Suudi petrolünün Avrupa bağlantısı kırıldı: Alıcılar dört kıtaya dağıldı

Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı petrol boru hattında yaşanan kesinti, Avrupa petrol piyasasında tedarik zincirini yeniden şekillendirmeye başladı. Yanbu çıkışlı bazı eylül kargolarının iptal edilmesiyle büyük rafineriler kısa sürede alternatif ham petrol arayışına yöneldi.

Avrupa’daki fiziki petrol piyasasında fiyatlar vadeli Brent’in çok üzerine çıkarken, tedarik sorununun ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. Kesintinin uzaması halinde Avrupa’nın alternatif kaynaklara yönelik talebinin daha da güçlenmesi bekleniyor.

Avrupa dört ayrı kaynağa yöneldi

Suudi petrolünün önemli alıcılarından biri olan Polonyalı Orlen, yeni tedarik arayışında ABD, Kazakistan, Cezayir ve Guyana petrollerini değerlendirmeye başladı. Şirket ayrıca Kuzey Denizi’nden bazı ham petrol türleri için de alım yaptı.

Orlen’in ham petrol tedarikinin yaklaşık yüzde 40’ını Saudi Aramco karşılıyor. Bu nedenle Kızıldeniz hattındaki aksama şirket açısından doğrudan bir tedarik riski yaratırken, grubun Polonya, Litvanya ve Çekya’daki rafinerileri için yeni kaynakların önemi arttı.

Suudi sevkiyatında sert düşüş

Eylül ayında Mısır’daki Sidi Kerir terminalinden Polonya’ya ulaşması beklenen Suudi petrolü yaklaşık 2,1 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Ağustosta aynı hat üzerinden gönderilen miktar 6,6 milyon varil düzeyindeydi.

Bu tablo, bir ay içinde Avrupa’ya ulaşan Suudi petrolünde belirgin bir düşüşe işaret ediyor. Buna rağmen Orlen, mevcut stoklar ve çeşitlendirilmiş kaynaklar sayesinde rafinerilerinde şu aşamada üretim kesintisi yaşanmadığını açıkladı.

Fiziki petrol 130 doların üzerine çıktı

Asıl baskı vadeli piyasanın ötesinde fiziki petrol piyasasında görülüyor. Avrupa’da bazı yakın vadeli petrol kargolarının fiyatı 130 doların üzerine çıktı.

Kuzey Denizi’nin önemli petrol türlerinden Forties’in fiyatı 136,75 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, nisanda görülen 147,37 dolarlık rekorun hemen altında bulunuyor.

Brent vadeli petrolün aynı dönemde 110 doların altında kalması, fiziki petrol ile vadeli piyasa arasındaki makasın ne kadar açıldığını gösteriyor. Yakın teslimat isteyen rafineriler, mevcut kargolar için daha yüksek prim ödemek zorunda kalıyor.

Gözler Doğu-Batı hattında

Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı, Körfez’de üretilen petrolün Hürmüz Boğazı’na girmeden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına taşınmasını sağlıyor. Bu nedenle hat, Hürmüz’deki güvenlik risklerinin yükseldiği dönemlerde küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip.

Ancak hattın devre dışı kalması, Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat rotalarından birinin de baskı altına girmesine yol açtı. Onarım süresine ilişkin farklı tahminler bulunurken, Avrupa piyasasının yönünü hattın ne kadar hızlı devreye alınacağı belirleyecek.

Kesinti kısa sürerse alternatif kaynak arayışı geçici kalabilir. Ancak sorun uzarsa Avrupa rafinerilerinin ABD, Kuzey Denizi, Kazakistan, Cezayir ve Guyana gibi kaynaklara daha kalıcı biçimde yönelmesi gündeme gelebilir.