EBSO Başkanı Ender Yorgancılar: Enflasyon yükünü sanayici taşımaya devam ediyor

Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) tarafından açık­lanan 2025 yılı “Üretim­den Satışlara Göre 100 Büyük Sa­nayi Kuruluşu” araştırması, sa­nayinin karşı karşıya bulunduğu ekonomik tabloyu ortaya koydu. Araştırma sonuçlarına göre EBSO 100 Büyük Sanayi Kuruluşu’nun üretimden satışları geçen yıl ca­ri fiyatlarla yüzde 24,3 artış gös­terirken, enflasyondan arındırıl­mış reel verilerde yüzde 1 oranın­da gerileme yaşandı. Net satışlar ise yüzde 24,5 artmasına rağmen reel bazda yüzde 0,9 düştü. EBSO 100 listesinde ilk sırada Star Rafi­neri Aliağa Şubesi yer alırken, onu Tüpraş İzmir Rafinerisi ve Petkim Petrokimya Holding izledi.

Araştırmayı değerlendiren EB­SO Yönetim Kurulu Başkanı En­der Yorgancılar, küresel ekono­mideki yavaşlama, yüksek finans­man maliyetleri, iç ve dış talepteki zayıflama ile uygulanan dezenf­lasyon politikalarının sanayi üze­rindeki etkilerinin 2025 yılında da hissedildiğini belirtti. Üretim­den satışlar ve net satışlarda ar­tış yaşanmasına rağmen enflasyo­nun üzerinde bir büyüme sağlana­madığını ifade eden Yorgancılar, sanayi kuruluşlarının zorlu bir yılı geride bıraktığını söyledi.

2025 sanayici için kayıp yılın devamı oldu

Yorgancılar, son üç yıldır üre­tim maliyetlerinin kur ve enflas­yonun üzerinde arttığını, buna karşın sanayicinin hem iç hem de dış pazarlarda yoğun rekabet bas­kısıyla karşı karşıya kaldığını be­lirtti. Üretimden satışların nomi­nal olarak yükseldiğini ancak reel anlamda büyümenin gerçekleş­mediğini ifade eden Yorgancılar, üretici ve ihracatçının enflasyon­la mücadele sürecinin yükünü ta­şımaya devam ettiğini dile getirdi.

Satışlar arttı ancak reel büyüme sağlanamadı

Araştırmaya göre EBSO 100 kapsamındaki kuruluşların üre­timden satışları cari bazda yüzde 24,3 artarken reel olarak yüzde 1 geriledi. Net satışlarda ise yüzde 24,5 artışa karşın reel bazda yüzde 0,9 düşüş yaşandı.

Yorgancılar, rakamların firma­ların satışlarını artırdığını göster­diğini ancak enflasyon etkisi dik­kate alındığında gerçek anlamda büyümenin gerçekleşmediğini or­taya koyduğunu belirtti. Firmala­rın pazar kaybetmemek adına dü­şük kârlılıkla faaliyet göstermeye devam ettiğini kaydeden Yorgan­cılar, özellikle ihracatçı şirketle­rin maliyet baskısını yoğun şekil­de hissettiğini söyledi.

İhracatçı rekabet gücünü kaybediyor

EBSO 100 Büyük Sanayi Ku­ruluşu’nun ihracatı 2025 yılında yüzde 4,4 gerilerken, üretimden satışlar içinde ihracatın payı yüz­de 35’ten yüzde 32’ye düştü. Kur artışlarının enflasyonun gerisin­de kalmasının ihracatçıların re­kabet gücünü zayıflattığını belir­ten Yorgancılar, Türk üreticisinin Çin, Hindistan, Mısır ve Tayvan gibi ülkelerle aynı pazarlarda mü­cadele ettiğini söyledi. Artan ma­liyetlerin ihracat fiyatlarına ay­nı oranda yansıtılamadığını ifade eden Yorgancılar, birçok firmanın müşterisini kaybetmemek adına çok düşük kâr marjlarıyla çalıştı­ğını dile getirdi.

Türk sanayisinin en önemli avantajlarından birinin Avrupa pazarına yakınlığı olduğunu be­lirten Yorgancılar, hızlı teslimat kabiliyetinin önemli bir rekabet üstünlüğü sağladığını söyledi. An­cak Rusya-Ukrayna savaşının böl­gedeki ticari dengeleri bozduğu­nu ifade eden Yorgancılar, savaş öncesinde önemli bir ihracat pa­zarı olan Ukrayna'da istikrarın ortadan kalkmasının dış ticareti olumsuz etkilediğini kaydetti.

Finansman yükü ağırlaştı, borçluluk arttı

Araştırmanın en dikkat çeki­ci sonuçlarından biri finansman göstergelerinde ortaya çıktı. EB­SO 100 kapsamındaki firmaların toplam borcu 839,4 milyar TL’ye ulaşırken, özkaynakları 742,7 mil­yar TL olarak gerçekleşti. Borç/ özkaynak oranı yüzde 113’e yük­seldi. Yorgancılar, finansmana erişimin hem zor hem de mali­yetli hale geldiğini belirterek ti­cari kredi faizlerinin yüzde 55-57 seviyelerine kadar çıktığını söy­leyerek kısa vadeli borçların top­lam borçlar içindeki payının yüz­de 77 seviyesine yükselmesinin de şirketlerin nakit akışı üzerindeki baskıyı artırdığını kaydetti. Sana­yicinin en önemli sorunlarından birinin finansman olduğunu be­lirten Yorgancılar, TOBB öncülü­ğünde yeniden devreye alınan Ne­fes Kredisi uygulamasını olumlu bulduklarını ancak reel sektörün daha kapsamlı desteklere ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Araştırmaya göre finansman giderleri yüzde 37 artarken faali­yet kârı yüzde 18 geriledi. Finans­man giderlerinin faaliyet kârına oranı yüzde 73,3’e yükseldi. Yor­gancılar, üretimden elde edilen kaynakların önemli bölümünün finansman maliyetlerine yöneldi­ğini belirterek yüksek faiz ortamı­nın yatırım iştahını zayıflattığını söyledi. Devreden KDV alacakla­rının da sanayici açısından önem­li bir sorun haline geldiğini ifade eden Yorgancılar, işletmelerin bir yandan yüksek faizle kredi kul­lanırken diğer yandan devletten olan alacaklarını tahsil etmekte zorlandığını kaydetti. KDV iade­lerinin hızlandırılmasının işlet­me sermayesini güçlendireceğini vurgulayan Yorgancılar, sanayici­nin finansman yükünün hafifletil­mesi gerektiğini söyledi.

Sanayicinin beklentisi öngörülebilirlik

Araştırmada şirketlerin orta­lama kârlılık oranının yüzde 1 se­viyesine kadar gerilediği, istihda­mın ise yüzde 6,7 düştüğü görüldü. Buna rağmen sanayinin üretim ve ihracat kapasitesini korumaya ça­lıştığını belirten Yorgancılar, Tür­kiye'nin üretim gücünü artıracak yapısal adımlara ihtiyaç duyduğu­nu söyledi. Kimya, plastik, petrol ve türevleri sanayisinin yüzde 51,7 payla ilk sıradaki yerini korudu­ğunu belirten Yorgancılar, Türki­ye'nin ithal ara malına bağımlılı­ğını azaltacak yatırımlara önce­lik verilmesi gerektiğini ifade etti. Petrokimya sektöründe yeni Pet­kim ölçeğinde yatırımlara ihtiyaç bulunduğunu dile getiren Yorgan­cılar, yüksek katma değerli üreti­min artırılmasının kritik önem ta­şıdığını vurguladı.

“İstikrar, öngörülebilirlik ve güven eksikliği ekonomide tek ayağı kırık bir masa gibi”

EBSO Yönetim Kurulu Başkanı Ender Yorgancılar, sanayicinin yalnızca yüksek faiz ve maliyet baskısıyla değil, küresel gelişmelerin yarattığı belirsizliklerle de mücadele ettiğini söyledi. Rusya- Ukrayna savaşının önemli ihracat pazarlarında dengeleri bozduğunu belirten Yorgancılar, “Ukrayna bizim için önemli bir pazardı. Savaş nedeniyle bölgede istikrar kalmadı” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın ekonomi politikalarının da dünya ticaretinde öngörülebilirliği azalttığını ifade eden Yorgancılar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Rusya- Ukrayna savaşından bu yana yürüttüğü diplomatik sürecin Türkiye açısından önemli bir avantaj sağladığını kaydetti. Yorgancılar, sanayicinin en büyük beklentisinin ise güven ve öngörülebilirlik olduğunu vurguladı.

Raporda ayrıca, enflasyona yönelik programa da atıfta bulunulurken şu ifadelere yer verildi: “Kağıt üzerinde program tam olsa dahi ekonomide istikrar, öngörülebilirlik ve güven eksikliği tek ayağı kırık bir masa gibidir.”