Kakaoda yeni arz alarmı: Grev tehdidi fiyatları yeniden yukarı itti

Kakao piyasasında son günlerde görülen sert geri çekilmenin ardından yön yeniden yukarı döndü. Batı Afrika’da üretim ve sevkiyat risklerinin artması, özellikle Fildişi Sahili’ndeki üretici eylemleri ile yoğun yağışların yeni mahsul üzerindeki etkisine ilişkin endişeleri güçlendirdi.

Kakao fiyatı yüzde 2’nin üzerinde yükseldi

New York’ta işlem gören kakao vadeli kontratları 21 Eylül’de yüzde 2’nin üzerinde yükselerek ton başına yaklaşık 5 bin 440 dolar seviyesine çıktı.

Hareket, kakao fiyatlarının son yedi günlük dönemde yaklaşık yüzde 10 gerilemesinin ardından geldi. Böylece piyasada bir süredir etkili olan satış baskısına karşı ilk güçlü tepki hareketlerinden biri ortaya çıktı.

Fiyatların yeniden yukarı dönmesinde yalnızca finansal pozisyonların kapanması değil, dünyanın en önemli üretim bölgesi Batı Afrika’dan gelen fiziksel arz sinyalleri de etkili oldu.

Fildişi Sahili’nde üreticiler greve gitti

Piyasadaki en önemli risklerden biri dünyanın en büyük kakao üreticisi Fildişi Sahili’nde yaşanıyor.

Ülkedeki üretici örgütlerinden SYNAP-CI, 16 Eylül itibarıyla süresiz greve başladığını açıkladı. Üreticiler yeni sezon için belirlenen fiyat, ödeme ve pazarlama koşullarına itiraz ediyor.

Yedi farklı üretici örgütü de sektördeki mevcut koşullara karşı ortak grev çağrısına destek verdi.

Gerilimin merkezinde üreticilere ödenen kakao fiyatı bulunuyor. Yeni sezon için üretici taban fiyatı kilogram başına 1.200 CFA frangı olarak belirlenirken önceki ana sezonda fiyat 2.800 CFA frangı seviyesindeydi.

Üreticiler ayrıca önceki sezondan kalan stokların satışı ve yeni pazarlama sistemine ilişkin sorunların çözülmesini istiyor.

Yağmur hastalık riskini büyüttü

Kakao piyasasının ikinci önemli riski ise hava koşulları.

Fildişi Sahili’nin önemli üretim bölgelerinde son haftalarda normalin oldukça üzerinde yağış görüldü. Bazı bölgelerde yağış miktarı uzun dönem ortalamasının iki katına yaklaşırken daha düşük sıcaklıklar da kakao ağaçlarında mantar hastalıklarının yayılması için uygun koşullar oluşturdu.

Özellikle “black pod” olarak bilinen siyah kapsül hastalığının yayılmasına ilişkin endişeler artıyor.

Hastalık kakao meyvelerinde çürümeye yol açarken yalnızca üretim miktarını değil, hasat edilen çekirdeğin kalitesini de olumsuz etkileyebiliyor.

Yoğun yağış aynı zamanda hasat edilen kakaonun kurutulmasını ve üretim bölgelerinden taşınmasını zorlaştırıyor.

Yeni mahsulde kalite sorunu gündemde

Batı Afrika’daki sorun yalnızca toplam üretim miktarıyla sınırlı değil.

Fildişi Sahili ve Gana’da güneşli gün sayısının azalması, kakao meyvelerinin gelişimini ve hasat sonrası kurutma sürecini etkiliyor. Bu durum piyasada yeni sezon çekirdeklerinin kalitesine ilişkin endişeleri artırıyor.

Gana tarafında da üretimin önceki sezona göre gerileyebileceğine yönelik tahminler bulunuyor. Böyle bir tablo dünyanın en büyük iki kakao üreticisinden aynı anda arz baskısı gelmesi anlamına geliyor.

Fildişi Sahili ile Gana birlikte küresel kakao üretiminin önemli bölümünü karşılıyor. Bu nedenle bölgedeki hava koşullarında veya üretici hareketlerinde yaşanan sorunlar küresel fiyatlarda hızlı karşılık bulabiliyor.

Çikolata maliyeti için yeni risk

Kakao fiyatları geçen yıl ulaştığı olağanüstü seviyelerin altında bulunsa da piyasanın yeniden arz sorunlarına odaklanması çikolata üreticileri açısından yeni bir maliyet riski yaratıyor.

Kakao çekirdeğinin yanı sıra kakao yağı ve kakao tozu fiyatlarındaki değişimler, çikolata ve kakaolu ürün üreticilerinin maliyetlerini doğrudan etkiliyor.

Fiyatların yüksek seviyelerde uzun süre kalması durumunda üreticiler maliyet artışını ürün fiyatlarına yansıtmak, ürün gramajını azaltmak veya kakao kullanım oranını değiştirmek gibi seçeneklere yönelebiliyor.

Bu nedenle Batı Afrika’daki üretim görünümü yalnızca emtia yatırımcıları açısından değil, küresel gıda fiyatları açısından da yakından izleniyor.

Kritik eşik yeni hasat olacak

Kakao fiyatının bundan sonraki yönü ekim ayında hızlanması beklenen ana mahsul teslimatlarıyla daha net ortaya çıkacak.

Fildişi Sahili’ndeki grevin üretim bölgelerinden limanlara yapılan sevkiyatı ne ölçüde etkileyeceği, yağışların devam edip etmeyeceği ve siyah kapsül hastalığının yeni mahsulde ne kadar kayba yol açacağı piyasanın izleyeceği temel başlıklar olacak.

Yeni mahsul beklentilerin üzerinde gelirse fiyat üzerindeki baskı yeniden güçlenebilir. Ancak grevin uzaması veya kalite sorunlarının büyümesi halinde son günlerde başlayan yükselişin devam etmesi gündeme gelebilir.

Kakao piyasasında böylece birkaç haftadır öne çıkan “arz rahatlıyor” beklentisinin karşısına yeniden üretim ve teslimat riski çıkmış durumda.