Lane: Enerji şoku nedeniyle ECB’de faiz artışı yavaşlayabilir

Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Philip Lane, enerji fiyatlarındaki ikinci yükseliş dalgasının para politikasını yalnızca daha yüksek faiz yönünde etkilemeyebileceğini söyledi. Lane’e göre enerji maliyetlerinin büyüme, tüketim ve yatırımlar üzerinde yaratacağı baskı, enflasyonla mücadelede gerekli faiz ayarlamasının boyutunu azaltabilir.

Enerji fiyatı yükseliyor, büyüme riski artıyor

Lane, Frankfurt’ta düzenlenen ECB Para Politikası Konferansı’ndaki konuşmasında enerji arzındaki ikinci şokun enflasyon görünümü açısından yukarı, ekonomik büyüme açısından ise aşağı yönlü risk taşıdığını belirtti.

Enerji fiyatlarındaki artışın ilk aşamada enflasyonu yükseltmesine karşın, euro bölgesi gibi enerji ithalatçısı ekonomilerde hane halklarının reel gelirini ve şirketlerin kârlarını azaltması bekleniyor.

Bu durum tüketim ve yatırım talebini aşağı çekerek orta vadede enflasyon üzerindeki baskının bir bölümünü dengeleyebilir.

Talepteki kayıp faiz artışını sınırlayabilir

Lane’in öne çıkardığı en kritik unsur, ECB’nin “talep yıkımı” olarak değerlendirdiği etki oldu.

Enerji maliyetlerinin yükselmesi enerji yoğun sektörlerde faaliyeti azaltırken tüketicilerin harcanabilir gelirini de düşürüyor. Jeopolitik belirsizliklerin artması tasarruf eğilimini güçlendirebilir, şirketlerin yatırım kararlarını ertelemesine neden olabilir.

Finansal koşulların aynı anda sıkılaşması ve kredi arzının zayıflaması halinde ekonomideki talep daha da baskılanabilir.

Lane’e göre bu kanalların güçlenmesi, enflasyonu hedefe döndürmek için para politikasında ihtiyaç duyulan ilave sıkılaşmanın boyutunu sınırlayabilir.

ECB 2027’de mali desteğin azalmasını bekliyor

Para politikasının yönünü etkileyebilecek bir başka değişim ise kamu harcamalarından geliyor.

ECB tahminlerine göre euro bölgesinde maliye politikası 2026’da ekonomiyi desteklerken 2027 ve 2028’de ters yönde çalışacak. Mali duruşun 2027’de 0,4 puan, 2028’de ise 0,2 puan sıkılaşması bekleniyor.

Bu değişim ekonomik büyümeyi aşağı çeken unsurlardan biri haline gelebilir.

Enerji şoku ile mali sıkılaşmanın aynı döneme denk gelmesi, ECB’nin faiz kararlarında yalnız enflasyona değil büyümedeki zayıflamanın boyutuna da daha fazla ağırlık vermesine yol açabilir.

Yapay zekâ yatırımları faizleri başka kanaldan etkiliyor

Lane’in konuşmasında dikkat çektiği bir başka unsur ise küresel yapay zekâ yatırım dalgası oldu.

Yapay zekâ yatırımlarının ekonomik faaliyeti ve hizmet ihracatını desteklediğini belirten Lane, küresel ölçekteki dev yatırım ihtiyacının uzun vadeli faizleri yukarı itebileceğine dikkat çekti.

Avrupa’daki yapay zekâ yatırımlarının küresel büyüklüğe kıyasla daha sınırlı olması nedeniyle yükselen uzun vadeli faizlerin euro bölgesine net etkisi daha sıkı finansal koşullar şeklinde ortaya çıkabiliyor.

ECB modellerine göre uzun vadeli faizlerdeki artış ekonomik faaliyeti baskılıyor ve orta vadeli enflasyonu aşağı çekiyor.

İki faiz artışının ardından rota açık bırakıldı

ECB, haziran ve eylül toplantılarında yaptığı artışlarla mevduat faizini yüzde 2’den yüzde 2,50’ye çıkardı.

Lane, bu artışların enerji arzındaki şok ve enflasyon riskleri karşısında ihtiyatlı bir adım olduğunu belirtirken bundan sonraki faiz kararları için önceden belirlenmiş bir rota bulunmadığını vurguladı.

ECB, kararlarını toplantıdan toplantıya gelen ekonomik ve finansal verileri değerlendirerek verecek.

Lane, mevcut şartlarda para politikası için “orta yol” olarak tanımladığı ölçülü yaklaşımın uygun olduğunu belirtti. Böylece piyasalarda beklenen yeni faiz artırımlarının sayısı ve büyüklüğü konusunda enerji fiyatlarının yanı sıra büyümedeki yavaşlama da belirleyici hale geliyor.