Kaçak döviz satışına karşı ‘güvenli nokta’ hamlesi

Hamide HANGÜL

Yabancı para ihtiyacını anlık karşılayan döviz büroları, finansal sis­temin önemli bir parçası. Mev­zuat gereği, sadece bankalar, PTT ve Hazine ve Maliye Ba­kanlığı’nca lisans verilen döviz büroları döviz alım satım işle­mi yapabiliyor. Kuyumcular ve ödeme kuruluşlarının temsilci­lerinin ise yasal alım satım yet­kisi bulunmuyor. Bu nedenle yetkisiz döviz alım satımı yaptı­ğı tespit edilen iş yerlerine Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’da yapılan dü­zenlemelere göre, iki yaptırım uygulanıyor. Buna göre, Bakan­lıkça iş yerlerinin faaliyetle­ri geçici veya sürekli durduru­lurken ilgili iş yerleri için Cum­huriyet başsavcılıklarına idari para cezası verilmesi için bildi­rimde bulunuluyor.

Tüm Yetkili Müesseseler ve Döviz Büroları Derneği (TÜ­YEMDER) Başkanı Serdar Yer­lioğlu, Türkiye genelinde yak­laşık 1050 (şubeler dahil) döviz bürosu bulunduğunu, bunlar­dan 750’sinin dernek üyesi ol­duğunu söyledi. Sektörün en önemli sorunlarından birinin gayri resmi, kaçak satış yapılan yerler olduğunu söyleyen Yerli­oğlu, Hazine ve Maliye Bakan­lığı’nın da bu tarz yerlerle mü­cadele ettiğini, kendilerinin de dernek olarak kaçak yerlerin tespiti için çalıştıklarını belir­terek, şöyle devam etti: “Maa­lesef hala, gayri resmi çalışan, döviz bürosu görünümlü yerler var. Genelde 3-4 çeşit görüyo­ruz. Mesela kapısında ‘Change Office’ yazıyor. Halbuki, Hazi­ne’den yetkisi belgesi almamış, faaliyet izni yok. Bir diğeri öde­me kuruluşları… Kuyumculuk mesleğinin yanında döviz işle­mi yapanlar da var. Onların da bu yetkisi yok. Yani bu şeklide kaçak, izinsiz, yasal başvurusu olmadan döviz alıp satan yerler var. Türkiye genelinde yakla­şık 1050 resmi döviz bürosu var. Tahminlerimiz , Türkiye gene­linde 7-8 bin kaçak işletme ol­duğu yönünde. Özellikle İstan­bul’da daha fazla.”

“Küçük de olsa fiyat farkı var”

Resmi bürolarda döviz alırken 1.002 vergisi söz konusu oldu­ğunu hatırlatan Yerlioğlu, ruh­satsız yerlerin ise iş yapabilmek için resmi bürolardan daha iyi fiyat vermeye çalıştığını, bunun da rekabeti güçleştirdiğinin al­tını çizdi. Yerlioğlu, şöyle devam etti: “Rakamlar çok değişken. Fakat örneğin, resmi bir büro 46 lira fiyat veriyorsa, oralar 46,25 lira, 46.80 lira verebiliyor. Fark­lar küçük olabilir ancak toplam­da yekun yüksek tutuyor. Daha iyi fiyat vererek müşteri çekil­diğinde, bu defa resmi döviz bü­roları müşteri kaybediyor.” Dö­viz satışında kaçakla mücadele için yeni bir çalışma hazırlığın­da olduklarını bildiren Yerlioğ­lu, çalışmanın detaylarını şöy­le anlattı: “Döviz bürolarının dış cephesinde görünecek şekilde, ‘Güvenli Döviz Noktası’ görseli hazırlatıyoruz. Burada, derne­ğimize üye resmi deviz bürola­rı olacak. Yani vatandaş dışarı­dan baktığında nasıl ki eczane­nin ‘E’sini gördüğünüzde ‘burası eczane’ diyor, biz de benzer şe­kilde döviz büroları için böyle sembolik bir çalışma yapacağız. İnsanlar dışarıdan baktığında, oranın resmi, güvenilir bir döviz bürosu olduğunu anlayabilecek­ler. Dışarıda QR kodlu bir tabela olacak. Çünkü, yetki belgesi asıl­ması zorunlu ancak içerideki o yetki belgesini insanlar çok ta­nıyamayabiliyor. Siz o QR kodu okuttuğunuzda, sistem sizi web sitesine yönlendirecek ve o dö­viz bürosunun adı listede görü­necek. Eşleşme olacak. Diyelim ki kopyalandı ve QR kod okutul­du, bir yönlendirme ve eşleşme olmayacak. QR kod okumadı­ğında vatandaş oranın kaçak ol­duğunu anlayabilecek. Bu nok­tada kopyalanmasını da engel­leyecek bir sistem. Muhtemelen yaz sonu bunu hayata geçirip, duyurusunu yapacağız.”

“Ruhsatsız yer kapatıldığında, başka bir isimle açılabiliyor”

Halbuki, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın izniyle kurulan döviz bürolarının, ciddi yükümlülüklerinin bulunduğuna söyleyen Yerlioğlu, “Bugün bir döviz bürosu açabilmek için faaliyet izni bedeli 35 milyon TL. Onun haricinde deviz satışlarında binde 2 kambiyo var. Sadece para ödeyerek değil, sermaye yeterliliğinizi de ispat etmeniz gerekiyor. Güvenlik aşamalarından geçiyorsunuz” dedi. Ruhsatsız yerlerle mücadele için cezaların caydırıcı olması gerektiğini ifade eden Yerlioğlu, söz konusu izinsiz yerin tespiti halinde cezasını ödediğini, hatta kapandığında başka bir isim altında satış yapmaya devam edebildiğini belirterek, “A firması olarak kapanırsa, bu defa B firması olarak devam edebiliyorlar” dedi. Ruhsatsız, yasal izni olmayan döviz alım satım yerlerinde sahte banknotlarla da karşılaşabileceğini ifade eden Yerlioğlu, geçtiğimiz haftalarda, bir vatandaşın satın aldığı ve bozdurmak için getirdiği 500 dolardan 300’ünün sahte çıktığına rastladıklarını söyledi.