Devlet gençlere eş bulacak: Asya'da doğum krizine sıra dışı çözüm

Asya'da giderek derinleşen demografik kriz, hükümetleri gençlerin özel hayatına kadar uzanan yeni politikalar geliştirmeye yöneltiyor. Singapur, Japonya ve Güney Kore, evlilikleri teşvik etmek amacıyla devlet destekli tanışma ve eşleştirme programlarını devreye aldı.

Bu girişimlerin son örneği Singapur'da pilot olarak uygulanan FirstDate oldu. Devlet destekli platform, şimdilik 21-35 yaş arasındaki kamu çalışanlarına hizmet veriyor.

Singapur'un hamlesinden önce Japonya ve Güney Kore de benzer uygulamalar başlatmıştı. Tokyo yönetimi yapay zeka destekli Tokyo Enmusubi platformunu, Seul yönetimi ise Seoulting adı verilen eşleştirme programını hayata geçirdi.

Doğurganlık oranları kritik seviyelerde

Hükümetlerin flört ve evlilik alanına yönelmesinin arkasında bölgenin giderek ağırlaşan nüfus sorunu bulunuyor. Toplam doğurganlık oranı Güney Kore'de kadın başına 0,80, Singapur'da 0,87, Japonya'da ise 1,14 seviyesinde bulunuyor. Üç ülkedeki oran da nüfusun kendini yenilemesi için gerekli kabul edilen yaklaşık 2,1 seviyesinin oldukça altında. Bu tablo, yaşlanan nüfus ve daralan iş gücü nedeniyle uzun vadeli ekonomik ve sosyal riskleri de beraberinde getiriyor.

Devlet onaylı flört dönemi

Singapur'un FirstDate sistemi, kullanıcıların kimlik, yaş ve medeni durumlarını ülkenin dijital kimlik sistemi Singpass üzerinden doğrulamasını zorunlu tutuyor. Güney Kore'deki Seoulting'e başvuranlardan ise Seul'de yaşadıklarını, medeni durumlarını ve ekonomik faaliyetlerini belgelemeleri isteniyor. Çalışma belgesi, işletme kaydı veya gelir beyanı kabul edilen belgeler arasında bulunuyor.

Tokyo'daki sistem daha kapsamlı bir doğrulama süreci uyguluyor. Tokyo Enmusubi'ye katılmak isteyenlerin fotoğraflı kimlik ve gelir belgesinin yanı sıra bekar olduklarını kanıtlamaları ve çevrim içi mülakata katılmaları gerekiyor. Bu şartlar sahte profiller ve yanlış beyanların önüne geçme avantajı sunarken, kullanıcıların kişisel ve ilişki tercihlerine ilişkin hassas bilgilerini kamu kurumlarıyla paylaşması mahremiyet tartışmalarını da gündeme getiriyor.

Sonsuz kaydırma yerine tek eşleşme

FirstDate'i ticari flört uygulamalarından ayıran önemli özelliklerden biri de iş modeli. Platformda abonelik veya ücretli özellik bulunmuyor ve kullanıcı verilerinin ticari amaçlarla kullanılmayacağı belirtiliyor. Sistem ayrıca kullanıcılara çok sayıda profil göstermek yerine her eşleştirme döneminde sadece bir kişi öneriyor. İki tarafın iletişim kurup kurmayacağına karar vermesi için 72 saat süresi bulunuyor.

Singapur Yönetim Üniversitesi Psikoloji Profesörü Norman Li'ye göre seçeneklerin sınırlandırılması, kullanıcıların karşılarına çıkan kişiyi daha ciddi değerlendirmesini sağlayabilir ve çok fazla alternatifin yarattığı "seçim felcini" azaltabilir.

Eşleşmeyi matematik yapıyor

FirstDate, kullanıcıları tercihlerine göre bir araya getirmek için Gale-Shapley Kararlı Evlilik algoritmasından yararlanıyor. Ancak sistemin önemli bir sınırı bulunuyor. FirstDate insanların tercihlerini büyük ölçüde anketlerde verdikleri yanıtlardan öğreniyor.

Geleneksel tanışma uygulamaları ise kullanıcıların söylediklerinin yanı sıra hangi profilleri görüntülediği, beğendiği veya reddettiği gibi davranışlardan da veri toplayabiliyor. Böylece kişinin söylediği tercihler ile gerçekte ilgi gösterdiği özellikler arasındaki farkı ölçme imkanına sahip oluyor.

Singapur Ulusal Üniversitesi İşletme Fakültesi Dekanı Teo Chung Piaw'a göre kritik soru, kullanıcıların ankette belirttiği tercihlerin gerçek kişilerarası uyumu ne ölçüde tahmin edebildiği.

Tokyo'da 316 evlilik

Devlet destekli eşleştirme sistemlerinin ilk sonuçları ise dikkat çekici. Ağustos sonu itibarıyla Tokyo Enmusubi'nin yaklaşık 17 bin kayıtlı kullanıcısı bulunuyordu. Tokyo hükümetinin verilerine göre platform aracılığıyla 835 çift ciddi ilişkiye başladı, 316 evlilik gerçekleşti.

Seoulting'in ilk beş eşleştirme etkinliğine ise 13 bin 854 kişi başvurdu. Etkinliklerde 126 çift karşılıklı olarak birbirini seçti. Programda tanışan ve kamuoyuna açıklanan ilk çiftin aralık ayında evlenmesi planlanıyor. Seul yönetimi eşleşen çiftlere sonraki buluşmalarında kullanabilecekleri kuponların yanı sıra çeşitli etkinliklere ve katılımcıların iletişimde kalabileceği topluluklara erişim de sağlıyor.

Çöpçatanlık demografik krizi çözebilir mi?

Singapur için devlet destekli çöpçatanlık aslında yeni bir fikir değil. Ülke, üniversite mezunu bekarlar arasında evliliği teşvik etmek amacıyla 1984'te Sosyal Kalkınma Birimi'ni kurmuştu. Ancak hükümetler eşleşmeleri artırmayı başarsa bile düşük doğurganlığın arkasındaki sorunlar evlilikle sınırlı değil.

OECD'nin Asya-Pasifik bölgesine ilişkin değerlendirmelerinde yüksek konut ve çocuk yetiştirme maliyetleri, ekonomik ve istihdam güvencesizliği, iş ile aile hayatını birlikte yürütmenin güçlüğü ve değişen toplumsal tercihler doğurganlığın gerilemesindeki başlıca faktörler arasında gösteriliyor.

Singapur da bu nedenle eşleştirme programlarının yanı sıra çocuk sahibi olmanın ekonomik yükünü azaltmaya yönelik mali destekleri ve çocuk bakım imkanlarını genişletiyor.