Hürmüz Boğazı düğümü çözülüyor mu? ABD kanadından İran operasyonuna dair kritik açıklama

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'a yönelik gerçekleştirilen geniş kapsamlı askeri operasyonların sona erdiğini duyurdu. Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Rubio, 28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail tarafından başlatılan "Destansı Öfke Operasyonu" kapsamındaki hedeflere ulaşıldığını ve harekatın tamamlandığını belirtti. Ancak Rubio, çatışmaların tamamen bittiği ya da yeniden başlamayacağı konusunda kesin bir güvence vermekten kaçındı.

ABD yönetimi, İran ile yaşanan son gerilimlerin ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açma çabalarının tamamen "savunma amaçlı" olduğunu savunuyor. Rubio, barış yolunu tercih ettiklerini ancak bunun için İran'ın Trump tarafından nükleer programla ilgili öne sürülen şartları kabul etmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca küresel enerji arzı için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nın derhal trafiğe açılması gerektiği ifade edildi.

Hürmüz Boğazı krizi ve küresel enerji güvenliği

Hürmüz Boğazı üzerindeki denetimini artırmak isteyen ABD kuvvetleri, ticari gemilere rehberlik etme çalışmalarını sürdürüyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth, Basra Körfezi'ndeki gemilerin güvenli çıkışı için barışçıl yöntemleri tercih ettiklerini ancak şartlar değiştiğinde harekete geçmeye hazır olduklarını açıkladı. Bölgedeki gerginlik sürerken, Birleşik Arap Emirlikleri de İran'dan gelebilecek yeni saldırılara karşı savunma pozisyonunda olduğunu bildirdi.

İran askeri komutanlığı ise son günlerde Birleşik Arap Emirlikleri'ne yönelik herhangi bir saldırı düzenlendiği iddialarını reddetti. Yaklaşık bir ay önce varılan ateşkesin henüz sona ermediği belirtilse de bölgedeki belirsizlik devam ediyor. Özellikle İsrail ile Lübnan'daki Hizbullah militanları arasındaki çatışmaların sürmesi, bölgesel istikrarı tehdit eden unsurlar arasında yer alıyor.

İsrail ve Hizbullah hattında tansiyon düşmüyor

İsrail ordusu, İran destekli Hizbullah militanlarının Lübnan'ın güneyindeki İsrail askerlerine yönelik çok sayıda roket fırlattığını açıkladı. Yapılan saldırılarda herhangi bir yaralanma bildirilmezken, İsrail hava savunma sistemlerinin Hizbullah'a ait insansız hava araçlarını sınır geçmeden imha ettiği kaydedildi. Çatışmaların devam etmesi, sınır bölgesindeki binlerce insanın yerinden edilmesine neden oldu.

17 Nisan'dan bu yana yürürlükte olan ateşkese rağmen saldırıların sürmesi, bölgedeki barış umutlarını zayıflatıyor. Rubio, İran'ın nükleer silah elde etme niyetinde olmadığı yönündeki iddiaların sahadaki eylemlerle örtüşmediğini belirtti. Gelişmiş santrifüj teknolojisi ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin, Tahran yönetiminin nükleer silahsızlanma konusunda ciddi olmadığını gösterdiğini savundu.

Diplomatik temaslar ve uluslararası baskı artıyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Çarşamba günü gerçekleştireceği Çin ziyareti öncesinde Rubio, Pekin yönetiminin Tahran'a gerekli uyarıları yapmasını beklediklerini ifade etti. Çin ekonomisinin ihracat odaklı yapısı nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki akışa ABD'den daha fazla ihtiyaç duyduğu vurgulandı. Rubio, Çin'in İran'a boğazdaki ablukayı kaldırması yönünde baskı yapmasının kendi çıkarına olacağını ekledi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde ise İran'ın gemilere yönelik saldırılarını durdurmasını ve "yasadışı geçiş ücretlerini" sonlandırmasını talep eden bir karar tasarısı gündeme geldi. Taslak metin, İran'ın deniz seyrüsefer özgürlüğünü geri getirmemesi durumunda askeri güç kullanımını da içeren yaptırımları öngörüyor. Daha önce benzer bir tasarı Rusya ve Çin tarafından veto edilmişti.

Ekonomik dengeler ve piyasalardaki son görünüm

Piyasalarda Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması nedeniyle yaklaşık 23 bin sivil denizcinin mahsur kaldığı ve bu durumun küresel ticareti olumsuz etkilediği konuşuluyor. Trump, Çin'in petrol ihtiyacının büyük bir kısmını bu bölgeden karşıladığını belirterek Pekin'in sessiz kalmayacağını öngörüyor. Öte yandan, ABD içinde artan yakıt ve gübre fiyatları, yaklaşan seçimler öncesinde seçmenler üzerinde baskı oluşturuyor.

Bölgedeki askeri uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın dar yapısı ve İran'ın sahip olduğu gemisavar füze kapasitesi nedeniyle trafiğin güvenli şekilde yeniden başlatılmasının oldukça zor bir görev olduğunu hatırlatıyor. Mevcut durum, küresel enerji piyasalarında arz güvenliği endişelerini canlı tutarken, diplomatik çözüm arayışları ile askeri caydırıcılık arasındaki ince çizgide yürünmeye devam ediliyor.