RK Başkanı Küle: İnovasyonun “kaçınılmaz” ve “risksiz” olduğu algısını bir yana bırakmalıyız

Nagihan KALSIN

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, ilaç sektöründe inovasyonun değer zincirinin hangi aşamasında gerçekleştiğinin sorgulanması gerektiğine dikkat çekerek, “Ancak, her zaman eleştirel olabilmeli ve inovasyonun ‘kaçınılmaz’ ve ‘risksiz’ olduğu algısını bir yana bırakmalıyız” ifadelerini kullandı. Rekabet Kurumu tarafından ATO Meclis Salonu’nda düzenlenen “İlaç Sektöründe Rekabet Çalıştayı”, kamu, özel sektör ve akademi temsilcilerini bir araya getirdi. Çalıştayda patent korumasından pazara giriş koşullarına, dağıtım uygulamalarından kamu alımları ve geri ödeme sistemine kadar sektörün rekabet gündemi ele alındı.

Devralmalar ve dolaylı kontrol yapılarına dikkat

Açılış konuşmasında inovasyon rekabetine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Küle, sektörde inovasyonun pazarlama, nadir hastalıkların tedavisi veya temel araştırma aşamalarından hangisinde gerçekleştiği sorusunu gündeme getirdi. Şirket yapılanmalarının ve organizasyonlarının özellikle finansallaşmayla değişmesinin, değer zincirindeki parçalanmaların rekabete etkilerine işaret eden Küle, “Özellikle devralmalarda ve dolaylı kontrol yapılarında inovasyon riskleriyle birlikte dikkat edilmesi gereken alanlar mevcut” diye konuştu. Reformlar için sürekli çalıştıklarını belirten Küle, sektör incelemesine ilişkin olarak, “Ancak ön raporunu paylaştığımız sektör incelememiz gibi kat etmemiz gereken mesafe çok. Her sektörde bu böyle. İlerlemenin sonu yok” değerlendirmesinde bulundu.

“Elli yıl öncesinin ön kabullerine göre istikamet çizemeyiz”

Küresel iktisadi düzenin ortaya çıkardığı eşitsizliklere ve reform alanlarına dikkat çeken Küle, şunları söyledi: “Son olarak, iktisadi düzen artık geriye döndürülemez şekilde küresel. Bu durum çok boyutlu, katmanlı karmaşık eşitsizliklere, yapısal birtakım reform alanlarına işaret ediyor. Bu bağlamda, elli yıl öncesinin hatta belki seksen yıl öncesinin ön kabullerine, ön hükümlerine göre istikamet çizemeyiz.”

Hukukun mevcut düzenin savunması ile gerçeklikten uzak bir ütopya arasında sıkıştığını ifade eden Küle, insan zekâsı ve eylem kapasitesinin teknolojik ilerleme dahil ekonomik ve hukuki yapıları şekillendirdiğini vurguladı. Küle, “Başta bahsettiğim savunma-ütopya sınırındaki sıkışmayı yenmek için realiteye daha yakından bakmalı, anlamalı ve en önemlisi daha ‘ferah zihinler’ için cesarete sahip olmalıyız. Ve elbette fedakâr olmalıyız” dedi.

Ön raporda patent, dağıtım ve iskonto başlıkları

Küle’nin konuşmasının ardından gerçekleştirilen “İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu Sunumu” başlıklı ilk oturumda, sektör incelemesinin temel tespit ve değerlendirmeleri aktarıldı.Patent koruması ile rekabet arasındaki ilişki, ruhsatlandırma ve geri ödeme düzenlemelerinin pazara giriş üzerindeki etkileri, ecza depoları arasındaki rekabet, münhasırlık uygulamaları ve kamu kurum iskontosunda karşılaşılan sorunlar öne çıktı. Mevcut yasal, idari ve mali çerçevede gerçekleştirilebilecek iyileştirmelere yönelik öneriler de paylaşıldı.

Rekabet, yatırım ve ilaca erişim dengesi

Programın kamu temsilcilerine ayrılan ikinci oturumu, ilaç politikalarının rekabetle etkileşimi ve öngörülebilir bir düzenleyici çerçevenin oluşturulmasına ilişkin yaklaşımların değerlendirilmesi amacıyla planlandı. Ruhsatlandırma, geri ödeme ve fiyatlandırma mekanizmaları ile ilaca erişim, sağlık politikaları ve rekabet arasındaki ilişki oturumun gündemini oluşturdu.

Özel sektör temsilcilerine ayrılan üçüncü oturumun ana başlıkları ise mevcut düzenlemelerin piyasa üzerindeki etkileri, sektör paydaşlarının karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri olarak belirlendi. Rekabet, yatırım, inovasyon ve ilaca erişim arasındaki dengenin güçlendirilmesi ile sektörün sürdürülebilir ve rekabetçi bir yapıya kavuşmasına yönelik düzenlemeler de bu oturumun gündemine alındı.