Türk çeliğinde rota değişti: ABD’ye ihracat yüzde 955 arttı

Türk çelik sektöründe toplam ihracat artarken satışların yöneldiği pazarlar belirgin biçimde değişmeye başladı. Avrupa Birliği’ne yapılan ihracat yılın ilk sekiz ayında gerilerken Güney Amerika güçlü büyüme kaydetti. Ağustos ayının ülke bazlı verileri ise ABD, Mısır ve Yemen’de yüksek artışlara işaret etti.

AB gerilerken Güney Amerika yüzde 67 büyüdü

Türkiye Çelik Üreticileri Derneği verilerine göre çelik ürünleri ihracatı ağustosta geçen yılın aynı ayına göre miktar bazında yüzde 8,1 artarak 1,3 milyon tona ulaştı. İhracatın değeri ise yüzde 12,7 artışla 930,3 milyon dolar oldu.

Ocak-ağustos döneminde ihracat miktarı yüzde 3,1 artarak 10,3 milyon tona, ihracat geliri ise yüzde 2,9 yükselişle 7 milyar dolara çıktı.

Toplam ihracattaki artışa rağmen Türkiye’nin en büyük çelik ihracat pazarı olan Avrupa Birliği’nde ters yönlü bir hareket yaşandı.

TÇÜD Genel Sekreteri Veysel Yayan’ın açıkladığı verilere göre yılın ilk sekiz ayında AB’ye yönelik çelik ihracatı yüzde 22 geriledi. Avrupa Birliği, aynı dönemde Türk çelik ihracatının düşüş gösterdiği tek ana pazar oldu.

Buna karşılık Güney Amerika’ya yapılan ihracat yüzde 67 artarak 849 bin tona yükseldi.

Bu değişim, sektörün Avrupa’daki kaybı farklı bölgelerde telafi etmeye başladığını gösteriyor.

Dış ticaret dengesinde de iyileşme görüldü. Geçen yılın ilk sekiz ayında yüzde 77 olan çelik ihracatının ithalatı karşılama oranı bu yıl yüzde 83’e yükseldi.

ABD’ye sevkiyat yüzde 955 arttı

Ağustos ayının ülke bazlı verileri pazar değişiminin daha da belirginleştiğini gösterdi.

ISSB’nin nihai çelik ticareti verilerine göre Türkiye’nin ABD’ye yaptığı sevkiyat ağustosta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 954,7 artarak 107 bin tona çıktı.

107 bin tonluk ağustos sevkiyatı, ABD’nin Türk nihai çeliği açısından yeniden dikkat çeken pazarlardan biri haline geldiğini gösterdi.

ABD’de Türk çelik ürünlerinin bazı gruplarına yönelik antidamping ve telafi edici vergi uygulamaları ile yeni soruşturmalar sürerken, ağustosta genel nihai çelik sevkiyatında güçlü yükseliş kaydedildi.

ABD dışında alternatif pazarlardaki artışlar da dikkat çekti.

Mısır’a yapılan nihai çelik ihracatı yüzde 221,2 artarak 102 bin tona, Yemen’e yapılan ihracat ise yüzde 355,9 yükselerek 56 bin tona çıktı.

Birleşik Krallık’a sevkiyat yüzde 23,1 artışla 80 bin tona ulaştı.

Bu tablo, ihracat artışının yalnız ABD’ye bağlı olmadığını, Avrupa Birliği dışındaki birden fazla pazarda satışların hızlandığını ortaya koydu.

ISSB’nin nihai çelik ürünleri için kullandığı kapsam ile TÇÜD’ün toplam çelik ürünleri dış ticareti kapsamı bire bir aynı olmadığı için iki veri setindeki toplam tonajlar doğrudan karşılaştırılmıyor. Ülke bazlı ISSB verileri, ihracattaki yön değişimini görmek için kullanılıyor.

İtalya ve Romanya geriledi, İspanya ayrıştı

Avrupa içinde ise tek yönlü bir görünüm bulunmuyor. Ağustosta Türkiye’nin İtalya’ya nihai çelik ihracatı yıllık bazda yüzde 26,5 azalarak 100 bin tona düştü.

Romanya’ya sevkiyat da yüzde 16,5 gerileyerek 68 bin ton oldu. Buna karşılık İspanya’ya ihracat yüzde 20,2 artışla 81 bin tona yükseldi. İspanya’daki yerli üretimin zayıf seyretmesi Türk ürünlerine yönelik talebi destekleyen unsurlardan biri olarak öne çıktı.

Bu nedenle ağustos verilerini Avrupa’nın tamamında aynı yönde bir hareket olarak okumak doğru değil. Ancak yılın ilk sekiz aylık toplamında AB pazarındaki yüzde 22’lik düşüş, Türk çelik sektörünün geleneksel ana pazarında belirgin bir kayıp yaşandığını gösteriyor.

Yeni pazarların önemi de tam bu noktada artıyor. Güney Amerika’daki yüzde 67’lik büyüme ile ABD, Mısır ve Yemen’de ağustosta görülen güçlü artışlar, sektörün satışlarını daha geniş bir coğrafyaya yaymaya başladığına işaret ediyor.

AB’de çelik kotası 1 Temmuz’da sıkılaştı

Avrupa Birliği’nde 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren yeni çelik koruma sistemi, Türk üreticilerin önündeki koşulları daha sıkı hale getirdi.

Yeni düzenleme kapsamında AB’nin gümrüksüz çelik ithalat kotası yıllık 18,3 milyon tonla sınırlandı. İlgili kota aşıldığında ithalata yüzde 50 ek gümrük vergisi uygulanıyor.

Sistem, Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri dışındaki tedarikçileri kapsıyor. Serbest ticaret anlaşması bulunan ülkeler için kota dağılımında farklı koşullar uygulanmasına rağmen Türkiye de yeni rejimin yarattığı miktar sınırlamalarıyla karşı karşıya bulunuyor.

Ancak yılın ilk sekiz ayında AB’ye ihracatta görülen yüzde 22’lik gerilemeyi yalnızca temmuz ayında başlayan yeni kota uygulamasına bağlamak doğru değil.

AB satışlarındaki zayıflama yılın ilk yarısında da görülüyordu. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Avrupa’daki düşük talep, yüksek enerji maliyetleri ve artan korumacı önlemler de Türk üreticilerin AB pazarındaki satışlarını etkileyen unsurlar arasında bulunuyor.

Yeni kota sistemi ise yılın ikinci yarısında mevcut baskıya ilave bir sınırlama getirmiş durumda.

Avrupa Komisyonu da eylül sonunda yeni çelik düzenlemesinin ilk üç aylık etkisini değerlendirmek için sektör temsilcileri, ihracatçılar ve üçüncü ülke yönetimlerine yönelik yeni bir izleme süreci başlattı.

Önümüzdeki aylarda açıklanacak veriler, ABD ve Güney Amerika gibi pazarlardaki yükselişin kalıcı olup olmadığını ve Avrupa’daki kaybın ne kadarının alternatif pazarlardan telafi edilebildiğini gösterecek.