BOTAŞ'ın 2027 borçlanma ihtiyacı 312 milyar liraya yaklaştı

Türkiye'nin enerji ve ulaştırma alanındaki kamu şirketlerinin 2027 yılı finansman planı açıklandı. Yeni programda Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) en yüksek borçlanma ihtiyacı öngörülen kuruluş olurken, elektrik üretimi ve demiryolu işletmeciliğindeki finansman gereksinimleri de dikkat çekti. Açıklanan rakamlar, kamu işletmelerinin gelecek yılki yatırım ve finansman dengelerinde enerji sektörünün ağırlığını ortaya koydu.

BOTAŞ'ın finansman ihtiyacı 311,9 milyar lira

20 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11898 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarının 2027 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programı belirlendi. 17 Ekim'de alınan karar, kuruluşların gelecek yıl gerçekleştirmeyi planladıkları yatırımların yanı sıra borçlanma gereksinimlerini ve mali hedeflerini de kapsıyor.

Programda en yüksek borçlanma ihtiyacı BOTAŞ için öngörüldü. Doğalgaz ithalatı, ticareti, iletimi ve depolanması gibi alanlarda faaliyet gösteren kuruluşun 2027 yılı borçlanma gereği 311 milyar 869 milyon 400 bin lira olarak hesaplandı. Bu tutar, geçen yıl açıklanan 2026 programındaki 271,8 milyar liralık öngörünün yaklaşık 40 milyar lira üzerinde bulunuyor.

Ancak borçlanma gereği, kuruluşun hâlihazırda bu tutarda kredi kullandığı veya kesin olarak aynı miktarda yeni borçlanacağı anlamına gelmiyor. Programdaki pozitif değerler, işletmelerin ilgili dönem için öngörülen finansman ihtiyacını gösteriyor. Gerçekleşecek borçlanma ise faaliyet sonuçlarına, nakit akışına ve finansman koşullarına bağlı olacak.

Elektrik ve demiryollarında da yüksek finansman ihtiyacı

BOTAŞ'ın ardından en yüksek borçlanma ihtiyacı Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) için belirlendi. Türkiye'nin kamu elektrik üretiminde önemli rol üstlenen kuruluşunun 2027 yılı finansman gereksinimi 246 milyar 152 milyon lira olarak öngörüldü. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarının (TCDD) borçlanma ihtiyacı ise 238 milyar 671 milyon 800 bin liraya ulaştı.

Enerji ve ulaştırma dışındaki kamu işletmelerinde de önemli finansman gereksinimleri bulunuyor. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) borçlanma ihtiyacı 120 milyar 56 milyon 500 bin lira, Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) ihtiyacı 68 milyar 568 milyon 200 bin lira olarak belirlendi. TCDD Taşımacılık AŞ için ise 66 milyar 534 milyon 800 bin liralık finansman ihtiyacı öngörüldü.

Bu rakamların ortak özelliği, kamu işletmelerinin 2027 yılı faaliyetlerini sürdürebilmek ve yatırım programlarını uygulayabilmek için ihtiyaç duyabilecekleri finansmanı göstermesi. Kuruluşların tamamının söz konusu tutarları doğrudan bankalardan kredi yoluyla karşılayacağına ilişkin bir karar bulunmuyor.

En büyük yatırım enerji aramalarına ayrıldı

Yeni program yalnızca borçlanma ihtiyacını değil, kamu işletmelerinin gelecek yıl için belirlenen yatırım hedeflerini de içeriyor. Bu alanda ilk sırada 353 milyar 808 milyon 600 bin liralık yatırım hedefiyle TPAO bulunuyor. Petrol ve doğalgaz arama ve üretim faaliyetleri yürüten kuruluşun yatırım tutarı, eylül ayında açıklanan ödenek teklif tavanıyla aynı seviyede yer alıyor.

TPAO'yu 122 milyar 744 milyon liralık yatırım hedefiyle TCDD izliyor. Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) için 75 milyar 684 milyon lira, BOTAŞ için ise 70 milyar liralık yatırım öngörülüyor. Böylece enerji sektöründe petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerinin yanı sıra iletim ve altyapı yatırımları da 2027 programının önemli kalemlerini oluşturuyor.

EÜAŞ ile Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün yatırım hedefleri ayrı ayrı 13,5 milyar lira olarak belirlendi. TCDD Taşımacılık AŞ için 45 milyar lira, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü için de 26 milyar liralık yatırım hedefi bulunuyor. Bu tutarlar planlanan harcamaları ifade ediyor; yatırımların tamamlandığını veya bütün ödeneklerin şimdiden kullanıldığını göstermiyor.

BOTAŞ'ın yatırımından çok finansman ihtiyacı dikkat çekiyor

Programın en dikkat çekici noktalarından biri, BOTAŞ'ın 70 milyar liralık yatırım hedefi ile 311,9 milyar liralık borçlanma ihtiyacı arasındaki büyüklük farkı. Bu iki rakam farklı mali göstergeleri ifade ediyor. Yatırım hedefi kuruluşun sermaye harcamalarına ilişkin planını gösterirken borçlanma gereği, işletme faaliyetleri ve diğer nakit ihtiyaçlarıyla bağlantılı daha geniş bir finansman dengesini yansıtıyor.

BOTAŞ'ın faaliyetleri enerji ithalatı, doğalgaz ticareti, boru hatları ve depolama yatırımlarını kapsıyor. Bu nedenle kuruluşun finansman koşulları, Türkiye'nin enerji tedarikinin sürdürülebilirliği bakımından önem taşıyor. Bununla birlikte açıklanan rakamlar, borçlanma ihtiyacının hangi faaliyetlerden ne ölçüde kaynaklandığını tek başına göstermiyor.

Benzer biçimde EÜAŞ'ın 246,2 milyar liralık finansman ihtiyacı ile 13,5 milyar liralık yatırım hedefinin birbirinden ayrılması gerekiyor. Bu rakamlar arasındaki fark, kuruluşun bütün finansman gereksiniminin yeni yatırımlara yönelik olmadığını gösterse de ayrıntılı nakit akış tablosu olmadan ihtiyacın hangi kalemlerden oluştuğunu kesin biçimde belirlemek mümkün değil.

Doğalgaz ve elektrik fiyatlarına etkisi olacak mı?

Enerji alanındaki kamu kuruluşlarının yüksek finansman ihtiyacı, doğalgaz ve elektrik fiyatlarına olası etkileri açısından da önem taşıyor. Ancak 2027 yatırım ve finansman programı, tüketici tarifelerini değiştiren bir düzenleme niteliği taşımıyor. Kararda doğalgaz veya elektrik fiyatlarına yönelik yeni bir zam oranı ya da uygulama tarihi belirlenmiş değil.

Enerji fiyatlarının gelecekteki seyri üzerinde ithalat maliyetleri, döviz kuru, uluslararası doğalgaz fiyatları, kamu destekleri ve tarife kararları gibi farklı unsurlar etkili olabiliyor. Dolayısıyla BOTAŞ veya EÜAŞ için yüksek finansman ihtiyacı öngörülmesi, tek başına tüketicilere zam yapılacağı sonucunu doğurmuyor.

2027 programının uygulanmasında kamu işletmelerinin mali disiplininin güçlendirilmesi, kaynakların etkin kullanılması ve finansal risklerin yönetilmesi hedefleniyor. Açıklanan finansman ihtiyaçlarının yıl içerisinde nasıl karşılanacağı ve işletmelerin nakit akışlarının ne ölçüde iyileşeceği, gelecek dönemlerde izlenecek temel göstergeler arasında yer alacak.