İran ekonomisi serbest düşüşte! Mevcut tablo karanlık

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim küresel piyasalarda enerji şoklarına yol açarken savaş, İran'ın yıllardır süren ambargolar nedeniyle kırılgan hale gelen ekonomisinde serbest düşüş etkisi yarattı.

Yaptırımlar nedeniyle baskı altında olan İran'da enflasyon 2025′te yüzde 50′yi aşarken riyal, dolar karşısında 1,32 milyona geriledi. Geçen ekim ayında yüzde 64′e fırlayan gıda enflasyonu, şubat ayında yüzde 105′e yükseldi. Bir yıl içinde ekmek ve tahıllar yüzde 140, yemeklik yağlar ise yüzde 219 oranında arttı.

İran ekonomisi yüzde 6,1 küçülecek

İran bankaları, enflasyonu kontrol altına almak ve nakit talebini karşılamak için 10 milyon riyallik banknotları piyasaya sürerken IMF'in Dünya Ekonomik Görünümü raporunda, İran ekonomisinin 2026'da yüzde 6,1 oranında küçülmesi, enflasyonun ise yüzde 68,9 ualaşcağı tahmin ediliyor. 

İran'ın yıllık ticaretinin yüzde 90′ından fazlasının geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması ve ABD'nin uyguladığı abluka, ülkenin petrol dahil olmak üzere uluslararası ticaretinin büyük bir kısmını sekteye uğrattı.

İhracat gelirleri yüzde 70 düştü

Oxford Economics'e göre abluka İran'ın ihracat gelirlerinin yüzde 70 oranında düşürürken, Trump'ın İran'la bağlantılı işlemleri kolaylaştıran Çin bankalarına yönelik yaptırım tehditleri de durumu zorlaştırıyor. Analistler, petrol gelirlerinin kısıtlanmasının ülkenin en kritik can damarlarından birini hedef aldığını ve ödemeler dengesinde ciddi kırılmaların öne çekilebileceğini belirtiyor. Bu baskının, İran'ı müzakere masasına dönmeye zorlayabilecek en güçlü ekonomik araçlardan biri olduğu düşünülüyor.

Enerji ve sanayi altyapısında yüz milyarlarca doları bulan hasarın ülkenin ihracat gelirlerini ve istihdamını derinden sarstığı, enflasyon, zayıflayan para birimi ve büyüyen bütçe açığının kırılganlığı artırırken, komşu ülkelerin Hürmüz Boğazı'na alternatif ticaret rotaları araması İran'ın küresel pazarlardaki pazarlık gücünü daha da zayıflatıyor.

Hızlı toparlanma imkansız değil

Ancak tüm buna karşın, İran'ın onlarca yıldır yaptırımlar altında yaşamaya alışmış olması ve alternatif enerji ticaret kanalları geliştirmesi, Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisi ve barışa yönelik tahminler ekonomide beklenenden hızlı bir toparlanma yaratma umudunu artırıyor.