Türk mücevher sektöründen çağrı: Dubai’de ticaret durdu, altını İstanbul’a çekelim

Mücevher İhracatçı­ları Birliği Başkan Yardımcısı Ayhan Güner, İran savaşının sektöre etkilerini anlattığı basın top­lantısında krizin ortaya çıka­racağı fırsatı değerlendirmek için atılması gereken adımla­rı sıraladı. Türkiye’nin mücev­her ihracatının yüzde 43’ünün savaştan doğrudan etkilenen ülkelere yapıldığını kaydeden Ayhan Güner, 2025 yılında ya­pılan 7 milyar 905 milyon do­larlık ihracatın yüzde 42,8’i olan 3 milyar 384 milyon do­larlık kısmın 18 bölge ülkesi­ne gerçekleştirildiğini söyle­di. Halihazırda altın kotası yü­zünden miktar bazında azalan ihracat ve yüzde 50’nin altına düşen kapasite kullanımına işaret eden Güner, kotanın kal­dırılması ve vergilerin yeniden düzenlenmesi ile Körfez’de duran ticaretin İstanbul’a çe­kilebileceğini ifade etti. Hong Kong’daki dünyanın en büyük sektör fuarının Körfez’deki sa­vaş yüzünden bomboş geçtiği­ni anlatan Güner, “Bugün Du­bai dünya altın ticaretinin yüz­de 20’sinin gerçekleştiği bir merkez” bilgisini verdi.

“Körfez’deki ülkelere bı­rakın mal göndermeyi, orada mahsur kalan insanlar bile ül­kelerine gidemiyorlar” diyen Güner, “Dolayısıyla hem savaş ve istikrarsızlık ortamı hem de lojistik olarak bu ülkelere eri­şimin kapalı olması nedeniyle ticaret durdu. Bunun kısa sü­re içinde sektörümüze dünya çapında yansımaları olacaktır. Elbette öncelik insan yaşamı, savaşları bu nedenle asla iste­miyoruz; ancak hayat devam ediyor, ticaret savaşta da ba­rışta da devam ediyor ve hatta ticaret barışın teminatı bu sa­vaşın da nedenidir” ifadeleri­ni kullandı. Bundan sonra Du­bai örneğinin uygulanmasını öneren Güner, şunları söyledi: “Dubai’ye en az 6 ay gitmezler. Şu anda Dubai’de altın fiyatla­rı dünya fiyatının altında ama alan yok, satış yapamıyorlar. Dubai’de bir sistem var; bütün Afrika’nın Dubai altınlarını 300-400 gramdan kiloya kadar gümrükte deklare ediyorlar. O altınlarla ülkede alışveriş yapı­yorlar. Çıkışta da faturasını be­yan ediyordu. Şimdi Dubai’ye gidemeyenin buraya gelir ama düzenlemeler yapmak lazım. Engellerin kalması lazım. Du­bai modelini uygularsak Laleli piyasası uçar. Dubai sistemini buraya getirsinler en azından bu süreçte 25-30 milyar doları konuşuruz.”

Elmasa ek vergi kaçakçıya yarar

Meclis gündemine gelmesi beklenen üretimde kullanıla­cak elmasa ek yüzde 20 ÖTV düzenlemesinin sektöre etki­lerini anlatmak üzere Anka­ra’da ilgili komisyonda sunum yaptığını belirten Mücevher İhracatçıları Başkan Vekili Ay­han Güner, “Mücevher sektö­ründe 250 binin üzerinde in­san çalışıyordu, altın kotası nedeniyle bu sayıda ciddi bir düşüş yaşadık. Oysa 100 binin üzerinde yeni istihdam planla­rı yapıyorduk. 50 binin üzerin­de insan da pırlantalı mücev­her üretiminde, mağazaların­da çalışıyor” dedi. Hâlihazırda yurt dışından pırlantalı mü­cevher ithalatında yüzde 47,5 vergi bulunduğunu dile getiren Güner, “Şimdi mücevher üreti­minde kullanılacak ham elma­sa yüzde 20 ÖTV getirilmesi çok ciddi zarar verecektir. Hem ihracatımız ve üretimimiz kü­çülecek, işsizlik artacak ve mü­cevher almak isteyenler ya ka­çak ya da yurt dışından almak yoluna gideceklerdir. Burada Özel Tüketim Vergisi, tüketi­mi vergilendirmesi gerekirken üretimde kullanılan taşlara vergi getirilmesi tüketimi değil üretimi vergilendiriyor. Bu du­rum kayıt içi çalışan kurumsal üreticilere zarar verecektir” diye konuştu.

“Yıldızlı otellerdeki mağazalar satış yapamaz"

Altın kotası yüzünden ka­çaklığının arttığını haberler­den de gördüklerini dile geti­ren Güner, elmas hammadde­sine getirilecek ÖTV’nin de pırlantalı takı üreticilerini kü­çülmeye zorlayacağını ve ka­çakçılığa neden olacağını vur­guladı. Türkiye’de satılan pır­lantalı mücevherlerin yüzde 25’inin turiste yapıldığını kay­deden Güner, sözlerini şöyle sürdürdü: “Antalya dünyanın en çok 5 yıldızlı oteline ev sa­hipliği yapıyor. Her otelin için­de bir mücevher mağazası var. Yüzde 20 ÖTV ile ihracat da ya­pamayız, turiste de mücevher satamayız; bu karar uygulanır­sa satış Türkiye’den çıkar, yurt dışına gider. Bir milyon dolar­lık ürün getirip, 250 bin dolar vergi vermek zorunda kalan ve bunun üstüne bir de kâr ekle­yip ürün satamaz.”

“Ek vergi savaş nedeniyle ertelensin”

Altında kota yüzünden içerisi ile dışarısı arasındaki farkın 5-6 bin dolara bazen 10 bin dolara kadar yükseldiğini anlatan Ayhan Güner, “Kuyumcukent gibi üç yer yapıldı. Dünya buraya akıyordu. Dünyadaki 31. Elmas Borsasını kurduk. 14 milyon dolar girdi varken 200 milyon doları geçti. Kayıt içine girdi. Sonra biz cari açığın nedeni olduk. Kota geldi. Macaristan, Polonya’da toptan altın yerleri açıldı, bizden daha ucuz kaldı. İtalya, ihracatta bizi geçti” dedi. Gelecek ay yapılması planlanan birlik seçimlerinde kimsenin aday olmak istemediğini kaydeden Güner, “Sektör umudunu kesmiş durumda. Başkan olan ne yapacak? Kota ısrarla talep etmemize rağmen kaldırılmadı. Elmasa ek vergi konusunda da ‘uğraşma, umut yok’ dediler. En azından bu ortamda ek ÖTV’nin ertelenmesini talep ediyoruz. Daha sonra oluşacak duruma göre hareket edilsin” ifadelerini kullandı.

“Yasal düzenleme yapılsın dükkanlar denetlensin”

Sorular üzerine son dönemde artan kuyumcu soygunlarına da değinen Ayhan Güner, “Nasıl olmasın altının kilosu 160 bin dolar. Her yerde kuyumcu açılmasına izin verilmemesi lazım. Sokak arasında, korunaklı olmayan yerde olmaz. Bir de ayar durumu var. Etiketler ayarı doğru değilse o dükkanı kapatacak düzenleme yapılmalı. Denetim gelmesi lazım. Dubai’de adam 5 ürün alıyor, laboratuvara gidip bakıyor, hata varsa ‘Kapat dükkanı senin yazdıkların doğru değil’ diyor. Kuyumcu dükkanlarındaki ürünlerin ayar bakımından kesinlikle denetlenmesi lazım” dedi.