İran, ABD’nin son teklifinin ‘farklılıkları daralttığını’ açıkladı

Tahran yönetimi, ABD’nin son barış teklifinin taraflar arasındaki farklılıkları kısmen azalttığını bildirdi. İran, kırılgan ateşkesi kalıcı bir barışa dönüştürmek için müzakereleri sürdürüyor.

Yarı resmi İran Haber Ajansı’nın (ISNA) perşembe günü aktardığı bilgiye göre Tahran, ABD tarafından sunulan metne yanıt hazırlığında. Ajans, ABD’nin sunduğu metnin “farklılıkları bir ölçüye kadar daralttığını” belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı ise mesaj trafiğinin birkaç hafta önce Tahran’ın sunduğu 14 maddelik metin temelinde yürütüldüğünü açıkladı.

İran’ın planı, kısa vadeli bir anlaşma öngörüyor. Buna göre İran Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak, ABD ise İran limanlarındaki ablukayı kaldıracak. Ardından taraflar Tahran’ın nükleer programı üzerinde daha derin müzakerelere geçecek.

İran, ABD teklifini değerlendiriyor ancak yanıt zamanı belli değil

Tahran, ABD’nin teklifine ne zaman resmi yanıt vereceğine ilişkin herhangi bir işaret vermedi. İran Dışişleri Bakanlığı, çatışmaların “Lübnan dahil tüm cephelerde” sona ermesi taahhüdü talep etti. Ayrıca dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması çağrısı yaptı.

Pakistan Ordusu Başkomutanı Field Mareşal Asim Munir, perşembe günü Tahran’ı ziyaret etti. İslamabad, iki taraf arasındaki ana arabulucu konumunda.

Trump, İran ile ‘son aşamada’ olduklarını söyledi

ABD Başkanı Trump, çarşamba günü gazetecilere yaptığı açıklamada İran diplomasisinde “son aşamada” olduklarını söyledi. Bu açıklama yatırımcılarda bir anlaşmaya varılabileceği umudunu güçlendirdi. ABD Hazinesi tahvil fiyatları yükselirken petrol fiyatları geriledi.

Ancak Trump daha sonra İran’ın şartlarını kabul etmemesi halinde önümüzdeki günlerde saldırıları yeniden başlatabileceği uyarısında bulundu. Bu tehdidi, 8 Nisan’da yürürlüğe giren ateşkesten bu yana birçok kez dile getirdi.

Trump, “Ya bir anlaşma yapacağız ya da biraz çirkin şeyler yapacağız” dedi. “Ama umarım bu olmaz.”

İran’ın nükleer programı ve zenginleştirilmiş uranyum anlaşmazlığın odağında

Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık noktaları arasında İran’ın nükleer zenginleştirmesi ve yüksek oranda işlenmiş uranyum stokları yer alıyor. ABD, Tahran’ın bunları atom bombası yapımında kullanabileceği endişesiyle teslim etmesini talep ediyor. Ayrıca İran’ın en az on yıl boyunca zenginleştirmeyi durdurmasını istiyor.

Reuters’ın perşembe günü bildirdiğine göre İran Dini Lideri Hamaney, ülkenin nükleer silah üretimine yakın seviyedeki uranyumunun yurt dışına gönderilmemesi talimatını verdi. İran zenginleştirilmiş uranyum stokunun ABD’ye gönderilmesi çağrılarını defalarca reddetti ancak bunun üçüncü bir ülkeye taşınabileceğini belirtti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, geçen hafta Rusya’nın bu materyali alma teklifi için teşekkür etti. Ancak bu fikrin şu anda tartışılmadığı uyarısını yaptı. Reuters raporunun ardından petrol fiyatları kayıplarını telafi ederek varil başına 107 dolara yükseldi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin teslim olmanın eşiğinde olmadığında ısrar etti. Pezeşkiyan, “İran’ı zor yoluyla teslim olmaya zorlamak tamamen bir yanılsamadan ibarettir” açıklamasını yaptı.

Lübnan cephesi hareketli ve bölgesel gerilim artıyor

Bir diğer anlaşmazlık noktası Lübnan. İsrail, Tahran destekli Hizbullah militanlarıyla bu ülkede çatışıyor. İsrail, askerlerini Lübnan’dan çekme fikrine direniyor. Bu cephedeki ateşkes kırılgan durumda. İsrail ve Hizbullah saldırılarına neredeyse her gün devam ediyor.

Axios’un haberine göre Trump ve İsrail Başbakanı Netanyahu arasında salı günü gergin bir telefon görüşmesi gerçekleşti. Netanyahu, İran’ın herhangi bir barış anlaşmasına uyacağına güvenmediğini söyledi. İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen ise çatışmaların yeniden başlaması halinde İran’da “kutsal inek” kalmayacağını ifade etti. Cohen, “Bir sonraki aşama ekonomik hedefleri, enerji tesislerini (petrol, doğal gaz ve elektrik santralleri) vuracak” dedi.

İran ise ABD veya İsrail’in düşmanlıkları yeniden başlatması halinde Orta Doğu’nun ötesinde misilleme yapacağı uyarısında bulundu. Devrim Muhafızları ordusu, “İran’a karşı saldırı tekrarlanırsa, vaat edilen bölgesel savaş bu kez bölgenin ötesine yayılacak” açıklamasını yaptı.

İran ile ABD arasındaki müzakerelerde son aylarda önemli bir ilerleme kaydedilemedi. Tarafların bir anlaşmaya yaklaştığına dair iyimser sinyallere rağmen, nükleer program ve bölgesel nüfuz gibi temel konulardaki derin uçurum bir anlaşmanın önündeki en büyük engel olmaya devam ediyor.