ABD ile Çin yapay zekâ güvenliğinde uzlaşamıyor
ABD ile Çin, yapay zekânın ciddi güvenlik riskleri taşıdığı konusunda ortak bir zemin bulsa da çip kısıtlamaları, model çıktılarının kullanımı ve karşılıklı suçlamalar işbirliğini zorluyor. Gözler 24 Eylül’deki Trump-Şi görüşmesinde.
Yapay zekâ yarışının iki ana merkezi Washington ve Pekin, gelişmiş sistemlerin güvenlik riski taşıdığı konusunda benzer kaygılar dile getiriyor. Ancak tehdit tanımları, çip kısıtlamaları ve model rekabeti ortak kurallarda anlaşmayı zorlaştırıyor.
Aynı risk, farklı tehdit tanımı
ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ rekabetinde yeni anlaşmazlık, teknolojinin ne kadar hızlı geliştirileceğinden çok ortaya çıkabilecek risklerin nasıl yönetileceği üzerinde yoğunlaşıyor.
İki tarafta da gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin kontrol dışına çıkması, siber saldırılarda kullanılması veya kritik sistemleri etkilemesi konusunda kaygılar bulunuyor. Ancak Washington’daki tartışmalarda çok daha güçlü modellerin gelecekte yaratabileceği büyük ölçekli riskler öne çıkarken Pekin tarafında kötüye kullanım, ulusal güvenlik ve mevcut teknolojik risklere daha fazla ağırlık veriliyor.
Bu fark, ortak güvenlik kuralları oluşturulmasını zorlaştırıyor. Çünkü iki ülke hangi riskin önce ele alınması gerektiği konusunda bile aynı noktadan başlamıyor.
Çip kısıtlamaları güvenlik masasını gölgeliyor
Gerilimin önemli noktalarından biri Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin Çin’in gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişiminin daha fazla sınırlandırılması gerektiği yönündeki görüşleri.
Amodei ayrıca Amerikan yapay zekâ modellerinin çıktılarının Çinli şirketlerin kendi sistemlerini geliştirmek amacıyla kullanılmasına karşı daha güçlü önlemler alınmasını savunuyor. Çin yönetimi ise bu yaklaşımın yapay zekâ güvenliğinin ötesine geçerek teknoloji rekabetini sınırlama aracına dönüştüğünü öne sürüyor.
Pekin, ABD’nin Çinli şirketlere yönelik bazı suçlamalarını reddederken yapay zekâ alanında daha açık ve kapsayıcı uluslararası işbirliği çağrısı yapıyor. Böylece güvenlik konusunda kurulmaya çalışılan temas, çip ihracatı ve teknolojiye erişim tartışmasıyla iç içe geçiyor.
Distilasyon tartışması güveni daha da zorluyor
İki ülke arasındaki güven sorununu büyüten diğer başlık ise yapay zekâ sektöründe “distilasyon” olarak bilinen yöntem oldu. Distilasyon, daha güçlü bir modelin çıktılarından yararlanılarak başka bir modelin eğitilmesine dayanıyor ve sektör içinde normal koşullarda kullanılan bir teknik olarak kabul ediliyor.
Ancak ABD’li güvenlik kurumları, bazı Çin merkezli yapay zekâ şirketlerinin Amerikan modellerinden izin dışı ve büyük ölçekli biçimde yetenek aktardığını öne sürdü. DeepSeek, Alibaba, Moonshot AI, MiniMax, StepFun ve Z.AI bu kapsamda ABD kurumlarının açıklamalarında adı geçen şirketler arasında yer aldı.
Çin yönetimi suçlamaların temelsiz olduğunu savunarak yöntemin dünya genelindeki yapay zekâ şirketleri tarafından kullanıldığını belirtti. Böylece teknik bir model geliştirme yöntemi, iki ülke arasındaki daha geniş teknoloji rekabetinin yeni tartışma alanlarından birine dönüştü.
24 Eylül öncesi ortak zemin aranıyor
Bütün anlaşmazlıklara rağmen Washington ile Pekin arasında yapay zekâ güvenliği konusunda temas kanallarının tamamen kapanmadığı görülüyor. İki ülkeden uzmanlar ve düşünce kuruluşları arasında gayriresmî görüşmeler sürerken ortak risklerin nasıl yönetilebileceği tartışılıyor.
En sınırlı ortak zeminin yapay zekâ destekli siber saldırıların izlenmesi, ciddi güvenlik olaylarında bilgi paylaşılması ve gelişmiş sistemlerde beklenmedik davranışların karşı tarafa bildirilmesi gibi alanlarda oluşabileceği değerlendiriliyor.
Ancak teknoloji üstünlüğü yarışının güvenlik tartışmasının önüne geçmesi, daha kapsamlı bir anlaşmayı zorlaştırıyor. Bu nedenle 24 Eylül’de Washington’da yapılması planlanan Donald Trump-Şi Cinping görüşmesi yalnız ticaret ve çip politikaları açısından değil, dünyanın en büyük iki yapay zekâ gücünün ortak güvenlik kuralları oluşturup oluşturamayacağı açısından da yakından izlenecek.
