Uzay ekonomisinde dengeler değişiyor: Özel sektörün payı yüzde 88'e çıktı
Uzay ekonomisinde kamu ağırlığı azalırken özel sektörün etkisi hızla büyüyor. Fırlatılan uydularda özel operatörlerin payı 15 yılda yüzde 23'ten yüzde 88'e çıkarken, özel yatırımlar 11,7 milyar euroyla rekor kırdı.
OECD ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) verilerine göre, uzay ekonomisinde özel sektörün ağırlığı giderek artıyor.
Özel operatörlerin fırlatılan uydulardaki payı 2010'da yüzde 23 seviyesindeyken, 2025'te yüzde 88'e yükseldi. Geçen yıl fırlatılan uyduların yüzde 82'sini telekomünikasyon uyduları oluşturdu.
Uydu haberleşmesi, navigasyon, konum tabanlı hizmetler ve dünya gözlemini kapsayan aşağı yönlü uzay pazarı ise 2025'te yüzde 7 büyüyerek 489 milyar euroya ulaştı.
Özel yatırımlar rekor kırdı
Uzay girişimlerine yönelik özel yatırımlar 2025'te 11,7 milyar euroya çıkarak yeni bir rekora ulaşırken bu artışta ABD belirleyici oldu. ABD merkezli şirketlerin aldığı özel yatırım yaklaşık 3 milyar eurodan 8 milyar euroya yükseldi.
Buna karşılık küresel kamu uzay bütçesi yüzde 3 azalarak 119 milyar euroya geriledi. Bunun yüzde 53'ünü savunma, yüzde 47'sini sivil amaçlı programlar oluşturdu.
Yörüngede 15 bine yakın aktif uydu
Dünya yörüngesindeki operasyonel uydu sayısı 2025 sonunda 14 bini aşarken, 2026 ortasında 15 bine yaklaştı. Gelecekte fırlatılması planlanan projelere ilişkin bildirimler 2 milyondan fazla uyduya işaret etse de OECD bunların yalnızca bir bölümünün yörüngeye yerleştirilmesini bekliyor.
2025'te ABD 181, Çin 92, Avrupa ise 8 yörüngesel fırlatma girişiminde bulundu. Kurumsal programlar kapsamında yörüngeye taşınan kütlede ise yüzde 46 ile Çin ilk sırada yer aldı.
Küresel uzay bağlantılı gelirlerin 2025'te 550-600 milyar dolar aralığına ulaştığı tahmin edilirken, uzay araçları üretim ve fırlatma pazarı yüzde 20 büyüyerek 75 milyar euroya çıktı.
