İsrail’in vurduğu üste Türkiye gerilimi: Suriye’den kritik açıklama

İsrail’in Suriye topraklarındaki Ebu Zuhur Hava Üssü’ne düzenlediği saldırının ardından gerilimin merkezine Türkiye yerleşti. Tel Aviv yönetimi, Ankara’nın Suriye’de askeri varlığını genişletebileceği iddiasını saldırıya gerekçe gösterirken, Şam yönetimi bu iddiaya karşı çıktı.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Türk askeri yetkililerin Ebu Zuhur Hava Üssü’nü ziyaret ettiğini doğruladı. Ancak ziyaretlerin Türkiye ile Suriye arasında yürütülen eğitim ve askeri işbirliği kapsamında gerçekleştirildiğini, tesiste kalıcı bir Türk askeri üssü kurulması ya da Türk birliklerinin konuşlandırılması yönünde bir plan bulunmadığını açıkladı.

İsrail’in iddiasına Şam’dan açık yanıt

Şeybani’nin açıklaması, İsrail’in saldırı gerekçesinin merkezindeki iddiaya doğrudan yanıt niteliği taşıyor. Suriye yönetimine göre Ebu Zuhur, Türkiye’ye tahsis edilecek bir üs değil; uzun süredir kullanılmayan tesis Suriye Hava Kuvvetleri için yeniden faaliyete hazırlanıyor.

Üssün büyük ölçüde boş olduğunu ve henüz operasyonel hale gelmediğini belirten Şeybani, Türk subaylarının buradaki varlığının da kalıcı konuşlanma anlamına gelmediğini vurguladı.

Ortaya çıkan tablo, İsrail’in Suriye’nin kendi topraklarında Türkiye ile yürüttüğü askeri işbirliğine doğrudan müdahale etmeye çalıştığı tartışmasını da beraberinde getirdi. Ankara ile Şam arasında yürütülen eğitim ve savunma işbirliği iki ülkenin kararıyla sürdürülürken İsrail, Türkiye’nin Suriye’deki askeri etkisinin belirli bir noktaya ulaşmasını kendi güvenliği açısından tehdit olarak gösteriyor.

İsrail Türkiye’nin Suriye’deki etkisini sınırlamak istiyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu saldırının ardından yaptığı açıklamada, Türkiye’nin Suriye’de güneye doğru genişleyen askeri bir dayanak oluşturmasını istemediklerini açıkça ortaya koydu.

Ancak İsrail’in kendi güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek Suriye topraklarındaki Türkiye-Suriye askeri işbirliğine sınır çizmeye çalışması Ankara tarafından kabul edilmiyor.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı saldırının hemen ardından yaptığı açıklamada İsrail’i sert biçimde kınadı. Bakanlık, İsrail’in Suriye’nin altyapısını ve kapasitesini hedef alan saldırılarla ülkenin toprak bütünlüğünü ve birliğini ihlal ettiğini belirterek uluslararası topluma harekete geçme çağrısı yaptı.

Ankara ayrıca İsrail’in Türkiye’nin Ebu Zuhur’daki faaliyetlerine ilişkin öne sürdüğü gerekçelerin kabul edilemez olduğunu bildirdi. Türkiye açısından mesele, İsrail’in kendi güvenlik anlayışını Suriye’nin egemenlik alanının üzerine çıkarmaya çalışması olarak görülüyor.

Türk heyetinden dört gün sonra saldırı geldi

Gerilimi artıran bir başka ayrıntı ise saldırının zamanlaması oldu. İsrail istihbaratının Türk askeri hareketliliğine ilişkin kaygılarını saldırıdan önce Şam yönetimine ilettiği, Türkiye’nin Ebu Zuhur’daki faaliyetlerinin İsrail-Suriye temaslarında da gündeme geldiği ortaya çıktı.

Mossad Başkanı Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani arasında 14 Ağustos’ta gerçekleştirilen görüşmede Türkiye’nin Suriye’ye sağladığı askeri destek, insansız hava araçları ve silah sistemlerinin ele alındığı bildirildi.

Dört gün sonra, 18 Ağustos sabahı İsrail savaş uçakları Ebu Zuhur Hava Üssü’nü sekiz ayrı saldırıyla hedef aldı.

Suriye’nin verdiği bilgilere göre pist ve depolama alanlarında hasar meydana gelirken saldırıda can kaybı yaşanmadı.

Türkiye’nin güçlenen konumu İsrail’i rahatsız ediyor

Ebu Zuhur geriliminin arkasındaki daha büyük mesele ise Türkiye’nin yeni Suriye yönetimi üzerindeki artan etkisi.

Ankara, Şam yönetimiyle askeri eğitimden yeniden yapılanmaya, güvenlikten enerjiye kadar birçok alanda ilişkilerini genişletiyor. Suriye ordusunun yeniden yapılandırılması sürecinde Türkiye’nin eğitim ve danışmanlık desteği vermesi de bu işbirliğinin önemli ayaklarından birini oluşturuyor.

İsrail ise İran’ın Suriye’deki eski nüfuzunun gerilemesinden sonra ortaya çıkan yeni güç dengesinde Türkiye’nin boşluğu doldurmasından rahatsızlığını giderek daha açık biçimde ortaya koyuyor.

Ebu Zuhur saldırısı bu nedenle tek başına bir askeri üs meselesi olmaktan çıkmış durumda. Asıl mücadele, savaş sonrası Suriye’nin güvenlik mimarisinde hangi ülkenin ne kadar söz sahibi olacağı üzerinden şekilleniyor.

Washington olası Türkiye-İsrail çatışmasını önlemeye çalışıyor

Gerilimin boyutu Washington’u da devreye soktu. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail’in Ebu Zuhur saldırısını “gereksiz bir tırmanma” olarak değerlendirdi.

ABD yönetimi şimdi Türkiye, Suriye ve İsrail arasında askeri hareketlerin önceden paylaşılmasını ve yanlış hesaplamaların doğrudan çatışmaya dönüşmesini önleyecek daha kapsamlı bir mekanizma kurmaya çalışıyor.

Washington’un bu girişimi de sahadaki riskin ulaştığı noktayı gösteriyor. Türkiye ile İsrail’in Suriye’de farklı güvenlik hedefleri izlemesi, iletişim eksikliğinin doğrudan askeri karşılaşmaya dönüşebileceği yeni bir jeopolitik denklem yaratmış durumda.

Suriye’nin son açıklaması ise Ebu Zuhur için önemli bir ayrımı ortaya koyuyor: Türk subayları üsse gitti ancak Şam’ın açıklamasına göre İsrail’in öne sürdüğü kalıcı Türk üssü planı yok.

Buna rağmen İsrail’in saldırıya başvurmuş olması, tartışmayı “Türkiye üs kuracak mı?” sorusunun ötesine taşıyor. Asıl soru artık İsrail’in Suriye’de Türkiye’nin etkisini sınırlamak için askeri güç kullanmayı sürdürüp sürdürmeyeceği.