Çin ticari yaptırımlara karşılık vermeye hazırlanıyor

Pekin yönetimi, yabancı ülkelerin uyguladığı ekonomik baskılara misilleme yapmayı kolaylaştıracak yeni yasal mekanizmalar hazırlayarak dünyanın en büyük ikinci ekonomisinde faaliyet gösteren yabancı şirketler için risk profilini yükseltiyor. Çinli üst düzey yasa yapıcılar, devlet savcılarına Çin ulusal çıkarlarına zarar verdiği iddia edilen denizaşırı organizasyonlara ve bireylere karşı hukuk davası açma yetkisi veren kanun teklifini bu hafta gözden geçirdi.

Devlet medyası, cuma günü sona eren yasama oturumunda ikinci okuması tamamlanan kamu yararı davası tasarısının yabancı şirketler ve yabancı kuruluşların yasa dışı eylemlerini doğrudan hedef aldığını duyurdu. Uzmanlar, genellikle üç okuma sonrasında onaylanan yasa tasarılarının bu yılın sonuna kadar nihai olarak yasalaşacağını ve yabancı şirketler üzerindeki hukuki baskıyı artıracağını öngörüyor.

Yeni düzenleme, Çin hükümetinin özellikle ABD kaynaklı yaptırımlara ve ekonomik baskılara karşı son yıllarda inşa ettiği yasal savunma hattını daha da genişletiyor. Pekin, savcıların hangi somut eylemleri kamu yararı davası kapsamına alacağını veya hangi hassas sektörleri koruyacağını henüz net olarak açıklamadı. Fakat ilgili madde, Çinli yerel firmaların ve vatandaşların yabancı yaptırımlar nedeniyle uğradıkları zararların tazmini için denizaşırı taraflara dava açmasına izin veren mevcut mevzuatı ciddi şekilde güçlendiriyor. Hukuk davalarında yargılanan yabancı şirketler ve yöneticiler, mahkeme kararlarına uymadıkları takdirde tazminat cezalarının yanı sıra cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalabiliyor. Çin yargı sistemi, ticari uyuşmazlıklara karışan yabancı ülke vatandaşlarına yurt dışına çıkış yasağı uygulayarak kişilerin ülkeden ayrılmasını engelleyebiliyor.

Pekin yabancı şirketler için yeni yasal düzenlemeler hazırlıyor

Danışmanlık şirketi Trivium China, yayımladığı analiz notunda kamu yararı davalarının şirketlerin gelirlerine, operasyonel faaliyetlerine ve kurumsal itibarlarına büyük darbeler vurabileceğini belirtti. Kurum içi uzmanlar, yeni mevzuatın yabancı şirketler adına yönetilmesi gereken risk katmanlarına bir yenisini eklediğini vurguluyor. Çin yasama organı, geçen yılın sonlarında taslağın erken bir versiyonunu kamuoyunun görüşüne açmıştı. Trivium China analistleri, düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte Pekin yönetiminin genişleyen karşı yaptırım yasal alet çantasına yabancı şirketler aleyhine çok kritik bir enstrüman daha ekleyeceğini ifade ediyor.

Çin sınırları içinde çoğunluğu ABD merkezli olmak üzere 800'den fazla kuruluşu temsil eden AmCham China, üyelerinin yasanın pratik uygulamalarını çok yakından takip edeceğini duyurdu. AmCham China Yönetim Kurulu Başkanı James Zimmerman, yaptığı resmi açıklamada şeffaflık, öngörülebilirlik ve adil yargılanma süreçlerinin önemine dikkat çekti. Zimmerman, tutarlı yasa uygulamalarının yabancı şirketler nezdinde yatırım güvenini korumak için vazgeçilmez birer faktör olduğunu belirtti. Çinli yetkililer ise Batılı hükümetlerin insan hakları, ticaret ve teknolojik rekabet konularında Pekin üzerinde baskı kurmak amacıyla ekonomik yaptırımları kullanmasına karşı yabancı şirketler için bağlayıcı daha agresif yasal mekanizmalara ihtiyaç duyduklarını savunuyor.

Küresel kuruluşlar ticari öngörülebilirlik talep ediyor

Çin en üst savcılık makamının resmi yayın organı, son haftalarda dış müdahalelerle mücadele etmek amacıyla hukuk davası açılmasını ve yabancı şirketler için yaptırımlar getirilmesini öneren makaleler yayımladı. Yayımlanan makaleler, Çinli tarafları olumsuz etkileyen uzun kollu yargı yetkisi uygulamalarına karşı yargısal adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Başsavcılık analizleri, yabancı tedbirlerin kritik sanayi kolu unsurlarına veya tedarik zinciri güvenliğine tehdit oluşturması durumunda savcıların devreye girmesi gerektiğini belirtiyor. Hukuki uzmanlar, savcıların teknolojik blokajlara karşı kamu yararı davaları açarak ihlalleri durdurmasını ve oluşan maddi kayıpları tazmin etmesini öneriyor.

Pekin, özellikle Xinjiang bölgesindeki Müslüman azınlıklara yönelik muamele ve Hong Kong'daki sivil özgürlük kısıtlamaları nedeniyle batılı hükümetlerin uyguladığı ekonomik ambargolara karşı yasal cephaneliğini tahkim ediyor. Çin yönetimi, 2021 yılında kabul ettiği yabancı karşıtı yaptırım yasası ile denizaşırı kısıtlamaların yerel unsurlar üzerindeki etkisini hafifletmeyi ve yabancı şirketler karşısında denge kurmayı amaçlayan güçlü mekanizmalar kurmuştu. İlgili kanun, yabancı ülke vatandaşlarına vize reddi, sınır dışı edilme, varlıkların dondurulması ve Çinli ortaklarla ticaret yasağı gibi sert misilleme önlemleri içeriyor. Mevcut yasal yapı, zarar gören Çinli şirketlerin yerel mahkemelerde tazminat davası açmasına olanak tanıyor.

Çin yönetimi yaptırımlara karşı yabancı şirketler için çemberi daraltıyor

Pekin, bu yılın başlarında yürürlüğe koyduğu yeni düzenlemelerle Çin'in hayati kaynaklara erişimini engelleyen veya siyasi baskılar nedeniyle Çinli tedarikçileri bırakan yabancı gruplara yönelik cezai yaptırımları zorunlu kıldı. Yeni kurallar, haksız ekstrateritoryal yargı yetkisi iddia eden yabancı taraflara karşı cezai adımlar atılmasını emrediyor. Yaptırımlarla karşılaşan yabancı şirketler, Çin içinde iş yapma, yeni yatırım gerçekleştirme ve ülkeye seyahat etme konularında ciddi kısıtlamalarla yüz yüze kalıyor. Çin mahkemeleri, hedef alınan yerel işletmelerin ekonomik kayıplarını yabancı şirketler üzerinden tahsil etme yetkisini elinde bulunduruyor.