Bulutların yeryüzüne indiği yer: Artvin

Türkiye’nin en kuzeydo­ğusunda yer alan Art­vin, doğanın en yalın ve en etkileyici haliyle kendini gös­terdiği nadir şehirlerden biri. Gökyüzü ile yeryüzü arasında­ki mesafenin neredeyse ortadan kalktığı bu coğrafyada, bulutlar zirvelerde değil vadilerin içinde dolaşıyor. Yeşilin her tonuna ev sahipliği yapan ormanlar, sarp dağların arasında saklı köyler ve Çoruh Nehri’nin dinmeyen akı­şı, bölgenin karakterini belirle­yen unsurlar arasında yer alıyor. Artvin, doğayla yeniden temas kurmak ve gündelik hayatın hı­zından uzaklaşmak isteyenler için güçlü bir alternatif oluştu­ruyor.

Artvin, tarihi boyunca Kaf­kaslardan Anadolu’ya geçişte kilit bir nokta, bir “uç kalesi” ol­muştur. Selçuklular dönemin­de Türk yurdu haline gelmeye başlayan bu topraklar, Osmanlı İmparatorluğu ile birlikte tam bir huzur diyarına dönüşmüş­tür. Ancak Artvin’in tarihinde en derin iz bırakan olay şüphesiz “93 Harbi” olarak bilinen 1877- 1878 Osmanlı-Rus Savaşı’dır. Bu savaşın ardından kırk yılı aş­kın süre anavatan hasreti çeken Artvin halkı, İstiklal Mücadele­si döneminde eşsiz bir direniş göstermiş, esareti asla kabul et­memiştir. Cumhuriyetin ilanıy­la birlikte yeniden ve sonsuza dek Türk yurdunun ayrılmaz bir parçası olan bu şehir, vatan sev­gisinin o sarp dağlar kadar yüce ve sarsılmaz olduğunun en bü­yük kanıtıdır.

Derinliğin kalbine: Hatila Vadisi

Şehir merkezinden çok da uzaklaşmadan, insanı derinli­ğin içine çeken ilk durak: Hatila Vadisi Milli Parkı. Sarp kayalık­ların ‘V’ şeklinde yarılarak oluş­turduğu bu vadi, adeta yerküre­nin kalbine inen devasa bir ya­rığı andırır. İçeri adım attığınız anda, bitki örtüsünün şaşırtıcı zenginliği karşılar; Akdeniz ik­limine özgü bitkilerin bu sert Karadeniz coğrafyasında nasıl varlık gösterdiğini görmek hay­ret uyandırır. Vadinin baş dön­dürücü derinliğini hissetmenin en çarpıcı yolu ise Türkiye’nin en yüksek cam terasından aşağı bakmaktır. Yüzlerce metre aşa­ğıda kıvrılarak akan derenin se­si, yükseklerin sessizliğine ka­rışır.

Doğayla uyumun adresi: Macahel (Camili)

Borçka Karagöl’ün ardından dağların ardına, vadilerin içine doğru ilerledikçe modern dün­yanın gürültüsü geride kalır ve Macahel (Camili) havzasına gi­rilir. Türkiye ile Gürcistan ara­sında bölünmüş bu coğrafya, do­ğaya zarar vermeden yaşamanın en yalın örneklerinden biridir. Sahip olduğu biyolojik çeşitli­lik, anıt ağaçlar, bozulmamış ha­bitat ve saf Kafkas arısı ırkı sa­yesinde Türkiye’nin UNESCO tarafından ilan edilen ilk ve tek Biyosfer Rezervi unvanını ta­şır. İnsanla doğanın uyum için­de var olabildiği nadir yerlerden biri olarak öne çıkar.

Tarihle doğanın buluştuğu nokta: Şavşat

Doğanın bu güçlü varlığı içinde, insan eliyle yapılmış ama doğayla uyum içinde var olan bir yapı görmek isteyenler için adres Şavşat’tır. “Sakin Şehir” (Cittaslow) unvanına sahip bu ilçede, iki derenin birleştiği noktada yükselen Şavşat Kalesi (Satlel), yüzyıllardır vadinin bekçiliğini yapar. Orta Çağ’dan Osmanlı’ya uzanan geçmişiyle, zamanın bu coğrafyada nasıl katman katman biriktiğini hatırlatır.

Şelalelerin gücü

Artvin’in damarlarında gürül gürül akan sular, bu coğrafyayı bir şelaleler diyarına dönüştürür. Arhavi’de, Kamilet Vadisi’nin derinliklerinde yer alan Mençuna Şelalesi, bu doğa senfonisinin en güçlü duraklarından biridir. Tarihi Çifte Köprüler’i geçip dar patikalardan ilerleyerek ulaşılan şelale, sularını devasa kayaların üzerinden üç basamak halinde bırakır. Gürleyen suyun sesi, tüm yorgunluğu geride bırakır.

Macahel sınırları içindeki Maral Şelalesi ise yaklaşık 63 metre yükseklikten tek bir yatak halinde düşerek doğanın gücünü tüm açıklığıyla hissettirir. Ormanın içinde, gökten boşanırcasına akan suyu izlerken insan hem doğanın büyüklüğü karşısında kendi yerini fark eder hem de bu bütünün bir parçası olmanın huzurunu yaşar.

Suyun en sessiz hali: Borçka Karagöl

Yüz yılı aşkın bir süre önce meydana gelen bir heyelan sonucu Klaskur Deresi’nin önünün kapanmasıyla oluşan bu göl, doğanın yıkımdan nasıl eşsiz bir güzellik yaratabildiğinin somut bir örneğidir. Ladin, kayın ve gürgen ağaçlarının suya düşen yansımaları, ormanla su arasındaki sınırı siler. Sis dağıldığında ise manzara, bir tablonun içindeymiş hissi verir.

Sisler içinde bir yayla: Gorgit

Yüksek rakımlı yaylalar arasında Gorgit Yaylası ayrı bir yerde durur. Burayı özel kılan, yaylaya ulaşımın yalnızca yürüyerek mümkün olmasıdır. Asırlık ağaçların gölgelerinden, yaşlı ormanların içinden geçilerek ulaşılan bu yayla, betonlaşmadan uzak kalmış nadir alanlardan biridir. Ahşap evler ve sisin yarattığı atmosfer, burayı neredeyse masalsı bir mekâna dönüştürür.

Doğanın sofrası: Artvin mutfağı

Böylesine bereketli ve bakir bir coğrafyanın mutfağı da aynı ölçüde güçlüdür. Artvin mutfağı, Kafkas kültürü, Karadeniz’in sert doğası ve yayla yaşamının birleştiği bir karakter taşır.

Bu mutfağın ilk adresi şüphesiz Macahel Balı’dır. UNESCO Biyosfer Rezervi alanında, tamamen doğal koşullarda üretilen bu bal; endemik bitkiler ve kestane ağaçlarıyla beslenen saf Kafkas arılarının ürünüdür. Koyu rengi, hafif acımtırak tadı ve yoğun aromasıyla sadece bir tat değil, aynı zamanda yöre halkı için bir şifa kaynağıdır.

Ve Artvin pidesi… Karadeniz boyunca pek çok pide çeşidi bulunur ancak Artvin usulü pide, ince açılmış hamurunun odun ateşinde çıtırlaşması ve içindeki yöresel kıyma ya da köy peyniriyle ayrışır. Fırından çıktığı anda üzerine eklenen tereyağının kokusu, daha ilk anda kendini hissettirir.

Mısır unu ve yöresel peynirle hazırlanan kuymak, süzme yoğurt ve mısır unuyla yapılan kalaco, kurutulmuş yufkanın ceviz, yoğurt ve tereyağıyla buluştuğu silor… Bu mutfakta her tabak, zorlu doğa koşullarında yaşamın nasıl sürdürüldüğünü anlatır.