Sahada savaş, masada kriz devam ediyor: Trump ‘yalvarıyorlar’ dedi İran kapıyı kapattı

İran ve İsrail-ABD ara­sındaki savaş 28’inci gü­nünde de sürüyor. Karşı­lıklı bombalamalarla birlikte tüm Orta Doğu’yu ateş hattına dönüştüren sıcak çatışmada, tansiyon bir an olsun düşmü­yor. Öte yandan birkaç gündür ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşmaya yakın ol­duklarını tekrarlıyor. Buna karşın İran, ‘bir anlaşma yok’ dese de dün Trump, “Bize yal­varıyorlar, kamuoyuna da ‘tek­lifimizi değerlendirdikleri­ni’ söylüyorlar” dedi.

İran’nın savaşı sona erdirmek için bir kez daha ‘yalvardıklarının’ al­tını çizen Trump, “Tahran çok geç olmadan ciddiyete geçme­li” uyarısını yaptı. İran ise dev­let televizyonu Press TV üze­rinden bir üst düzey siyasi ve güvenlik yetkilisiyle açıkla­ma yaptı. Paylaşımda İran’ın mevcut savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ABD teklifini red­dettiğini bildirdi.

İran: ABD mesaj göndermek istiyor ama müzakere yok

İran tarafından gelen haber akışı da aynı Donald Trump’ta olduğu gibi kafa karışıklığı ya­rattı. Hafta başında Pakistan aracılığıyla Tahran’a sunulan 15 maddelik ateşkes planına ilişkin, İran devlet medyası kamuoyuna Tahran’ın tekli­fi reddettiğini bildirdi. Bölge­deki bazı basın organları da İranlı yetkililerin en azından teklifi incelediğini iddia etti. Daha önce İran Dışişleri Ba­kanı Abbas Araghchi, devlet medyasına, hükümetinin sa­vaşı sona erdirmek için görüş­melere girişmediğini ve her­hangi bir müzakere planlama­dığını söyledi. ABD’nin diğer ülkeler aracılığıyla İran’a me­saj göndermeye çalıştığını ka­bul eden Araghchi, bunun bir konuşma ya da müzakere ol­madığını da söyledi.

Trump: Çok geç olmadan ciddiyete geçin

Truth Social uygulamasın­dan paylaşım yapan Donald Trump, “İranlı müzakereci­ler çok farklı ve garip. Askeri olarak tamamen yok edildik­leri ve geri dönüş şansları sıfır olduğu için bir anlaşma yap­mamız için yalvarıyorlar, oysa kamuoyuna sadece teklifimi­zi değerlendirdiklerini söy­lüyorlar. Yanlış! Çok geç ol­madan ciddiyete geçseler iyi olur, çünkü bir kere geç kalın­dığında geri dönüş olmayacak ve hiç de hoş olmayacak” açık­lamasında bulundu.

“NATO harap olmuş hiçbir şey yapmadılar”

Ayrıca Trump paylaşımın de­vamında şunları da yazdı: “NA­TO ülkeleri, askeri olarak harap olmuş, akıl almaz İran devleti­ne yardım etmek için kesinlik­le hiçbir şey yapmadı. ABD’nin NATO’dan hiçbir şeye ihtiyacı yok, ancak bu çok önemli nok­tayı asla unutmayalım.”

Saldırılar sürüyor

Öte yandan İran müzake­re yapılmadığı konusunda ıs­rar ederken, bölge genelinde saldırılara da devam ediliyor. Dün sabahın erken saatlerin­de İsfahan şehrine ve birkaç başka bölgeye yönelik geniş çaplı bir hava saldırısı başla­tıldığı duyuruldu. ABD Mer­kez Komutanlığı da önceki gece yaptığı açıklamada, USS Abraham Lincoln uçak gemi­sinin İran içindeki askeri he­deflere yönelik operasyonla­rına devam ettiğini bildirdi. Lübnan’da, devlet haber ajan­sı Ulusal Haber Ajansı (NNA), çarşamba günü geç saatlerde, İsrail’in güney Lübnan’daki Harouf kentine düzenlediği saldırılarda iki kişinin öldü­ğünü ve sekiz kişinin yaralan­dığını bildirdi.

Devrim Muhafızları: 24 saatte 230 başarılı operasyon yaptık

Press TV’de yer alan habe­re göre, İran Devrim Muhafız­ları Ordusu (İDGK), ABD-İs­rail koalisyonuna karşı çeşitli füze ve insansız hava araçla­rı kullanarak 82’nci misilleme operasyonları dalgasını baş­lattığını duyurdu. İran Dev­rim Muhafızları Perşembe günü yaptığı açıklamada, bu hava dalgasının İran genelin­deki kritik altyapı ve sivil te­sislere yönelik önceki hava saldırılarına misilleme olarak geldiğini belirtti. Açıklamada, dalganın perşembe günü er­ken saatlerde başladığı ve gün boyunca devam edeceği belir­tildi.

Açıklamaya göre, Suu­di Arabistan’ın Arifjan ve al- Kharj bölgelerindeki ABD’ye ait belirlenmiş hedefler, ABD Savunma Lojistik Merkezi (kGL), Bahreyn’in Şeyh İsa bölgesindeki Patriot radar sistemleri, ABD ordusuna ait yakıt depoları, P8 gözetleme uçakları için bir hangar, MQ- 9 Reaper savaş dronları için bir hangar ve Ali al-Salem ha­va üssünde konuşlandırılmış dronlar için yapılacağı payla­şıldı. İran Devrim Muhafızla­rı, Direniş Ekseni savaşçıları­nın son 24 saatte 230 başarılı operasyon gerçekleştirdiğini ve bu operasyonların ABD çı­karlarına ve İsrail mevzileri­ne karşı en kapsamlı operas­yonlar olduğunu belirtti.

Savaşın bitmesi için İran’dan 5 şart

 Press TV’ye İranlı yetkilinin verdiği demeçte, “İran, savaşı ancak kendi karar verdiğinde ve kendi şartları yerine getirildiğinde sona erdirecektir” dediği de aktarıldı. Aynı zamanda savaşın sona ermesi için de 5 şart sunuldu. İranlı yetkililer, savaşın sadece ateşkesle sınırlı kalmaması, tamamen sona ermesi gerektiğini de vurguladı. Canlı yayınla 5 şart şöyle sıralandı:

Düşmanın saldırı ve suikast eylemlerine tamamen son verilmesi

İslam Cumhuriyeti’ne savaşın yeniden dayatılmamasını sağlayacak somut mekanizmaların kurulması

Savaş tazminatları-nın ve hasarların ödenmesinin garanti altına alınması ve açıkça tanımlanması

Bölge genelindeki tüm cephelerde ve tüm direniş grupları için savaşın sona ermesi.

İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik hakkının uluslararası alanda tanınması ve güvence altına alınması

 “ABD’nin bir planı var ama net değil, Putin’in gizli eli İran’da”

İngiltere Savunma Bakanı John Healey de BBC’de Radio 4 Today programına konuştu. Hürmüz Boğazı konusunda, İngiltere’nin ulusları bir araya getirmeye ve askeriyenin ötesinde seçenekler yaratmaya yardımcı olduğunu söyledi. ABD’nin savaşı sona erdirmek için ne planladığını bilip bilmediği sorulduğunda, “Planlar geliştiriliyor. Şu anda ayrıntılı bilgi yok” dedi. Gazetecilerle konuşan Healey, Rusya ve İran arasında bir saldırganlık ekseni olduğunu da ifade etti. Savunma istihbaratının son verilerine göre, Orta Doğu’daki çatışmadan önce Rusya’nın İran’la istihbarat paylaşımı yaptığı ve eğitim verdiğini de ekleyen Healey, Putin’in ‘gizli elinin’ İran’da olduğunu anlattı.

Hürmüz’den paralı geçiş yasası İran meclisinde

Savaşın başladığı ilk günlerden beri en büyük krizlerin başında Hürmüz Boğazı geliyor. İran basınında yer alan haberlere göre, İran meclisi Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için ücret alınmasını öngören bir yasayı onaylamaya çalışıyor. Parlamentonun komite başkanı, bir taslak hazırlandığını ancak henüz tam bir yasa tasarısı aşamasına gelmediğini amacın geçen gemiler için güvenlik sağlamak olduğunu paylaştı. Olası geçiş ücretlerinin ne kadar olacağı henüz belirtilmedi. Ayrıca, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi devlet televizyonunda verdiği bir röportajda, Hürmüz’ün düşmanlara kapalı olduğunu İran’ın şu ana kadar Çin, Rusya, Pakistan, Irak ve Hindistan gibi ülkelerden geçen gemilerin taleplerini kabul ettiğini söyledi.

İran Deniz Kuvvetleri Komutanı Tangsiri öldürüldü iddiası

İsrail, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Deniz Kuvvetleri Komutanı Alireza Tangsiri’yi öldürdüğünü açıkladı. Savunma Bakanı Israel Katz, Tangsiri’nin Hürmüz Boğazı’nı bombalama ve abluka altına alma terör eyleminden doğrudan sorumlu olduğunu ve imha edildiğini söyledi. Ayrıca, çok sayıda başka üst düzey donanma yetkilisinin de öldürüldüğü de aktarıldı.

Savaşın Körfez ülkelerine faturası 25 milyar dolar

ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı ile başlayan savaş, İran'ın karşılıklı misillemeleri ile Körfez'e kadar uzanırken taraflar en kritik enerji tesislerini hedef aldı. Norveç merkezli bağımsız enerji araştırma kuruluşu Rystad Energy'nin raporuna göre de savaş en çok doğal gaz tesislerini, petrol rafinerilerini, yakıt terminallerini ve kritik GTL (gazdan sıvıya) tesislerini etkiledi.

Etkilenen tesislerin ve enerji altyapısının onarımının ise ilk değerlendirmeye göre en az 25 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Tesislerin onarım maliyetinin yanı sıra, üretim kesintinlerinden doğan zararın da milyar dolarları bulacağı öngörülüyor. Tesisin tam kapasitesine dönmesinin 5 yılı bulabileceği aktarıldı. Rystad Energy Tedarik Zinciri Araştırmaları Başkanı Audun Martinsen, Körfez bölgesinin toparlanmasının finansal sermayeden ziyade yapısal kısıtlarla belirleneceğini belirtti.