Lukoil-Carlyle satışı ABD’de kilitlendi: 150 bin varillik kapasite boşta
Lukoil’in Rusya dışındaki yaklaşık 20 milyar dolarlık varlıklarının Carlyle’a satışı ABD onayını bekliyor. Sürecin uzaması, yakıt piyasasının sıkıştığı dönemde Avrupa’da 100-150 bin varil/gün ek rafineri kapasitesini devre dışı bırakıyor.
Rus enerji devi Lukoil’in uluslararası varlıklarını ABD’li yatırım şirketi Carlyle’a devretme planı, yaklaşık 10 aydır Washington’daki onay sürecini aşamıyor. Anlaşmanın gecikmesi artık yalnızca şirketlerin mülkiyet değişimini değil, küresel akaryakıt arzını da ilgilendiren bir sorun haline geldi.
Orta Doğu’daki enerji şoku ile Rus rafinerilerine yönelik saldırılar benzin ve motorin piyasasını sıkıştırırken, Lukoil’in Bulgaristan, Romanya ve Hollanda’daki tesislerinde kullanılabilecek ek kapasitenin devreye girememesi Avrupa yakıt piyasasındaki baskıyı artırıyor.
20 milyar dolarlık işlem aylardır bekliyor
Lukoil, ABD yaptırımlarının ardından Rusya dışındaki varlıklarını satmak üzere Carlyle ile anlaşmaya varmıştı. İşlemin toplam büyüklüğü yaklaşık 20 milyar dolar olarak değerlendiriliyor.
Satış paketi yalnızca rafinerilerden oluşmuyor. Lukoil’in uluslararası petrol ve doğal gaz üretim varlıkları da pakette bulunuyor ve bu portföyün yaklaşık 3 milyar varillik petrol ve doğal gaz rezervi içerdiği belirtiliyor.
Ancak anlaşmanın tamamlanabilmesi için ABD’nin ayrı bir işlem izni vermesi gerekiyor. Washington’daki değerlendirme sürecinin uzaması nedeniyle satış henüz kapanmış değil.
Görüşmeye izin var, satışa henüz yok
ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, Lukoil International GmbH’nin satışına ilişkin görüşmelerin ve bağlayıcı olmayan sözleşmelerin sürdürülmesine izin veren lisansı birkaç kez uzattı.
Son düzenlemeyle bu izin 22 Ekim 2026’ya kadar geçerli. Ancak lisans, varlıkların fiilen devredilmesine izin vermiyor. Satışın tamamlanabilmesi için Washington’dan ayrıca onay alınması gerekiyor.
ABD yönetimi, olası satışta Lukoil’in yeni şirketle bütün bağlarının kesilmesini, Rus şirkete ödenecek paranın yaptırımlar kaldırılana kadar ABD yetkisi altındaki bloke bir hesapta tutulmasını ve Lukoil’e peşin ekonomik avantaj sağlanmamasını şart koşuyor.
Avrupa’da 150 bin varile kadar kapasite bekliyor
Satışın gecikmesinin enerji piyasası açısından en önemli sonucu rafineri kapasitesinde ortaya çıkıyor.
Carlyle’ın Lukoil’in Avrupa’daki tesislerinin kontrolünü alması halinde günlük yaklaşık 100 bin ila 150 bin varil arasında ek rafineri kapasitesinin kullanılabileceği hesaplanıyor.
Bulgaristan, Romanya ve Hollanda’daki tesislerin daha yüksek kapasiteyle çalışması özellikle benzin ve motorin üretimini artırabilir. Ancak mülkiyet ve yaptırım belirsizliği nedeniyle bu potansiyelin önemli bölümü kullanılamıyor.
Yakıt piyasası tam da bu sırada sıkıştı
Atıl kapasitenin önemi, küresel enerji piyasasının içinde bulunduğu dönem nedeniyle daha da arttı. Orta Doğu’daki çatışmalar petrol ürünlerinin sevkiyatını zorlaştırırken, Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları da küresel benzin ve motorin arzını azaltıyor.
Bu nedenle ham petrol bulunabilir olsa bile onu kullanıma hazır yakıta dönüştürecek rafineri kapasitesi daha kritik hale geldi. Son haftalarda özellikle motorin fiyatları ve rafineri marjları hızla yükselirken Avrupa’daki kullanılmayan kapasite yeniden gündeme taşındı.
Carlyle’ın devralma işlemini tamamlaması halinde devreye girebilecek ek üretim, tek başına küresel yakıt açığını kapatmaya yetmeyecek ancak sıkışan Avrupa piyasasında arz baskısını sınırlayabilecek büyüklükte.
Washington’ın önünde yaptırım ikilemi var
ABD açısından mesele yalnızca ticari bir satın alma değil. Washington bir yandan Rusya’nın enerji gelirlerini mümkün olduğunca kesmeye çalışırken diğer yandan Lukoil’in uluslararası varlıklarının Rus şirketle bağlarının tamamen kopmasını istiyor.
Ancak sürecin uzaması, yaptırım altındaki Rus varlıklarının üretim kapasitesinin düşük kalmasına ve Avrupa’daki yakıt arzının daralmasına neden oluyor. Bu da Rusya üzerindeki baskıyı artırmayı amaçlayan yaptırım politikasının enerji piyasasında farklı bir maliyet üretmesine yol açıyor.
Lukoil varlıklarının satışına ilişkin mevcut geçici izin 22 Ekim’de sona erecek. Bu tarihe kadar nihai satış izninin çıkıp çıkmayacağı, hem yaklaşık 20 milyar dolarlık işlemin geleceği hem de Avrupa’nın sıkışan yakıt piyasasında kullanılabilecek ek kapasite açısından kritik olacak.
