Krizler masada, çözüm İstanbul’da aranıyor

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğin­de İstanbul’da İtalya’nın da katılımıyla R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantısı düzenlen­di. Toplantılarda Filistin mese­lesi, Hürmüz’deki durum, Ye­men’le bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna Savaşı’na çö­züm arayışları başta olmak üze­re, bölgesel konuların ele alınır­ken, R4 ve E3 ülkeleri arasında ileriki dönemde hayata geçirile­bilecek iş birliği ve koordinasyon imkânları görüşüldü.

Bölgesel sorumluluklara dikkat çekildi

Bakan Fidan, bölgesel güven­liğin en başta bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerek­tirdiğini, Türkiye’nin bu anlayış doğrultusunda bölgesel sahiplen­meyi esas alan iş birliği mekaniz­malarının güçlendirilmesine ön­celik verdiğini vurguladı. Mevcut ihtilafların birbirini beslemesi­ne, çatışmaların yeni alanlara ya­yılmasına ve bölgesel gerilimle­rin daha geniş çaplı istikrarsızlı­ğa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade eden Fidan, İs­rail’in Filistin’de devam eden iş­galinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve tüm böl­geye yayılan saldırganlığının Or­ta Doğu’daki gerilimlerin temel nedeni olduğunun altını çizdi. Fi­dan, tüm devletlerin, Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü zede­leyebilecek ve iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek ey­lemlerden kaçınması gerektiği­ni ifade ederek, İsrail›in yasa dışı yerleşimleri genişletme yönünde adımlar atması ve yasa dışı yer­leşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı bir tutum sergilemesinin önemine dikkati çekti.

Askeri yöntemler kalıcı çözüm değil

ABD ile İran arasındaki ihti­lafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini, aske­ri yöntemlerin kalıcı bir çözüm sunmadığı gibi bölgedeki kırıl­ganlıkları tetiklediğini ve daha geniş çaplı bir çatışma riskini de beraberinde getirdiğini dile ge­tiren Fidan, Hürmüz ve Babul­mendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önemde oldu­ğunu vurguladı. Fidan, Husilerin Suudi Arabistan’da sivilleri ve si­vil altyapıyı hedef alan saldırıla­rı karşısında Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğinin muha­fazasına yönelik desteğini teyit ederken, Mekke Savunma İttifa­kı’nın ortaya koyduğu dayanış­ma ve ortak güvenlik anlayışının önemine işaret etti.

Türkiye diyalog desteği verebilir

Fidan, Türkiye’nin, bir kıyı­daş ülke olarak, Rusya-Ukray­na Savaşı’nın Karadeniz’e yayıl­masının önlenmesi ve Karade­niz’de sivil can kayıplarının son bulmasını teminen uyarılarını ve çözüm önerilerini taraflara iletmeyi sürdürdüğünü vurgu­ladı. Rusya ile Ukrayna arasında yoğunlaşan çatışmaların bölge­sel güvenlik için yarattığı risk­lere dikkati çeken Fidan, Türki­ye’nin bu savaşın diyalog ve dip­lomasi yoluyla sonlandırılması için her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yineledi.

Fidan, toplantılar öncesin­de Fransa Dışişleri Bakanı Je­an-Noel Barrot, İngiltere Dışiş­leri Bakanı Ed Miliband ve Pakis­tan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile İstanbul’da ayrı ayrı bir araya geldi. Fidan, Filistin Dı­şişleri Bakanı Farsin Ağabekian Şahin ile 9. İstanbul Arabulucu­luk Konferansı marjında bir gö­rüşme gerçekleştirdi.

 R4 ve E3 Mekanizmaları

R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu. R4 Dışişleri Bakanları, son toplantısı BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül’de New York’ta düzenlendi. Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması ise, 2003’ten bu yana İran’ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıkarken zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.

 “Küresel güvensizlikle sınanıyoruz”

 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı’nın açılışında yaptığı konuşmada, dünyanın giderek artan bir küresel güvensizlikle sınandığını belirterek, “Bölgede uzun yıllar boyunca barış aslında kabul edilmiş olsa bile şu anda silahlı çatışmalarla bölge halkları sınanıyor. Son birkaç yıl içerisinde birden fazla çatışma dünyanın farklı bölgelerinde yer almaya devam etti. Gerçekten son derece kritik ticaret rotaları, deniz rotaları bundan etkilendi ve ateşkes ihlalleri rutin haline geldi” dedi. “İçten diyalog, sürdürülebilir arabuluculuk ve bölgesel sahiplik” başlıklarıyla 3 temel ilkeye dikkati çeken Fidan, arabuluculuğun, farklı bakış açılarını, farklı paydaşları bir araya getirdiğinde çok daha etkili hale geldiğini ve bu şekilde ortaklaşa paylaşılan çözümlerin geliştirilebildiğini söyledi.