Rekor ihracat, temkinli iyimserlik

Türkiye’de ihracat Tem­muz 2026’da rekor kırdı. İhracatta bu zamana ka­dar en iyi temmuz verisi kayde­dilirken, Orta Doğu’da ve Tür­kiye’nin kuzeyinde gerçekleşen olumsuz gelişmelere rağmen dış ticaret açığı sınırlı olarak artış kaydetti. Ticaret Bakanlığı’nın Temmuz 2026 Dış Ticaret Veri Bülteni’ne göre, temmuz ayın­da ihracat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,9 artışla 25 milyar 621 milyon dolar, ithalat ise yüz­de 5,2 artışla 32 milyar 989 mil­yon dolar olarak gerçekleşti. Aynı dönemde dış ticaret hacmi yüzde 4,1 artarak 58 milyar 610 milyon dolara yükseldi. Dış ticaret den­gesi ise 7 milyar 368 milyon dolar açık verdi. İhracatın ithalatı kar­şılama oranı temmuz ayında yüz­de 77,7 oldu. Enerji hariç tutuldu­ğunda bu oran yüzde 89,4, ener­ji ve altın hariç tutulduğunda ise yüzde 90,8 olarak gerçekleşti. Ve­riler, Ticaret Bakanı Ömer Bo­lat ve TİM Başkanı Mustafa Gül­tepe’nin katılımıyla açıklandı.

“İhracat kelimesini gittikçe kaybediyoruz”

TİM Başkanı Mustafa Gülte­pe, temmuzda 47 ilin ihracatını artırdığını belirterek, “1108 fir­mamız ilk kez ihracat yaptı. Bu firmalarımızın ihracatımıza kat­kısı 166 milyon doları aştı” dedi. Her artışın ihracatçıları moti­ve ettiğini dile getiren Gültepe, “Her artış, daha yüksek hedeflere ulaşma azmimizi güçlendiriyor. Ama bir gerçeği de unutmuyoruz. İhracatta elde ettiğimiz sınırlı artışlar, işlerin yolunda gittiği­ni göstermiyor. Üç yıldır yüksek maliyet sorunuyla mücadele edi­yoruz. Birçok sektörümüzün re­kabetçiliği zayıfladı. İhracat ke­limesini gittikçe kaybediyoruz” açıklamalarında bulundu. Gülte­pe, temmuz ayı ihracatında artış olsa da ilk kez ihracat yapan fir­ma sayısının azaldığını, ihracatı tüm sektörlere ve tabana yaya­madıklarını ifade etti.

“Küresel ihracattan aldığımız pay gittikçe düşüyor”

Türkiye’nin küresel ihracat­tan aldığı payın düştüğünü söy­leyen Gültepe, “Sanayimiz üç yıldır gittikçe güç kaybediyor. Erken sanayisizleşme riski bü­yüyor. Böyle bir dönemde uygun maliyetle finansmana erişimde de zorlanıyoruz. Reeskont kre­disinde limit 5 milyar liraya çı­karıldı. Sayın Cumhurbaşkanı­mıza bir kez daha şükranlarımı sunuyorum. Ancak bu kredilerde çok büyük yığılma var. Piyasadan borçlanmanın maliyeti ise yüz­de 45-50’den başlıyor. Dolayısıy­la ihracatçı daha uygun maliyet­li kredi kullanmak için reeskont kredilerini kullanmak istiyor” diye konuştu. Gültepe, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının yüzde 3’lük döviz dönüşüm des­teğinin süresinin 6 ay daha uza­tılmasını memnuniyetle karşı­ladıklarını ifade etti. İhracatta yaşanan zorlukların sadece mali­yetlerle sınırlı olmadığına işaret eden Gültepe, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) verilerine göre küresel ticarete müdahalelerin tüm zamanların en yüksek sevi­yesine ulaştığını anlattı. Gültepe, “Dünya hızla serbest ticaretten uzaklaşıyor” dedi.

Gültepe, “İlk 5 sektöre baktığı­mızda, otomotiv sektörümüz 3,6 milyar dolarla birinci, kimya sek­törümüz 3 milyar dolarla ikinci, elektrik ve elektronik sektörü­müz 1,8 milyar dolarla üçüncü, hazır giyim ve konfeksiyon 1,58 milyar dolarla dördüncü ve uzun zamandan sonra ilk kez demir ve demir dışı metaller sektörümüz ise 1,4 milyar dolarlık ihracat ger­çekleştirerek ilk beşte yer aldı” bilgilerini verdi. Gültepe, “Tem­muzda ihracatı en fazla artış gös­teren ilk üç sektörümüz, yüzde 144 ile yaş meyve ve sebze, yüzde 18,4 ile demir ve demir dışı me­taller ve yüzde 15,4 ile elektrik ve elektronik oldu. Bu üç sektörün toplam ihracat artışı 633 milyon dolar oldu” değerlendirmesini yaptı.

Dış ticaret açığı 60,5 milyar dolar

Ocak-temmuz döneminde ih­racat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 artarak 161 mil­yar 601 milyon dolara, ithalat ise yüzde 4,7 artışla 222 milyar 109 milyon dolara yükseldi. Aynı dö­nemde dış ticaret hacmi yüzde 4,1 artışla 383 milyar 710 milyon do­lara ulaşırken, dış ticaret açığı 60 milyar 508 milyon dolar olarak kaydedildi. İlk 10 ülkenin toplam ihracattaki payı yüzde 44,8 ola­rak gerçekleşti. İthalatta ise ilk sı­rada 5 milyar 48 milyon dolarla Çin yer aldı. İlk 10 ülkenin toplam ithalattaki payı yüzde 53,5 oldu. Sektörel dağılımda temmuz ayın­da ihracatın yüzde 94,4’ünü 24 milyar 190 milyon dolarla imalat sanayi oluşturdu. Tarım, orman­cılık ve balıkçılık sektörünün ih­racatı 765 milyon dolar, maden­cilik ve taş ocakçılığı sektörünün ihracatı ise 451 milyon dolar ola­rak gerçekleşti. İthalatta ise ima­lat sanayi 27 milyar 121 milyon dolarla toplamın yüzde 82,2’sini oluştururken, madencilik ve taş ocakçılığı sektörü 3 milyar 644 milyon dolar, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü ise 1 milyar 297 milyon dolarlık ithalat ger­çekleştirdi.

“Bu kadar olumsuzluğa rağmen açık sadece 4,4 milyar dolar”

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, temmuz ayında ihracatın 25,6 milyar dolarla rekor kırdığını belirterek, “Yüzde 2,9, yaklaşık yüzde 3’lük bir artış bu. Tarihteki en yüksek temmuz ihracatı olarak rekor oldu” dedi. Bolat, temmuz ayı ihracat rakamları ile ilgili güzel haberler verebildiklerini ifade ederek, sözlerini şöyle sürdürdü: “Tüm zamanların en yüksek ikinci aylık ihracatı olarak da rekora bir adım yakın olarak gerçekleşti. Yıllıklandırılmış ihracatta 278,6 milyar dolarla bugüne kadar elde ettiğimiz en yüksek yıllık mal ihracat rakamına ulaştık. Açık durumuna baktığımızda 96,7 milyar dolarla son bir yılın dış ticaret açık rakamını görüyoruz. Geçen yıl sonu aralığı 92,2 milyar dolarla tamamladığımızı düşündüğümüzde şunu görebiliyoruz, bölgemizde, kuzeyimizde, doğumuzda, güneyimizdeki bu kadar savaşlara, enerji ve ham maddelerdeki olumsuz etkiler, fiyat artışları, navlun, sigorta ve taşımacılıktaki artış maliyetlerine rağmen dış ticaret açığımız son bir yılda sadece ve sadece 4,4 milyar dolarlık artış kaydetti. Aralık ayına göre 4 milyar 550 milyon dolar artış oldu. Bu tolere edilebilir bir durum. Dış ticaret açığı kontrol altında, istikrarlı tablosunu devam ettirmektedir” dedi.

“300 milyar dolarlık kayıp parite etkisinden geldi”

Ömer Bolat, 7 ayda euro/ dolar paritesinin temmuzda ihracatçıların aleyhine çalıştığını belirterek, “Geçen yıl 1,18 iken bu ay 1,14 ortalamayla burada 300 milyon dolar kaybımız oldu. Takvim etkisi olarak ise bir cuma fazlamız vardı. Bir çarşamba eksiğimiz vardı. Bu da yaklaşık 500 milyon dolar lehimize çalıştı. Yani ikisinde artı eksi 200 milyon dolar lehimize çalışan takvim ve parite etkisinden bahsedebiliriz” diye konuştu. Bolat, temmuzda ithalatın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,2 artarak 33 milyar dolara yaklaştığını aktaran, şu bilgileri verdi: “Burada nispeten dengeli bir artış gerçekleşti. Bölgemizdeki jeopolitik savaşların ve gerilimlerin ekonomiye, enerji maliyetlerine, taşımacılığa yansıması anlamında net artış 1,6 milyar dolarda kaldı. Özellikle hazır giyim ve konfeksiyondaki ihracat kaybımız artık sıfıra doğru yaklaşıyor. Bundan sonra inşallah artışa geçecek.”

“Destekleyici modeller devreye alınmalı”

Anadolu Aslanları İş Adamları Derneği (ASKON) Genel Başkanı Orhan Aydın, küresel ekonomideki daralmaya, ana pazarlardaki talep baskısına ve reel sektörün en büyük çıkmazı haline gelen finansmana erişim zorluklarına dikkat çekti. Aydın, aylık 25 milyar 621 milyon dolarlık rekor ihracatın Türk sanayicisinin küresel adaptasyon gücünü kanıtladığını vurguladı. Aydın, “Şu an reel sektörümüzün en temel ve akut problemi finansmana erişimdir. Destekleyici ve seçici finansman modelleri acilen devreye alınmalıdır” dedi.