İngiltere’den İsrail yerleşimlerine ticaret yasağı

İngiltere ile İsrail arasındaki siyasi gerilim ticaret alanına taşınıyor. Londra yönetimi, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen malların İngiltere’ye girişini yasaklayan yeni önlemleri bugün açıklamaya hazırlanıyor.

Karar bugün Parlamento’da açıklanacak

İngiltere Emeklilik Bakanı Pat McFadden, Dışişleri Bakanı Ed Miliband’ın bugün Parlamento’da yeni İsrail politikasına ilişkin kapsamlı bir açıklama yapacağını doğruladı.

Açıklamanın merkezinde, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere yönelik ticaret yasağı bulunacak. Uygulamanın hangi ürünleri kapsayacağı, ne zaman yürürlüğe gireceği ve denetimin nasıl yapılacağı ise Parlamento açıklamasıyla netleşecek.

İngiliz hükümeti kararın temel gerekçesini, iki devletli çözüm ihtimalinin korunması ve Batı Şeria’daki yerleşim faaliyetlerinin daha fazla genişlemesinin önlenmesi olarak açıklıyor.

Mevcut uygulamadan daha sert bir adım

İngiltere halihazırda İsrail yerleşimlerinde üretilen mallara İsrail ile yapılan Ticaret ve Ortaklık Anlaşması kapsamındaki tercihli gümrük tarifelerini uygulamıyor.

Mevcut sistemde Batı Şeria’daki yerleşimlerden gelen ürünler İsrail menşeli ürünlere tanınan düşük veya sıfır gümrük avantajından yararlanamıyor. Yeni karar ise vergisel avantajı kaldırmanın ötesine geçerek söz konusu malların ticaretini doğrudan yasaklayacak.

Bu nedenle bugün açıklanacak düzenleme, Londra’nın Batı Şeria politikasında şimdiye kadar attığı en sert ekonomik adımlardan biri olacak.

İngiltere-İsrail ticareti 6 milyar sterlin

İngiltere ile İsrail arasındaki toplam mal ve hizmet ticareti 2025 yılında yaklaşık 6 milyar sterlin seviyesinde gerçekleşti. İngiltere’nin İsrail’e ihracatı yaklaşık 3,5 milyar sterlin, İsrail’den ithalatı ise yaklaşık 2,5 milyar sterlin oldu.

Yeni yasak bu ticaretin tamamını kapsamıyor. Uygulama İsrail’in uluslararası kabul gören sınırları içerisindeki şirketlerin ve üreticilerin mallarına değil, Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünlere yönelik olacak.

Ancak kararın siyasi önemi, doğrudan ticaret hacminden daha büyük görülüyor. İngiltere’nin büyük bir Batılı ekonomi olarak yerleşim ürünlerine doğrudan yasak getirmesi, diğer Avrupa ülkelerinde de benzer adımların tartışılmasına yol açabilir.

E1 projesi gerilimi artırdı

İngiliz hükümetinin kararında Batı Şeria’daki yeni yerleşim projelerinin hızlanması önemli rol oynuyor. Özellikle E1 bölgesinde planlanan yeni konutların gelecekte kurulabilecek bir Filistin devletinin coğrafi bütünlüğünü zayıflatacağı yönündeki endişeler Londra’nın açıklamalarında öne çıkıyor.

İngiltere ve uluslararası toplumun büyük bölümü Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor. İsrail ise bu değerlendirmeye karşı çıkıyor ve bölge üzerindeki tarihsel ve güvenlik temelli hak iddialarını savunuyor.

Londra yönetimi yeni ticaret önlemini İsrail’in tamamına yönelik bir ekonomik boykot olarak değil, yerleşim faaliyetlerine karşı hedefli bir yaptırım olarak konumlandırıyor.

İsrail’den karşı adım riski

Kararın iki ülke arasındaki diplomatik gerilimi daha da artırması bekleniyor. İsrailli yetkililer son dönemde İngiltere’nin Batı Şeria politikasındaki değişikliklere sert tepki verirken, karşı önlem ihtimali de gündeme geldi.

ABD’de bazı siyasi isimler de İngiltere’nin planına karşı çıktı. Tartışmanın büyümesi halinde İngiliz şirketlerinin İsrail veya ABD’nin bazı bölgelerinde karşı tedbirlerle karşılaşması ihtimali yeni bir ekonomik risk başlığı oluşturabilir.

Ancak İngiliz hükümetinin bugün açıklayacağı ayrıntılar görülmeden olası karşı yaptırımların kapsamı konusunda kesin bir tablo bulunmuyor.

Ticari etkiden çok siyasi eşik

Batı Şeria’daki yerleşimlerin İngiltere ile toplam ticaret içindeki payı sınırlı olduğu için kararın kısa vadede İngiliz ekonomisi üzerinde büyük bir ticari etki yaratması beklenmiyor.

Buna karşılık yasak siyasi açıdan önemli bir eşik oluşturuyor. Batılı ülkelerin şimdiye kadar yerleşim ürünlerini farklı gümrük rejimleriyle ayırması ile bu ürünlerin ticaretini tamamen yasaklaması arasında önemli bir fark bulunuyor.

İngiltere’nin attığı adımın başka ülkeler tarafından takip edilmesi halinde İsrail’in Batı Şeria’daki ekonomik faaliyetleri üzerindeki baskı artabilir. Gözler şimdi Londra’nın yasağın kapsamını, yürürlük tarihini ve olası ek yaptırımları nasıl belirleyeceğine çevrildi.