Petrol fiyatları BAE’nin OPEC üyeliğinden ayrılmasına rağmen İran savaşı gerilimiyle yükseliyor
Petrol fiyatları BAE'nin OPEC'ten ayrılmasına rağmen İran savaşı kriziyle tırmanıyor. Hürmüz Boğazı ablukası piyasaları nasıl etkileyecek?
Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) OPEC üyeliğinden ayrılma kararı piyasalarda kısa süreli bir dalgalanma yarattı. Ancak İran ile süregelen savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedeniyle petrol fiyatları küresel arz endişeleriyle tırmanışını sürdürüyor.
BAE, Salı günü yaptığı açıklamayla on yıllardır sürdürdüğü OPEC üyeliğini Cuma günü itibarıyla sonlandıracağını duyurdu. Bu hamle, küresel ekonominin İran savaşı nedeniyle sarsıldığı ve stratejik su yollarının kapalı olduğu bir döneme denk geldi.
Petrol piyasalarında BAE ayrılığı ve arz riskleri
Yatırımcılar, BAE’nin bağımsız hareket ederek üretim kapasitesini artırma ihtimalini değerlendirirken, diğer yandan Orta Doğu'daki sıcak çatışmanın yarattığı riskleri fiyatlıyor. BAE’nin ayrılık ilanı sonrası vadeli kontratlarda petrol fiyatları yaklaşık %3 oranında gerilemişti.
Ancak bu düşüş, Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerin durması ve çatışma riskinin artmasıyla hızla telafi edildi. Çarşamba günü itibarıyla ABD ham petrolü (WTI) 105 doların, Brent petrol ise 112 doların üzerine çıktı.
Trump ve Hürmüz Boğazı üzerindeki diplomatik çıkmaz
İran, Hürmüz Boğazı’nı trafiğe açmak için ABD donanmasının ablukayı kaldırmasını ve çatışmaların sona ermesini şart koşan on maddelik bir teklif sundu. Trump, Pakistan aracılığıyla sağlanan ateşkesi uzatırken bu teklifi "öncekilerden daha iyi" olarak nitelendirdi.
Buna rağmen Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada İran'ın zor durumda olduğunu ve müzakere masasında elinin zayıfladığını iddia etti. Washington, yaptırımların kalkması için nükleer program konusunda kalıcı bir anlaşma ve boğazın koşulsuz açılmasını talep ediyor.
Küresel enerji güvenliği ve petrol fiyatları için beklentiler
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, küresel petrol arzının yaklaşık %12’sinin piyasadan çekilmesine neden oldu. Bu durumun, geçmişteki Yom Kippur veya Kuveyt’in işgali gibi büyük krizlerden daha şiddetli bir kesintiye yol açtığı belirtiliyor.
Jeopolitik belirsizliğe rağmen BP, Shell ve ExxonMobil gibi enerji devlerinin hisseleri dirençli kalmayı başardı. Uzmanlar, petrol fiyatları içindeki her 10 dolarlık artışın bu şirketlerin işletme nakit akışını %5 ile %10 arasında artırdığını ifade etti.
Mevcut tabloda, OPEC içindeki çatlaklar ve diplomatik tıkanıklıklar piyasadaki belirsizliği derinleştiriyor. Enerji maliyetlerindeki bu yüksek seyir, küresel enflasyon ve yıllık büyüme tahminlerini baskı altına alarak petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı koruyor.
