Saudi Aramco’da Asya-Avrupa ayrımı: Birine petrol akıyor, diğerine sevkiyat sıfırlandı

Suudi Arabistan'ın milli petrol şirketi Saudi Aramco'nun ekim ayı sevkiyatlarında Asya ile Avrupa arasında dikkat çeken bir tablo ortaya çıktı. Şirketin Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'deki müşterilerine petrol sevkiyatını sürdürdüğü belirtilirken, uzun vadeli tedarik sözleşmesi bulunan bazı Avrupalı rafinerilere ekim ayı için ham petrol tahsisinin sıfırlandığı bildirildi.

Avrupa ve Asya'ya yönelik sevkiyatlardaki ayrışmanın arkasında ise üretimden ziyade lojistik sorunlar bulunuyor. Saudi Aramco'nun Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın devre dışı kalması ve Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminalinden tanker yüklemelerinin askıya alınması, özellikle Avrupa'ya yönelik sevkiyatları etkiledi.

Şirket, 19 Eylül itibarıyla kesintinin toplam kapsamına ilişkin kamuoyuna resmi bir açıklama yapmadı. Bu nedenle Avrupa'daki tüm müşterilerin ekim ayı tahsislerinin durdurulduğu belirtilmiyor. Ancak uzun vadeli sözleşmesi bulunan en az iki Avrupalı rafineriye ekim ayında petrol tahsis edilmeyeceği bildirildi.

Asya'ya 60 milyon varillik sevkiyat

Avrupa'daki bazı rafineriler petrol arayışına girerken Asya'ya yönelik sevkiyatlarda farklı bir tablo yaşanıyor.

Saudi Aramco'nun Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'deki müşterilerine eylül ve ekim aylarında Ras Tanura'dan yüklenmek üzere yaklaşık 60 milyon varil petrol sattığı bildirildi. Söz konusu düzenlemelerin Basra Körfezi üzerinden günlük yaklaşık 1 ila 1,5 milyon varillik ihracatın sürdürülmesine imkan sağlayabileceği belirtiliyor.

Böylece Suudi Arabistan'ın Basra Körfezi'ndeki terminallerinden Asya'ya petrol akışı devam ederken, Avrupa'ya daha doğrudan ulaşım sağlayan batı güzergâhındaki sorun bazı rafinerilerin sevkiyatlarını vurdu.

Avrupa neden aynı petrolü alamıyor?

Asya ile Avrupa arasındaki farkın temelinde Saudi Aramco'nun petrol üretiminden çok sevkiyat güzergâhları bulunuyor.

Petroline olarak da bilinen Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, Suudi Arabistan'ın doğusundaki üretim bölgelerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'ya ham petrol taşıyor. Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak kullanılan hattın günlük taşıma kapasitesi 7 milyon varile kadar çıkıyor. Kesintiden önce hattan günlük yaklaşık 4 milyon varil petrol geçtiği tahmin ediliyordu.

Üç pompa istasyonunda insansız hava araçlarının yol açtığı bildirilen hasarın ardından hattın tedbir amacıyla kapatılması, Yanbu'daki tanker yüklemelerini de etkiledi.

Suudi Arabistan'ın doğusunda petrol üretiminin devam etmesi bu nedenle Avrupa'daki rafinerilerin ihtiyacını tek başına karşılamıyor. Petrolün uygun terminale ulaştırılması, tankerlere yüklenmesi ve teslimat güzergâhının açık olması gerekiyor.

Avrupa alternatif petrol arayışında

Asya'daki müşterilere sevkiyat devam ederken ekim ayı teslimatları aksayan Avrupalı rafineriler ise alternatif kaynaklara yöneliyor.

Rafinerilerin Kuzey Denizi, Batı Afrika, ABD, diğer Orta Doğu üreticileri ve Akdeniz piyasalarından petrol temin edebileceği belirtiliyor. Polonya merkezli Orlen'in de Suudi sevkiyatlarındaki kesintinin ardından Kuzey Denizi petrolü satın aldığı bildirildi.

Ancak alternatif ham petrolün bulunması sorunu tamamen ortadan kaldırmıyor. Ham petrol türlerinin yoğunluk ve kükürt oranlarının farklı olması, rafinerilerin üretim süreçlerini ve elde edilen motorin, benzin, jet yakıtı ile denizcilik yakıtı miktarlarını değiştirebiliyor.

Alternatif petrolün daha pahalı olması veya rafinerilere daha geç ulaşması da ek maliyet yaratabiliyor. Brent petrolün 110 dolara yaklaşan seviyelerden gerilemesine rağmen 100 doların üzerinde bulunduğu bir dönemde Avrupa'nın alternatif tedarik arayışı yakından izleniyor.

Kasım sevkiyatları için kritik

Asya ve Avrupa arasındaki sevkiyat farkının ne kadar süreceğini ise Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'ndaki onarım belirleyecek.

Suudi yetkililerin hattın kısmen birkaç gün içerisinde yeniden faaliyete geçebileceğini, tam kapasiteye dönüşün ise altı haftaya kadar sürebileceğini belirttiği bildirildi. Bölgesel yetkililerin değerlendirmelerine göre onarım çalışmalarının üç ila beş hafta sürmesi de ihtimaller arasında.

Henüz kesin bir takvim açıklanmazken, hattın ne kadar kapasiteyle yeniden devreye alınacağı ve Yanbu'dan Avrupa'ya yönelik tanker yüklemelerinin hangi seviyede başlayacağı kasım ayındaki sevkiyatların seyri açısından belirleyici olacak.

Wall Street’te 15 milyar dolarlık kayıp alarmı: Merkez bankaları bankaların riskini tarıyorEkonomi