Çin otomobillerinde kritik tarih 27 Ekim: Türkiye ile Çin uzlaşma arıyor

Türkiye ile Çin arasındaki otomobil geriliminde yeni bir aşamaya geçildi. İki ülke, Çin’den ithal edilen elektrikli ve bazı diğer otomobillere yönelik önlemler konusunda uzlaşma arayışını sürdürürken, Dünya Ticaret Örgütü’ndeki kritik karar için bir ay daha süre kazandı.

Kritik tarih 27 Ekim oldu

Dünya Ticaret Örgütü Anlaşmazlıkların Halli Organı’nın 25 Eylül’deki toplantısında Türkiye ile Çin ortak bir talepte bulundu. İki ülke, Çin’in Türkiye’nin otomobil ithalatına yönelik önlemleri nedeniyle açtığı davada 28 Temmuz’da yayımlanan panel raporunun kabulünün yeniden ertelenmesini istedi.

Talep kabul edildi ve raporun ele alınması için yeni tarih 27 Ekim 2026 olarak belirlendi.

Ancak kararın en dikkat çekici tarafı yalnızca takvimin ötelenmesi değil. Türkiye ve Çin, anlaşmazlığın çözülmesi amacıyla karşılıklı görüşmeleri sürdürmek istediklerini de DTÖ’ye bildirdi.

Bu adım, yaklaşık iki yıldır devam eden otomobil anlaşmazlığında hukuki süreç devam ederken diplomatik bir çözüm arayışının da sürdüğünü gösteriyor.

Anlaşmazlık elektrikli otomobillerle başladı

Çin, Ekim 2024’te Türkiye’nin Çin menşeli araçlara yönelik uygulamalarını Dünya Ticaret Örgütü’ne taşımıştı.

Dosyanın merkezinde Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillere getirilen ilave mali yükümlülükler bulunuyor. Anlaşmazlık daha sonra bazı hibrit ve diğer otomobil türlerinin yanı sıra ithalat izinleri ve satış sonrası hizmet şartlarını da kapsayan daha geniş bir dosyaya dönüştü.

Çin, Türkiye’nin uygulamalarının DTÖ kurallarındaki ayrımcılık yapmama ve tarife yükümlülükleriyle uyuşmadığını savundu. Türkiye ise düzenlemelerin yerli otomotiv sanayisinin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, tüketici güvenliği ve satış sonrası hizmetlerin güvence altına alınması açısından gerekli olduğunu belirtti.

DTÖ paneli Türkiye'nin bazı uygulamalarına itiraz etti

28 Temmuz’da açıklanan panel raporu, uyuşmazlığın seyrini değiştirdi.

Panel, Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillere uygulanan ek vergilerin Türkiye’nin DTÖ kapsamındaki bazı tarife yükümlülükleriyle uyumlu olmadığı sonucuna vardı.

Bazı hibrit otomobillere uygulanan ek vergiler konusunda da benzer değerlendirmeler yapıldı. Buna karşılık içten yanmalı motorlu otomobiller dahil dosyadaki bütün araç kategorileri için Çin’in iddiaları kabul edilmedi.

Panel ayrıca elektrikli ve dışarıdan şarj edilebilir hibrit otomobiller için uygulanan bazı satış sonrası hizmet ve ithalat izni koşullarını da DTÖ kuralları açısından sorunlu buldu.

Türkiye: Nihai karar değil

Ticaret Bakanlığı ise panel raporunun açıklanmasının ardından bu değerlendirmelerin bir bölümüne katılmadığını duyurdu.

Bakanlık, panel raporunun DTÖ sistemi içinde kabul edilerek kesinleşmiş nihai bir karar olmadığının altını çizdi. Türkiye'nin hukuki gözden geçirme ve temyiz haklarının bulunduğunu da belirtti.

Bakanlık 15 Eylül’de yaptığı son açıklamada da taraflar arasındaki istişarelerin devam ettiğini özellikle vurguladı.

25 Eylül’de Türkiye ve Çin’in birlikte yeni süre istemesi, bu görüşmelerin sürdüğünü teyit eden yeni bir gelişme oldu.

Gözler vergilerden çok uzlaşma masasında

27 Ekim’e kadar geçecek dönem bu nedenle kritik önem taşıyor.

Tarafların anlaşmaya ulaşması halinde uyuşmazlığın mevcut haliyle devam etmesine gerek kalmayabilir. Ancak şu aşamada Çin menşeli otomobillere uygulanan vergilerin kaldırıldığı, azaltıldığı veya ithalat şartlarının değiştirildiği yönünde alınmış yeni bir karar bulunmuyor.

Bu nedenle mevcut uygulamalar açısından tüketici için hemen değişen bir fiyat veya vergi tablosundan söz etmek mümkün değil.

Buna karşılık uzlaşma görüşmelerinin sonucu, Çinli otomobil üreticilerinin Türkiye pazarındaki rekabet koşullarından ithalat maliyetlerine kadar geniş bir alanı etkileyebilir.

Çinli markalar için Türkiye pazarı yeniden şekillenebilir

Türkiye otomobil pazarı son yıllarda Çinli üreticilerin hızlı büyümesine sahne olurken hükümet ithalatı sınırlayan önlemlerle yerli üretim yatırımlarını teşvik eden politikaları birlikte yürütüyor.

Bu nedenle Ankara-Pekin görüşmelerinde yalnızca mevcut vergilerin değil, Çinli üreticilerin Türkiye’de yatırım yapması ve araçların Türkiye pazarına hangi koşullarda gireceğinin de önem taşıması bekleniyor.

Ancak tarafların 27 Ekim öncesinde nasıl bir uzlaşma formülü üzerinde çalıştığı konusunda henüz kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı bir metin bulunmuyor.

Şimdilik değişen en somut unsur takvim: Türkiye ile Çin, hukuki hesaplaşmayı bir ay daha öteleyerek müzakere için yeni alan açtı.