Petrol düşerken yeni risk kapıda: Brent’in kritik hattında grev tehdidi

Petrol piyasası yeni haftaya satış baskısıyla başladı. Orta Doğu’dan petrol sevkiyatının toparlanması ve G7 ülkelerinin acil rezervlerden 100 milyon varillik petrol ve yakıt piyasaya sürme planı fiyatları aşağı çekerken, bu kez Kuzey Denizi’nden Brent fiyatlamasını doğrudan ilgilendiren yeni bir risk çıktı.

ABD merkezli enerji şirketi Apache’nin Kuzey Denizi operasyonlarında çalışan 160’tan fazla işçi, ücret anlaşmazlığı nedeniyle grev yönünde oy kullandı. Grevin gerçekleşmesi halinde Forties sahasındaki üretimin yanı sıra bölgenin en önemli petrol taşıma sistemlerinden biri olan Forties Pipeline System’ın faaliyetleri de etkilenebilir.

Brent 101 doların üzerinde, WTI 90 dolara indi

Petrol fiyatları pazartesi sabahı aşağı yönlü seyretti. Brent petrolün varil fiyatı sabah saatlerinde 101,5-101,6 dolar çevresinde işlem görürken ABD tipi WTI petrol yaklaşık 90 dolar seviyesine geriledi.

Son 24 saatlik fiyat hareketinde Brent’te kayıp yüzde 1’in, WTI’da ise yüzde 1,2’nin üzerine çıktı.

Petrol üzerindeki satış baskısında Orta Doğu’dan ham petrol ihracatının yeniden artması ve G7 ülkelerinin acil rezervlerden toplam 100 milyon varillik petrol ve yakıt piyasaya sürmeye hazırlanması etkili oluyor.

Brent geçen haftanın son işlem gününü 102 doların üzerinde tamamlamıştı. Yeni haftadaki gerilemeye rağmen fiyat hâlâ 100 dolar sınırının üzerinde bulunuyor.

160'tan fazla çalışan grev yönünde oy verdi

Kuzey Denizi’nde Apache bünyesinde çalışan elektrik, mekanik, üretim, telekomünikasyon ve diğer teknik personeli kapsayan anlaşmazlıkta grev oylaması tamamlandı.

Unite sendikası, yedi Apache tesisinde çalışan 160’tan fazla işçinin şirketin ücret teklifini reddederek iş bırakma yönünde güçlü destek verdiğini açıkladı.

Anlaşmazlığın merkezinde ücret artışları ve geriye dönük ödemeler bulunuyor. Sendika, teklifin bazı çalışanlar açısından reel ücret kaybı anlamına geldiğini savunuyor.

Grev eyleminin başlaması halinde özellikle Forties Charlie platformunun faaliyetlerinin etkilenebileceği belirtiliyor.

Forties hattı neden bu kadar önemli?

Forties Pipeline System, Kuzey Denizi’nin en önemli petrol ve gaz altyapılarından biri.

INEOS’un işlettiği sistem, 80’den fazla açık deniz sahasından gelen petrol ve gaz sıvılarını İskoçya’ya taşıyor. Sistemin nominal kapasitesi günlük 600 bin varilin üzerinde.

Deniz altındaki ana boru hattı Forties Charlie platformundan başlayarak yaklaşık 169 kilometre boyunca İskoçya’nın kuzeydoğu kıyısındaki Cruden Bay’e ulaşıyor. Petrol daha sonra Kinneil tesislerine taşınıyor ve burada işlendikten sonra Forties Blend olarak piyasaya veriliyor.

Unite’a göre sistem İngiltere petrol üretiminin yaklaşık yüzde 29’unu ve doğal gaz üretiminin yüzde 30’unu taşıyor.

Brent fiyatlamasına uzanan bağlantı

Forties hattındaki olası kesintiyi küresel petrol piyasası açısından önemli hale getiren unsur yalnızca İngiltere’nin petrol üretimindeki payı değil.

Sistemden çıkan Forties Blend, dünya petrol piyasasının en önemli referanslarından biri olan Dated Brent fiyatlamasında kullanılan ham petrol türlerinden biri.

Dated Brent sepetinde Brent/Ninian Blend, Forties, Oseberg, Ekofisk, Troll ve ABD’den WTI Midland bulunuyor.

Bu nedenle Forties Blend arzında yaşanabilecek önemli bir kesinti, doğrudan küresel petrol üretiminin tamamını durduracak büyüklükte olmasa bile Brent piyasasındaki fiziksel arz dengesini ve fiyat farklarını etkileyebilecek bir gelişme olarak izleniyor.

Apache: Diğer üreticilerin sevkiyatı sürebilir

Apache ise grevin Forties sisteminin tamamen durmasına yol açacağı görüşüne katılmıyor.

Şirket, mevcut acil durum planları kapsamında Forties Charlie platformunda deneyimli personelin görev yapmaya devam edeceğini ve Apache’nin kendi beş Forties platformundaki üretim durdurulsa bile diğer üreticilerin Forties Pipeline System üzerinden petrol taşımaya devam edebileceğini belirtiyor.

Apache’ye göre kendi üretiminin durması halinde boru hattında oluşabilecek basınç düşüşü, rutin bakım dönemlerinde yaşanan seviyelere yakın olabilir.

Bu nedenle piyasadaki temel soru grevin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinden çok, olası iş bırakmanın Apache üretiminin ötesine geçerek Forties sisteminin tamamındaki akışı ne ölçüde etkileyebileceği.

Petrol fiyatında iki güç karşı karşıya

Petrol piyasasında böylece haftanın başında iki farklı yönlü güç oluştu.

Bir tarafta Orta Doğu’dan sevkiyatın artması ve stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi fiyatları aşağı çekiyor. Diğer tarafta Kuzey Denizi’ndeki grev ihtimali, devam eden Orta Doğu gerilimi ve enerji altyapısına yönelik saldırı riskleri arz tarafındaki kırılganlığı koruyor.

Forties sisteminde fiili bir kesinti yaşanması halinde Brent üzerindeki arz riskinin yeniden fiyatlanması mümkün. Grevin yalnız Apache’nin kendi üretimiyle sınırlı kalması halinde ise küresel piyasadaki etkisinin daha sınırlı olması beklenebilir.

Türkiye açısından neden önemli?

Türkiye açısından gelişmenin önemi Brent fiyatı üzerinden ortaya çıkıyor.

Petrol ve petrol ürünü ithalatına bağımlı olan Türkiye’de uluslararası petrol fiyatlarındaki kalıcı yükseliş, enerji ithalat maliyetlerini ve rafineri ürünlerinin fiyatlamasını etkileyen temel unsurlardan biri.

Ancak Forties grevi ihtimali tek başına Türkiye’de benzin veya motorine doğrudan zam anlamına gelmiyor. İç piyasadaki fiyatlama uluslararası ürün fiyatları, Brent'in seyri ve döviz kuru gibi birden fazla değişkene bağlı.

Bu nedenle önümüzdeki günlerde yalnızca grev tarihine değil, Forties hattındaki gerçek üretim ve sevkiyat akışına da bakılacak.