TCMB Başkan Yardimcısı Cevdet Akçay: Dövize dönenin elini yakmak zorundasınız

 Recep ERÇİN

Atılan adımın etkile­rini günlük bazda takip ettikle­rini dile getiren Akçay, yeterli görmedikleri noktada gerekeni ya­pacaklarını ifade etti. Nisan ayında emekli­lik nedeniyle görevin­den ayrılması bekle­nen Akçay, faiz seviye­sinin ve makro ihtiyati tedbirlerin, döviz kur­larının seviyesi ile birlikte düşü­nülmesi gerektiğini belirtti. Ak­çay, tercih edilen politika setinin gerektiği durumlarda değiştiri­lebileceğini vurguladı.

Adımlar yeterli olmazsa gereği yapılacak

Akçay, önceki akşam Tarih Vakfı ve Robert Kolej Mezunla­rı Derneği iş birliğiyle düzenle­nen Bizim Tepe Tarih Sohbetle­ri etkinliğinde konuştu. Akçay burada dünyada ve Türkiye’de merkez bankacılığı tarihine iliş­kin bilgiler paylaşırken, mer­kez bankaları ve piyasa aktörleri arasındaki iletişime dair görüş­ler de aktardı.

Toplantıda “Chat­ham House” kuralları geçerli ol­duğundan toplantı sonrası basın mensuplarının sorularını ya­nıtlayan Cevdet Akçay, Orta Do­ğu’daki gelişmelerin piyasalar üzerindeki etkisi ve TCMB ta­rafından atılan adımlara ilişkin şunları söyledi: “Proaktif adım­lar çok yerindeydi. Ondan sonra attığımız adımların yeterli olup olmadığına günlük bazda bakı­yoruz. Yeterli görmezsek eğer zaten gerekeni yapacağız. Yap­maya mecburuz zaten. Bu tür şoklar, TCMB’nin doğru reaksi­yon verdiğini ve rüştünü ispatla­ma anlamında gerekeni yaptığı­nı gösterdi.

Geçen sene bir siyasi kriz vardı. 2024 seçimlerinden evvel Türklerin korkunç bir TL shortlaması vardı. Yani patlaya­cak, kur gidecek vesaire. Orada da çok iyi bir reaksiyon verdik. Yani dövize yanlış sebepten do­layı dönen herkesin eli çok ciddi şekilde yandı ve yak­mak zorundasınız za­ten. Geçen seneki si­yasi krizi bence çok iyi bir tepkiyle atlat­tık. Burada henüz tep­kiler bitti diye baka­mazsınız. Çünkü ne kadar geçici, ne kadar kalıcı hiç kimse bil­miyor. Ama bu tür dışsal şoklara karşı her zaman silahımız var.”

“Hatayı gördüğünüzde düzeltiyoruz”

Türkiye’nin enflasyonla mü­cadelede belli başarıları ve bel­li başarısızlıkları olduğunu fakat toplama bakıldığında her zaman bir şeylerden ders alındığını an­latan Akçay, sözlerini şöyle sür­dürdü: “Şu anda siz de yanlış ya­pıyorsunuz diyenler var mesela! Belki bazılarını yapıyoruz ama gördüğümüz zaman düzeltmeye çalışıyoruz. Gücümüz yettiğince düzeltmeye çalışıyoruz. Dolayı­sıyla sürecin içindeyiz hâlâ. Mer­kez Bankası da Türkiye’de evri­liyor.

Dünyada da evriliyor. Tür­kiye’de merkez bankacılığının ben geleceğinin çok parlak oldu­ğuna inanıyorum. Burada yeni merkez bankacı bazı arkadaşlar var. Girilmesi kolay bir yer de­ğil merkez bankası. Zor bir yer. Hep de zaten zor olması lazım. Elemelerden geçip gelmeniz la­zım. İnsan kaynağı çok zengin bir yer. İnsan kaybı olmuş. Ama hâlâ insan kaynağı çok zengin. Bence doğru yönetimle beraber banka ileride daha da önemli bir kurum haline bence gelecek. Bi­raz daha ayrıcalıklı bir konum olmasında bence daha fazla fay­da var. Oraya doğru da evrilmeye çalışıyor. En azından ben için­deyken öyle yapmaya çalıştık.”

Yaptıklarımız yapılmasa enflasyon yüzde 200 olabilirdi 200 olabilirdi

“Dövize yanlış sebepten dolayı dönen herkesin eli çok ciddi şekilde yandı ve yakmak zorundasınız zaten” diyen TCMB Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay, “Geçen seneki siyasi krizi bence çok iyi bir tepkiyle atlattık. Burada henüz tepkiler bitti diye bakamazsınız. Çünkü ne kadar geçici, ne kadar kalıcı hiç kimse bilmiyor. Ama bu tür dışsal şoklara karşı her zaman silahımız var” ifadelerini kullandı. Akçay’ın dikkat çekici ifadeleri şunlar oldu:

Eğer yatırımcıyı kendi tarafınıza almak istiyorsanız yüzde 80’ini anlamaması yüzde 20’sini anlaması lazım.

 Enflasyon yüzde 48’den yüzde 31’e geldi. Bu başarı mı deniyor ama bizim yaptıklarımız yapılmasa idi ne olurdu bilmiyoruz. Yüzde 200 de mümkündü.

Faiz yüzde 17,5’ti. Yüzde 25’e çektik. Yüzde 45’e çekseydiniz, cesaret edemediniz, denildi. Aktarım mekanizması feci hasar almıştı. Kopan linklerin ihdas edilmesi lazımdı. Her puan artışın etkisinin maksimum olması için baştan çok artırmamak gerekiyor. Şirketler ucuz yerlerden kendilerini o kadar çok fonlamışlardı ki büyük bir finansal istikrarsızlık yaratabilirdi.

Biz fazla alçakgönüllü, defansif kaldık. Politika setlerine girmeyeceğim her zaman daha iyisi vardır. Yüreklere yeterince korku salmak lazım.

Gıda kalem bazında çok oynak fakat gıda dışı mallara karşı göreli olarak son 3 yılda trend kırılması ile düşüyor. Esas kalem kira ve eğitim.

Fiyatları kontrol edemeyeceğiniz noktaya kadar edersiniz. O zaman da fiyatlar intikam alarak gelir. Türkiye bunu yaşadı. En çok sevdiğim imzam menkul kıymet tesisi ve KKM’nin sonlandırılması oldu.

“Faiz indirimi de nerden çıktı demedim”

 Akçay’a kendisine yöneltilen “Şahin bir merkez bankacı mısınız” sorusuna verdiği yanıtta şunları dile getirdi: “Yani o nasıl gördüğünüze bağlı. Ben bildiğim şekliyle merkez bankacılığı yapıyorum. Bu şahin midir? Ben şunu da söylemeyeyim. Biz faiz indirimlerine başladığımız zaman indirim nereden çıktı demedim mesela. Ama zamanla miktarı vesaire. Bunların hepsi zaten yarı akademik tartışmalar ve olması gereken tartışmalar. ”