Karadeniz’de bıçak kemiğe dayandı

Aysel YÜCEL

Karadeniz’de ticari gemilere yö­nelik İHA ve silahlı saldırıların artması, Türk denizcilik sektö­ründe alarm seviyesini yükseltti. İME­AK Deniz Ticaret Odası’nın ağustos ayı meclis toplantısında gündemin ana başlı­ğını Karadeniz’deki saldırılar oluşturur­ken, armatörler bölgedeki tablonun artık sürdürülemez hale geldiğini dile getirdi.

Saldırıların birkaç ay daha devam etme­si halinde başta armatörler olmak üzere sektörün çok daha ağır bir ekonomik kriz­le karşı karşıya kalacağı vurgulandı. Top­lantıya Dışişleri Bakan Yardımcısı Meh­met Kemal Bozay ve Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Durmuş Ünüvar da ka­tıldı.

Bakan yardımcıları, gemilere yöne­lik saldırıların durdurulmasına yönelik uluslararası görüşmeler yapıldığını, Tür­kiye’nin Birleşmiş Milletler ile birlikte seyrüsefer emniyetini güvence altına ala­cak, enerji ve liman altyapılarına yönelik kısmi ateşkesi de içeren yasal bir çerçeve üzerinde çalıştığını açıkladı.

İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, Karade­niz’de artan saldırılar nedeniyle Türk ar­matörlerinin 18 yıl aradan sonra ilk kez bazı gemilerini uzun süreli olarak hizmet dışına çıkarma (cold lay-up) hazırlığıy­la karşı karşıya kaldığını söyledi. Kıran, son iki ayda üçü Türk bayraklı olmak üze­re toplam 22 Türk sahipli sivil geminin İHA ve silahlı saldırılara maruz kaldığını açıkladı.

Yaklaşık 100 gemi bekliyor

Karadeniz’de güvenlik endişesi nede­niyle gemilerin limanlara ve demir saha­larına sığınması sürüyor. 21 Ağustos iti­barıyla Karadeniz limanlarının demir sahaları ile liman ve tersanelere sığınan gemilerin sayısının yaklaşık 100 olduğu belirtiliyor. Yalnızca Samsun Limanı de­mir sahasında 35, Sinop Limanı demir sa­hasında ise 22 gemi bekliyor.

Toplantıda DÜNYA’ya konuşan deniz­cilik şirketleri yetkilileri, Karadeniz’deki güvenlik sorununun artık yalnızca gemi operasyonlarını değil, şirketlerin varlığı­nı da tehdit ettiğini belirtti. Gemilerini ça­lıştıramayan veya liman ve demir saha­larında bekletmek zorunda kalan arma­törlerin finansman, vergi, faiz, sigorta ve bakım maliyetlerini karşılamakta zorlan­dığı ifade edildi. Sektör temsilcileri, mev­cut tablonun iki-üç ay daha sürmesi ha­linde özellikle Karadeniz hattında çalışan armatörlerin ayakta kalmasının mümkün olmayacağını vurguladı.

Bazı gemilerin hizmet dışı bırakılması ve kullanılmayan gemilerin mali yükünün artması nedeniyle şirketlerin iflas noktası­na geldiği dile getirildi. Saldırılar liman, ge­mi ikmal ve acentelik sektörlerini de vur­du. Cey Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ali Avcı, Karadeniz’deki savaş nedeniyle Samsun’daki limanında işlerin durma nok­tasına geldiğini belirtirken, gemi ikmal sektörü temsilcileri de üç yıldır ciddi mağ­duriyet yaşadıklarını ifade etti.

Sektör temsilcileri, uğranılan zararla­rın belgelenmesi, uluslararası hukuk kap­samında tazminat yollarının değerlendi­rilmesi ve armatörlere hukuki destek sağ­lanması çağrısı yaptı. Mağdur şirketlerin ulaşabileceği bir koordinasyon ve destek mekanizması oluşturulması da istendi.

 Saldırıya uğrayan gemilerin yüzde 23’ü Türk sahipli

Türk Armatörler Birliği’nin (TAB) hazırladığı rapora göre, 24 Şubat 2022-26 Ağustos 2026 döneminde toplam 146 ticari gemiye saldırı oldu. 2022’de 13, 2023’te 8, 2024’te 5, 2025’te 13 ve 2026’da 82 gemi vuruldu. Vurulan gemilerin 34’ü Türk sahipli/Türk kontrollü, 5’i Türk bayraklı.