AB'den gümrükte dev reform: Online alışverişe yeni dönem
AB, gümrük sistemini köklü bir reformla baştan sona yenilemeye hazırlanıyor. 1968'den bu yana en kapsamlı değişiklik olarak nitelenen düzenleme, e-ticaretin hızına uyum sağlamayı ve sınır güvenliğini artırmayı hedefliyor. Yeni sistemle tek dijital platform kurulacak, online satış yapan platformlara daha fazla sorumluluk yüklenecek ve ithal ürünlere işlem ücreti getirilecek. 2027'de devreye girmesi planlanan yapı, gümrük işlemlerinde sadeleşme ve denetimde etkinlik sağlamayı amaçlıyor.
Avrupa Birliği (AB) kurumları, dijital ticaretin hızına ayak uydurmak ve sınır güvenliğini artırmak amacıyla gümrük sistemini baştan aşağı yenileyecek kapsamlı bir reform paketi üzerinde uzlaştı.
AB Komisyonu, Konseyi ve Avrupa Parlamentosu arasında varılan mutabakatla, 1960'lı yıllardan bu yana uygulanan gümrük kuralları modern dünyaya entegre edilecek.
Konuya ilişkin yapılan ortak açıklamada "1968'den bu yana gümrük kurallarında yapılan en kapsamlı reform olan bu düzenleme, e-ticaret için yeni önlemler getirmekte ve prosedürleri basitleştirip verimliliği artıran modern, veri odaklı bir gümrük yapısını hayata geçirmektedir." ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada, yapılacak yeniliklerle Avrupa gümrüklerinin uluslararası ticaretin hızla değişen yapısına uyumlu hale geleceğine işaret edilerek, "1968'den bu yana gümrük kurallarında yapılan en kapsamlı reform olan bu düzenleme, e-ticaret için yeni önlemler getirmekte ve prosedürleri basitleştirip verimliliği artıran modern, veri odaklı bir gümrük yapısını hayata geçirmektedir." ifadesi kullanıldı.
Mevcut durumda gümrük otoritelerinin düşük değerli e-ticaret ithalatlarında artış, güvensiz ürünler ve dolandırıcılık riskinin yükselmesi, değişen jeopolitik ticaret dinamikleri ile organize suç ve kaçakçılık tehditleri gibi birçok zorlukla karşı karşıya olduğu anımsatılan açıklamada, gümrüklerin Tek Pazarın ve vatandaşların güvenliğini sağlamak açısından kritik rol oynadığı kaydedildi.
Açıklamada, "Reformun merkezinde, Fransa'nın Lille şehrinde kurulacak yeni bir AB ajansı olan AB Gümrük Otoritesi yer almaktadır. Bu kurum, 27 üye devlet genelinde gümrük işlemlerini koordine ve modernize edecek" bilgisine yer verildi.
Faaliyete 2027'de başlaması planlanan AB Gümrük Otoritesi'nin bilgi paylaşımını kolaylaştıracağı belirtilen açıklamada, kurumun AB düzeyinde gümrük mevzuatının uyumunu güçlendireceği, gümrük dolandırıcılığının tespitini ve önlenmesini geliştireceği bildirildi.
Gümrük işlemleri için tek bir dijital platform
Açıklamada, AB Gümrük Otoritesi'nin AB Gümrük Veri Merkezi'ni yöneteceği, bu merkezin AB genelindeki tüm gümrük işlemleri için tek bir dijital platform olacağı, işletmelerin verilerini yalnızca bir kez sunabileceği, böylece farklı ulusal sistemlerle uğraşma zorunluluğunun ortadan kalkacağı ifade edildi.
Reformun güvenilir tüccarlar için çerçeveyi güçlendireceğine işaret edilen açıklamada, kurallara uyum düzeyi yüksek işletmelerin daha basit işlemler ve daha az kontrol avantajından yararlanacağı, böylece gümrüklerin yüksek riskli gönderilere odaklanacağı kaydedildi.
İşlem ücreti getirilecek
Açıklamada, reformun e-ticaretteki hızlı büyümeye yanıt olarak çeşitli hedefli önlemler getirdiğine dikkat çekilerek, "Gümrük idarelerinin artan maliyetlerini karşılamak için ithal edilen ürünlere işlem ücreti getirilecektir. Bu ücret, malların serbest dolaşıma sokulması için gerekli bilgi teknolojileri sistemleri, iş gücü, veri kontrolü ve risk analizleri gibi maliyetlere dayanacak ve en geç 1 Kasım 2026'ya kadar yürürlüğe girecektir" değerlendirmesi yapıldı.
Platformların sorumluluğu artıyor
Yeni sistemde e-ticaret işletmelerine daha fazla sorumluluk getirileceğine işaret edilen açıklamada, "Online platformlar ve satıcılar, satış gerçekleşir gerçekleşmez bilgileri Gümrük Veri Merkezi'ne bildirecek. Böylece gümrükler, ürünler sınırlara ulaşmadan önce önlem alabilecek. Bu işletmeler, ürünlerin AB mevzuatına uygunluğunu sağlamakla yükümlü olacak. Sistematik uyumsuzluk durumunda cezalar uygulanacak." ifadeleri kullanıldı.
Yeni gümrük mevzuatının, AB Resmi Gazetesi'nde yayımlanmasının ardından 12 ay sonra yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Yeni sistemde, AB ülkelerine satış yapan çevrim içi platformlar ithalatçı olarak kabul edilecek ve gümrük vergileri ile ürün güvenliğinden sorumlu tutulacak. AB kurallarını ihlal eden platformlara ve şirketlere para cezaları uygulanacak.
Mevcut durumda, AB dış ülkelerinden yapılan 150 avro altındaki ürün gönderileri gümrük vergilerinden muaf tutuluyor.
Daha önce geçici önlem olarak AB ülkeleri, 1 Temmuz 2026'dan itibaren dış ülkelerden internetten yapılan 150 avronun altındaki siparişlerden 3 avroluk gümrük vergisi almaya karar vermişti.
Son kararla birlikte 1 Kasım'dan itibaren belirlenecek ek bir işlem ücreti alınmaya başlanacak.
AB ülkelerine 2025 yılında 5,9 milyar düşük değerli ürün doğrudan tüketicilere gönderilirken, bunun yüzde 90'ından fazlası Çin'den kaynaklandı.
AB, uzun süredir Çin merkezli çevrim içi alışveriş platformu Temu ve AliExpress ile Çin'de kurulan e-ticaret şirketi Shein üzerinden yapılan alışverişlere yeni vergi getirilmesi üzerinde çalışmalar yürütüyordu.
