ABD’den Kiev’e "tankerlere saldırmayın" talimatı
Washington, küresel petrol arzını ve Amerikan şirketlerinin çıkarlarını korumak için Kiev’e devreye girdi. JD Vance’ın talebi sonrası Ukrayna, Novorossiysk yakınındaki CPC tankerlerine yönelik saldırıları şimdilik durdurdu.
ABD yönetimi, Ukrayna’nın Karadeniz’de petrol tankerlerine yönelik saldırılarına doğrudan müdahale etti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’den saldırıların durdurulmasını istemesinin ardından Kiev’in kritik bir petrol koridorunu hedef listesinden çıkardığı ortaya çıktı.
Washington’ın müdahalesinin merkezinde Rus petrolünden çok Kazakistan’dan gelen ham petrol bulunuyor. Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu, Kazak petrolünü Rusya’nın Novorossiysk kıyısındaki terminale taşıyor ve buradan dünya pazarlarına ulaştırıyor.
Vance 31 Temmuz’da devreye girdi
Vance ile Zelenski arasında 31 Temmuz’da yapılan telefon görüşmesinde ABD tarafı, CPC terminalini kullanan Rus olmayan tankerlere yönelik saldırıların durdurulmasını istedi.
Kiev bu talebin ardından CPC altyapısına ve Rus olmayan gemilere saldırmama konusunda adım attı. Ancak bu koruma, Ukrayna yaptırım listesindeki gemileri veya Rus petrolü ve diğer Rus yüklerini taşıyan tankerleri kapsamıyor.
Yeni olan görüşmenin kendisi değil, Washington’ın müdahalesinin ve Kiev’in ardından saldırıları durdurduğunun 12 Ağustos’ta ortaya çıkması oldu.
Petrol akışı sert biçimde düşmüştü
Ukrayna’nın temmuz ayında bölgedeki tanker ve petrol altyapısına yönelik saldırıları CPC sevkiyatlarında ciddi aksamalara yol açtı.
CPC üzerinden yapılan petrol yüklemeleri temmuzda günlük yaklaşık 1,3 milyon varile kadar geriledi. Bu miktar haziran seviyesinin 300 bin, mayıs seviyesinin ise yaklaşık 600 bin varil altında kaldı.
Saldırılar nedeniyle tanker navlunları ve sigorta maliyetleri de hızla yükseldi. Dünya.com’da temmuz ayında yayımlanan haberlerde CPC terminalindeki saldırıların petrol yüklemelerini geçici olarak tamamen durdurduğu aktarılmıştı.
Orta Doğu arzının İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki sorunlar nedeniyle zaten baskı altında olması, Kazak petrolünün dünya piyasası açısından önemini daha da artırıyor.
Chevron ve ExxonMobil de hattın içinde
Washington’ın hassasiyetinin bir diğer nedeni ise ABD’li enerji devlerinin CPC sistemindeki doğrudan çıkarları.
Chevron, Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’nda yüzde 15 paya sahip. ExxonMobil’in de konsorsiyumdaki payı yüzde 7,5 seviyesinde bulunuyor. Chevron ayrıca Kazakistan’daki dev Tengiz sahasını işleten ortaklıkta yüzde 50 pay taşıyor. ([Chevron][2])
Temmuz ayındaki saldırılar sırasında ExxonMobil adına petrol yüklemek üzere CPC terminaline gelen bir tanker de vurulmuştu.
Bu nedenle Karadeniz’deki saldırılar yalnızca Rusya-Ukrayna savaşının enerji cephesini değil, ABD şirketlerinin yatırımlarını ve küresel petrol arzını da doğrudan etkileyen bir noktaya ulaştı.
Kiev Rus enerji tesislerini vurmaya devam ediyor
ABD’nin talebi Ukrayna’nın Rus enerji sektörüne yönelik bütün saldırılarını durdurduğu anlamına gelmiyor.
Kiev, CPC bağlantılı tankerleri ve Rus olmayan gemileri hedef listesinden çıkarırken Rusya içindeki rafinerilere ve enerji altyapısına yönelik uzun menzilli İHA saldırılarını sürdürüyor.
Son saldırılar Rus rafineri kapasitesinin bir bölümünü devre dışı bırakarak Moskova’nın yakıt ihracatını da baskı altında bırakıyor. Böylece Washington bir taraftan Rusya üzerindeki baskının devam etmesine izin verirken diğer taraftan Kazak petrolünün dünya pazarına ulaşmasını sağlayan hattı çatışmanın dışında tutmaya çalışıyor.
