2 sektör tehdit altında: 3 kritik madenin fiyatı patladı!

Küresel piyasalarda petrol fiyatlarındaki yükseliş gündemdeyken, aslında daha az konuşulan üç kritik emtiada çok daha çarpıcı bir hareket yaşanıyor.

Tungsten, kükürt ve helyum fiyatları son haftalarda hızla yükseldi. Bu artış, Orta Doğu’daki savaşın etkilerinin sadece enerjiyle sınırlı kalmadığını, teknoloji ve üretim zincirine kadar uzandığını gösteriyor. Özellikle yarı iletken üretiminde kritik rol oynayan bu maddelerde yaşanan dalgalanma, küresel ekonomide yeni bir kırılma riskine işaret ediyor.

Tungsten, geçen haftanın sonlarında 3 bin doları aşarak rekor seviyeye ulaştı; bu da ay içinde yüzde 50'nin üzerinde bir artış ve Aralık sonundan bu yana fiyatının üç kattan fazla artması anlamına geliyor.

S&P Global Platts'e göre, Çin'de kükürt fiyatları (maliyet ve nakliye dahil) Mart başından itibaren yaklaşık yüzde 13 artarak 26 Mart itibariyle ton başına 621 dolara yükseldi.

Çin'in Henan eyaletindeki helyum fiyatları 545 yuan (78,85 dolar) seviyesinden 600 yuana (86,81 dolar) yükseldi.

Yapay zekâ üretimi tehlikede mi?

Bu üç element modern üretimin kalbinde yer alıyor. Tungsten, çiplerin elektrik bağlantılarında kullanılırken; kükürtten elde edilen sülfürik asit, yarı iletken plakaların temizliğinde kritik rol oynuyor.

Helyum ise üretim sırasında kimyasal reaksiyonları kontrol altında tutarak sürecin stabil ilerlemesini sağlıyor. Bu nedenle fiyat artışları, doğrudan yapay zekâ teknolojilerinin altyapısını etkileyebilecek potansiyele sahip.

Çin’in tedarik zincirindeki baskısı artıyor

Uzmanlara göre bu kriz sadece savaş kaynaklı değil. Çin, son yıllarda kritik madenlerde kontrolünü artırarak küresel tedarik zincirinde güçlü bir pozisyon elde etti. Tungsten ihracatına getirilen kısıtlamalar ve kükürt türevlerinde sıkı denetimler, arzı daha da daraltıyor. Helyumda ise Çin’in ithalatı hızla artarken küresel denge değişiyor.

Savaş piyasayı tersine çevirdi

İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, zaten kırılgan olan arz-talep dengesini tamamen değiştirdi. Daha önce arz fazlası olan bazı ürünlerde bile artık kıtlık riski konuşuluyor. Özellikle kükürt fiyatları savaş öncesine göre yüzde 30’un üzerinde artarken, tungsten fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Helyum fiyatları ise savaşın başlamasından bu yana yaklaşık iki katına çıktı.

Savunma sanayii talebi patladı

Tungsten gibi stratejik metallerin savunma sanayiinde yoğun kullanılması, talebi daha da artırıyor. Uzmanlara göre depolanabilir stokların sınırlı olması, fiyat artışlarını hızlandıran en kritik faktörlerden biri. Aynı zamanda Katar’daki üretim tesislerinin zarar görmesi, küresel helyum arzını ciddi şekilde sekteye uğrattı.

Yeni küresel kriz sinyali mi?

Uzmanlar, bu gelişmelerin 2022’deki Rusya-Ukrayna savaşı ve pandemi dönemine benzer yeni bir tedarik zinciri şokuna yol açabileceği görüşünde. Şirketler alternatif kaynak arayışına girerken, ülkeler ise kritik hammaddeler için stoklarını artırıyor. Ancak sınırlı şeffaflık nedeniyle gerçek arz sıkıntısının açıklanan verilerden daha büyük olabileceği belirtiliyor.

Kadınların her gün kullanıyor: Çöpe atılıyordu, şimdi üretiliyorYaşam