IMF-Dünya Bankası görüşmelerinden çıkarılacak üç önemli sonuç

Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankasının Bangkok'ta düzenlediği yıllık toplantılar, küresel ekonominin karşı karşıya olduğu risklerin yeniden şekillendiğini gösterdi.

2018'de Endonezya'nın Bali Adası'nda gerçekleştirilen toplantılardan bu yana ilk kez Asya'da düzenlenen organizasyonda, finans liderlerinin gündeminde kamu borçları, yapay zeka yatırımları ve ticaret dengesizlikleri vardı. Tayland'ın 1991'den sonra ilk kez ev sahipliği yaptığı toplantılarda üç gelişme öne çıktı.

1. Yeni finansal krizin kaynağı borçlar ve yapay zeka olabilir

Bangkok'taki görüşmelerin en önemli başlıklarından biri, küresel finans sisteminde yeni bir krizi tetikleyebilecek riskler oldu. Boston Üniversitesi Küresel Kalkınma Politikaları Merkezi Direktörü Kevin Gallagher, gelişmiş ülkelerde biriken yüksek borçların, küresel ekonomik dengesizliklerin ve yapay zeka yatırımlarındaki hızlı büyümenin finansal istikrarı tehdit edebileceğini söyledi.

IMF, yapay zeka teknolojilerinin ekonomik büyümeye katkı sağlayabileceğini ancak bu dönüşümün ülkeler arasındaki eşitsizlikleri artırabileceğini belirtti.

Güney Kore, Japonya ve Çin gibi yapay zeka tedarik zincirinde güçlü konuma sahip ekonomilerin avantaj elde etmesi beklenirken teknolojik dönüşüme ayak uyduramayan ülkelerin geride kalabileceği uyarısı yapıldı.

Öte yandan yapay zeka yatırımlarının büyük ölçüde borçlanmayla finanse edilmesi, sermaye talebini artırarak hükümetlerin borçlanma maliyetlerini yükseltebilir. IMF, bu yatırımların beklenen verimlilik artışlarını sağlamaması durumunda küresel ekonomi açısından ciddi sonuçlar ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.

ABD'nin 40 trilyon doları aşan federal borcu da toplantılarda tartışma yarattı.

IMF Başkanı Kristalina Georgieva, güçlü büyümenin tek başına ABD'nin borçlarını sürdürülebilir bir seviyeye getirmeye yetmeyeceğini savundu. Ancak ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in danışmanı David Zervos, IMF'nin değerlendirmelerine karşı çıkarak kurumun geçmiş tahminlerinin güvenilirliğini sorguladı.

Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng ise gelişmiş ekonomilerin mali risklerinin diğer ülkelere yayılma ihtimalinin daha yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı. Görüşmeler, küresel finans sisteminde yalnızca gelişmekte olan ülkelerin değil, büyük gelişmiş ekonomilerin de önemli risk kaynakları haline geldiğini ortaya koydu.

2. Rusya-Ukrayna savaşı yeniden uluslararası gerilimin merkezinde

Toplantılardan çıkan ikinci önemli sonuç, Rusya-Ukrayna savaşının uluslararası ekonomik işbirliği üzerindeki etkisini sürdürmesi oldu. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov'un G20 ve IMF toplantılarına katılması, Avrupalı yetkililerin tepkisine neden oldu.

Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil, Rusya'nın G20'de normal bir üye olarak yeniden kabul edildiği yönündeki değerlendirmelere karşı çıktı. Gerilim, Uluslararası Para ve Finans Komitesinin (IMFC) cumartesi günkü oturumunda daha da belirginleşti. Siluanov'un konuşması sırasında delegelerin neredeyse yarısının salonu terk ettiği bildirildi.

Ukrayna Merkez Bankası Başkanı Andriy Pyshnyi, bu gelişmeyi Ukrayna'ya yönelik güçlü bir dayanışma mesajı olarak değerlendirdi. Toplantılar sırasında G7 ülkelerinden Ukrayna'ya yönelik yeni bir finansman açıklaması da geldi.

Çernobil Nükleer Santrali'nin altyapısının onarılması için 260 milyon euro kaynak sağlanacağı duyuruldu. Kasım ayında Paris'te düzenlenecek bağışçı konferansında bu tutarın 500 milyon euroya çıkarılması hedefleniyor.

IMF ise artan kamu borçlarının, ülkelerin savunma dahil öncelikli harcama alanlarına kaynak ayırmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. Böylece savaşın yalnızca siyasi bir gerilim değil, kamu bütçeleri ve uluslararası finansman açısından da önemli bir risk olmaya devam ettiği görüldü.

3. Çin artık küresel ekonominin başlıca endişesi değil

Bangkok toplantılarının en dikkat çekici sonuçlarından biri de Çin'in önceki yıllara kıyasla daha az gündeme gelmesi oldu.

ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının başladığı 2018'de Pekin yönetimi, küresel ekonomik risk tartışmalarının merkezindeydi. Ancak bu yılki görüşmelerde Çin'e yönelik değerlendirmeler sınırlı kaldı.

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) Başkanı ve CEO'su Tim Adams, Singapur ve Bangkok'taki temaslarında Çin'in nadiren gündeme geldiğini belirtti. Adams'a göre bunun temel nedeni, ABD-Çin ilişkilerinin görece istikrar kazanması ve yatırımcıların iki ülke arasındaki gerilime ilişkin endişelerinin azalması. Bununla birlikte Çin'in Avrupa'ya yönelik ihracatının etkileri ve küresel üretimdeki ağırlığı önemini koruyor.

Adams, yatırımcıların Çin'e doğrudan yatırım konusunda hâlâ temkinli olduğunu ancak Çinli teknoloji şirketlerinin halka arzlarına güçlü ilgi gösterildiğini söyledi. Çin tahvillerine yönelik talebin de bulunduğunu belirten Adams, yuanın istikrarlı seyrinin bu ilgiyi desteklediğine işaret etti. Bu tablo, Çin'in küresel ekonomideki önemini kaybettiği anlamına gelmiyor. Ancak ülkenin artık diğer risklerin önüne geçen tek başına belirleyici bir tehdit olarak görülmediğini ortaya koyuyor.

Küresel ekonomide risklerin ağırlık merkezi değişiyor

Bangkok'taki IMF ve Dünya Bankası toplantıları, küresel ekonominin önündeki risklerin yalnızca ticaret savaşları ve gelişmekte olan piyasalardaki kırılganlıklarla sınırlı olmadığını gösterdi. Gelişmiş ülkelerin yüksek borçları, yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği ve jeopolitik çatışmalar, uluslararası finans sisteminin geleceği açısından öne çıkan başlıklar haline geldi.

Çin'e ilişkin endişeler görece azalırken yeni bir finansal krizin önlenmesinde büyük ekonomiler ve merkez bankaları arasındaki koordinasyonun önemi daha da arttı.