TİAD Başkanı Akyüz: Golü Çin’den beklerken Japonya ve Tayvan’dan geldi

Takım tezgahları sektö­ründe teknoloji, oto­masyon ve verimlilik başlıkları öne çıkarken, Tür­kiye’nin küresel rekabette da­ha güçlü bir konuma gelmesi için makineleşme yatırımla­rının artırılması gerektiği be­lirtiliyor. Takım Tezgahları Sanayici ve İş İnsanları Der­neği (TİAD) Başkanı Murat Akyüz, Türkiye’nin hem ma­kine imalatında hem de fuar­cılıkta önemli bir potansiye­le sahip olduğunu söyledi. 28 Eylül-3 Ekim tarihlerinde İs­tanbul Tüyap Fuar ve Kong­re Merkezi’nde düzenlenecek MAKTEK Av­rasya 2026 Fuarı öncesi bir basın sohbet toplan­tısı düzenleyen Akyüz, sektörün teknoloji seviye­sinin geldiği nok­tayı anlatırken, “En küçük maki­nem 3 ton, en büyük makinem 70 ton” dedi. Yeni nesil takım tezgâhlarında yapay zekâ, ro­botik sistemler ve hassas öl­çüm cihazlarının giderek da­ha fazla kullanılacağını belir­ten Akyüz, “Bizim makineler yapay zekâdan bir tık akıllı. O yüzden süper zekâ olduğunda bu sizin faydanıza olacak” ifa­delerini kullandı.

“Makineyi doğru alıyoruz, takımı yanlış alıyoruz”

Türkiye’de düzenlenen fu­arların, dünyadaki teknolo­jik gelişmeleri yakından takip edebilmek açısından önem­li olduğunu belirten Akyüz, yurt dışındaki fuarlarda görü­len teknolojilerin Türkiye’de de sergilenmesini hedefle­diklerini söyledi. Çin, Kore, Tayvan ve Almanya başta ol­mak üzere 30’dan fazla ülke­den 105 yabancı firmanın fu­ara katıldığını aktaran Akyüz, Türkiye’nin ulaşılabilir bir fu­ar destinasyonu olmasının da önemli bir avantaj olduğunu ifade etti.

Makine yatırımlarındaki dönüşümün Kovid-19 sonra­sında hızlandığını anlatan Ak­yüz, Türkiye’de özellikle ka­pasite artışına yönelik ciddi yatırımlar yapıldığını söyledi.

Özellikle savunma sanayii gibi stratejik sektörlerde se­ri üretimin yanı sıra, yüksek hassasiyet gerektiren ve her parçanın farklı bir makiney­le işlendiği üretim modelleri­nin de bulunduğunu belirten Akyüz, “Bir makine bir parça üretiyorsa ve amortismanını çıkarıyorsa o makine ona yeti­yor. Her parça için ayrı maki­ne alınıyor” dedi.

Ancak asıl sorunun yalnız­ca makine yatırımı olmadığı­nı vurgulayan Akyüz, verim­lilikte makinenin, takımın ve ölçüm sistemlerinin doğru eş­leştirilmesinin kritik olduğu­nu söyledi. Akyüz, “Makineyi doğru alıyoruz, takımı yanlış alıyoruz. Takım doğru, makine yanlış oluyor. Ve­ya ölçümü yanlış yapıyoruz. Böyle verimsizlik du­rumları var” ifa­delerini kullandı.

Türkiye’nin çalışma sürele­rinde dünyanın önde gelen ülke­leri arasında bulunduğunu, ancak verimlilikte aynı nokta­da olmadığını belirten Akyüz, “Verimlilik için makineleşme ve otomasyon lazım” yorumu yaptı

Akyüz, Türk makine sana­yisinin küresel rekabette da­ha güçlü hale gelebilmesi için şirketler arasında daha fazla iş birliği yapılması gerektiğini de söyledi. “Yerli ve milli” yak­laşımın önemli olduğunu an­cak bazı alanlarda tek başına yeterli olmayabileceğini be­lirten Akyüz, Çinli şirketler­le iş birliklerinin de kategorik olarak reddedilmemesi gerek­tiğini ifade etti.

Başarısızlık hikâyelerinden de örnek veren Akyüz, kon­kordato sürecindeki bir şir­ketin Çinli bir firma ile hibrit ortaklık kurarak Türkiye’de montaj faaliyetlerine başla­dığını ve konkordatodan çık­tığını anlattı. “Çin’e karşı bu kadar önyargılı olmayalım. İş birliğini arayalım, sonra Çin­lilerle yapalım” diyen Akyüz, Baykar’ın İtalya örneğine benzer şekilde Türkiye’deki makine şirketlerinin de yurt dışında satın alma ve ortaklık imkanlarını değerlendirebile­ceğini söyledi.

“Çin rekabeti Japonya ve Kore’yi de harekete geçirdi”

Çin’in makine sektöründe­ki ağırlığının artmasına kar­şı Tayvan, Japonya ve Güney Kore’nin yeni tedbirler alma­ya başladığını belirten Akyüz, Çin’e yönelik ilave vergilerin beklenenin aksine farklı so­nuçlar doğurabildiğine dik­kat çekti. Çin’in Türkiye’deki makine pazarındaki payının yüzde 5’lerden yüzde 20’lere yükseldiğini belirten Akyüz, “Sadece Çinli'ye vergi koy­mayalım, vergiyi herkese ya­palım derken ilave vergi Çin­li'ye yaradı” değerlendirmesi­ni yaptı. Japonya’nın 17 kritik sektörü belirleyerek teşvikler açıkladığını, makine sektörü­nün de bu alanlar arasında yer aldığını belirten Akyüz, Japon makinelerinin Türkiye satış­larında ilk yedi ayda geçen yı­lın aynı dönemine göre yüzde 57 artış yaşandığını söyledi.

“Çinliler'den gol yiyeceğiz derken Japonya ve Kore teş­vikler sektörü desteklemeye başladı, Tayvanlılar ise Çin’de fabrika kurup oradan satma­ya başladı” diyen Akyüz, Avru­pa’nın da önlem almaya çalış­tığını ancak daha yavaş hare­ket ettiğini ifade etti.

“İşçilik avantajına güvenemeyiz”

Türkiye’nin takım tezgahları ihracatında geçmişte 1,5 milyar dolar seviyelerini gördüğünü, bugün ise yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu belirten Akyüz, küresel rekabette Türkiye’nin aldığı payın da sınırlı kaldığını söyledi. Avrupa sanayisinin ise giderek bir “açık hava müzesi” haline gelme riski taşıdığını savunan Akyüz, Türkiye özelinde de sanayicinin üzerindeki finansman ve işçilik maliyetlerinin rekabet gücünü zorladığını ifade etti. Türkiye’nin geçmişte düşük işçilik maliyetlerini önemli bir avantaj olarak kullandığını ancak bunun sürdürülebilir olmadığını belirten Akyüz, “İşçilik düşük diye ona güveniyorduk ama bu bitecek” dedi.

Akyüz, buna karşılık Türkiye’nin yüksek katma değerli üretim, otomasyon ve servis hizmetleriyle rekabet avantajı yaratabileceğini belirtti. ABD’ye yakın zamanda 16 makine sattıklarını anlatan Akyüz, “ABD'li yüzde 5 pahalı alsa da yüzde 50 pahalı satıyor. Servis hizmeti, saat ücretleri çok fazla” diyerek, Türkiye’nin makine üretimindeki maliyet avantajının yanında servis ve katma değer tarafında da fırsat bulunduğuna dikkat çekti.

"Fuar maliyetleri rekabet gücümüzü etkiliyor”

TÜYAP Fuarcılık Grubu İcra Kurulu Başkanı Zeynep Ünal Öztop ve TÜYAP Fuarlar Yapım A.Ş. Genel Müdürü İlhan Ersözlü de, fuar maliyetlerinin Türkiye ile Avrupa arasındaki rekabette önemli bir başlık olduğunu vurguladı. Türkiye’de metrekare başına fuar maliyetinin yaklaşık 55 euro seviyesinde olduğunu, Almanya’da ise bu tutarın 350-380 euro seviyelerine çıktığını söyleyen Ersözlü, Türkiye’de fuarcılık sektöründe yaklaşık 280 şirket bulunduğunu, bunların yaklaşık yarısının aktif olduğunu belirtti. Ersözlü, gelişmiş ülkelerde devlet desteği olmadan uluslararası fuarlara katılımın oldukça zor olduğunu ifade etti. Ersözlü, fuarcılığın Türkiye ekonomisine katkısına ilişkin UFI tarafından hazırlanan çalışmaya da dikkat çekti. Buna göre 2025 yılında Türkiye’de 456 fuar düzenlenirken, fuarlara yaklaşık 19,8 milyon ziyaretçi geldi ve 65 bin katılımcı firma yer aldı. Satılan fuar alanı 3,33 milyon metrekareye ulaşırken, sektörün ekonomiye yaklaşık 7,5 milyar euroluk katma değer sağladığı belirtildi. Fuarcılığın doğrudan ve dolaylı olarak seyahat, konaklama, ulaşım ve yiyecek-içecek sektörlerini de etkilediği, yaklaşık 68 bin 500 kişiye doğrudan istihdam sağlandığı ve tam zamanlı/yarı zamanlı toplam istihdam etkisinin 135 bine ulaştığı kaydedildi.