Bütçenin dengesi nisanda bozuldu

Recep ERÇİN

Merkezi yönetim bütçesi nisanda 338,7 milyar lira açık verdi. Bütçe açığındaki artış, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 93,9 oldu. Böylece yılın ilk 4 aylık döneminde bütçe açığı 758,7 milyar liraya ulaştı. Geçen yılın aynı dönemindeki açık tutarı ise 885,5 milyar liraydı.

Nisan ayındaki yüksek açığa karşın ilk dört aylık dönemde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,3 daha az açık verilmesinin nedeni, ocak-mart döneminde bütçe gelirlerinin bütçe giderlerinden daha hızlı artmasından kaynaklandı.

Buna göre; ocakta yüzde 55, şubatta yüzde 87,1, martta yüzde 60 olan bütçe gelirlerindeki artış, nisanda yüzde 23,9’da kaldı. Ocakta yüzde 54,9, şubatta yüzde 28,6 ve martta yüzde 42,1 olan bütçe giderlerindeki artış ise nisanda yüzde 34,7’ye ulaştı.

Yüzde 81,2’lik düşüşte eşel etkisi

Nisan ayında vergi gelirlerindeki artış hızının zayıflaması da dikkat çekti. Ocakta yüzde 49, şubatta yüzde 91,8, martta yüzde 63,9 olan vergi gelirlerindeki artış, nisanda yüzde 28,5’te kaldı.

Vergi gelirleri içinde Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gelirinin nisanda yüzde 11,7 oranında azalması dikkatlerden kaçmadı. ÖTV gelirleri ocak, şubat ve martta sırasıyla yüzde 27,4, yüzde 21,1 ve yüzde 29 oranında artmıştı.

Nisan ayında ÖTV gelirlerinde düşüş yaşanması, eşel mobil uygulamasından kaynaklandı. Petrol ve doğal gaz ürünlerinden alınan ÖTV, nisanda geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 81,2 azaldı. Yılın ilk üç ayında 130 milyar lira olan bu kalemdeki ÖTV geliri, nisanda 6,8 milyar lira düzeyinde kaldı.

Faiz dışı denge de açık verdi

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın “Nisan 2026 Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu”na göre, bütçe gelirleri nisanda 1 trilyon 186,2 milyar lira, giderleri ise 1 trilyon 524,9 milyar lira olarak hesaplandı.

Merkezi yönetim bütçesinden ocak-nisan döneminde toplam 5 trilyon 950 milyar 322 milyon lira harcama yapılırken, bütçe gelirleri 5 trilyon 191 milyar 546 milyon lira oldu.

Faiz dışı denge geçen yıl nisanda 85 milyar 945 milyon lira fazla verirken, bu yılın aynı ayında 81 milyar 95 milyon lira açık oluştu. Nisanda sermaye transferleri, sermaye giderleri ile mal ve hizmet alımlarındaki hızlı artışlar dikkat çekti.

Hedefler erişilebilir

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bütçe hedefinin hâlâ erişilebilir olduğunu belirtti. Şimşek, eşel mobil uygulamasından kaynaklı gelir kaybına rağmen vergi gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 56 arttığını ve yüzde 3,5’lik bütçe açığı/GSYH oranını hâlâ erişilebilir bir hedef olarak gördüklerini vurguladı.

Şimşek, “İlk 4 ayda bütçe gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yıllık yüzde 54,3 yukarıda. Yıl sonu gelir hedefimizin yaklaşık yüzde 31,9’u gerçekleşti” dedi.

Bloomberg’e konuşan Bakan Şimşek, yeni vergi planlarının bulunmadığını ve yönetilen fiyatlarda sürpriz olmayacağını da ifade etti.