SPK'dan yatırım ve kripto işlemlerinde yeni düzenleme: Yabancılara pasaportla işlem imkanı

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin düzenlemede değişiklik yaptı.

Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin pasaport kullanılarak uzaktan kimlik tespitinin yapılabilmesinin önü açıldı.

Buna göre söz konusu kişilerin kimlik tespitinde, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi (NFC) özelliğine sahip pasaportların kullanılması gerekecek. Pasaporttaki çipte yer alan bilgiler ile pasaport üzerinde bulunan bilgilerin eşleşmesi doğrulanacak. NFC ile doğrulamanın yapılamaması halinde uzaktan müşteri ilişkisi kurulamayacak.

Adres doğrulaması zorunlu olacak

Düzenleme kapsamında yabancı müşterilerin adres bilgilerinin de doğrulanması gerekecek. Adres; yerleşim yeri belgesi, son 3 ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğalgaz faturası, kamu kurumlarınca verilen belgeler ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk bazlı yaklaşımla doğrulanabilecek.

Adres teyidi yapılmadan para ve kripto varlık transferi ile sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemeyecek.

Ayrıca müşterinin kullandığı elektronik ortamdan elde edilen IP/port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler de pasaport bilgileriyle birlikte risk temelli olarak değerlendirilecek. Şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespit süreci sonlandırılacak.

Yabancı müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan gerçek kişiler yüksek risk grubunda takip edilecek. Müşterinin işlem profilinin ve iş ilişkisinin amacının dışında işlemler gerçekleştirdiğinin tespit edilmesi halinde gerekli tedbirler uygulanacak.

Bu kişiler için para transferlerine de önemli kısıtlamalar getirilecek. Müşterinin hesabına yalnızca yurt dışında kendi adına açılmış banka hesabından para transferi yapılabilecek. Aynı şekilde bu hesaptan para çıkışı da yalnızca müşterinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecek.

Söz konusu transferler yalnızca SWIFT sistemi üzerinden yapılabilecek ve transfer mesajlarındaki bilgiler ile müşterinin uzaktan kimlik tespiti sırasında verdiği bilgilerin uyuşup uyuşmadığı kontrol edilecek.

Bilgiler MASAK'a bildirilecek

Uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri kabul edilen kişilere ilişkin bilgiler ile bu kişilerin portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirilecek.

Tüzel kişilere de uzaktan müşteri olma imkanı

Düzenlemeyle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin de uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olmasına ilişkin esaslar belirlendi.

Tüzel kişiyi temsil eden kişinin kimliği uzaktan tespit edilecek ve temsil yetkisi MERSİS ve/veya Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden doğrulanacak. Gerektiğinde imza sirküleri de görüntü veya ekran görüntüsü alınarak kontrol edilebilecek.

Ayrıca tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli kontroller yapılacak. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespit süreci sonlandırılacak.