Yoksulluk 16 yıl sonra ilk kez arttı: 617 milyon çocuk yoksul

Dünyada yoksullukla mücadelede yıllardır devam eden ilerleme ilk kez tersine döndü. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) 12 Ekim'de yayımladığı "2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi", yoksulluk içinde yaşayanların sayısının endeksin oluşturulduğu 2010 yılından bu yana ilk kez arttığını ortaya koydu.

Sağlık, eğitim ve temel yaşam koşullarını birlikte değerlendiren araştırma, özellikle çocuklar ve Sahra Altı Afrika'daki nüfus açısından ağır bir tabloya işaret ediyor.

1,2 milyar kişi temel ihtiyaçlardan yoksun

UNDP ile Oxford Üniversitesi'nin ortak çalışmasına dayanan rapor, 108 ülkede yaşayan 6,3 milyar kişiyi kapsıyor. Araştırmaya göre bu nüfusun 1,2 milyarı, yani yüzde 18,9'u ağır çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor.

2025 raporunda yaklaşık 1,1 milyar olarak açıklanan yoksul nüfusun yeni raporda 1,2 milyara ulaşması dikkat çekiyor. Ancak iki raporun kapsadığı ülke sayıları ve kullanılan anketlerin dönemleri farklı olduğu için bu değişim, yalnızca son bir yılda 100 milyon kişinin daha yoksullaştığı şeklinde yorumlanamıyor.

Endeks, yalnızca insanların ne kadar para kazandığını ölçmüyor. Yetersiz beslenme, çocuk ölümleri, eğitim süresi, okula devam, temiz içme suyu, elektrik, barınma ve temel ev eşyalarına erişim gibi 10 gösterge dikkate alınıyor.

Yoksulluk en ağır darbeyi çocuklara vuruyor

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, yoksulluk içinde yaşayanların yarısından fazlasının çocuklardan oluşması. Dünya genelinde incelenen ülkelerde 617 milyon çocuk çok boyutlu yoksulluk içinde bulunuyor.

Bu sayı, yoksul nüfusun yüzde 51,5'ine karşılık geliyor. Rapora göre araştırma kapsamındaki çocukların yaklaşık üçte biri temel ihtiyaçlarını karşılamakta ciddi güçlük çekiyor.

Yoksulluğun yaşandığı yerler açısından da belirgin bir eşitsizlik bulunuyor. Çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan her 10 kişiden sekizinden fazlası kırsal bölgelerde hayatını sürdürüyor. Bu durum, eğitimden sağlık hizmetlerine, temiz sudan elektriğe kadar temel imkânlara erişimdeki farklılıkları öne çıkarıyor.

Afrika'da nüfusun yarısından fazlası yoksul

Küresel yoksulluğun en yoğun hissedildiği bölge Sahra Altı Afrika oldu. Rapora göre bölgede 616 milyon kişi çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor. Bu sayı, bölge nüfusunun yüzde 51,4'ünü oluşturuyor.

Başka bir ifadeyle Sahra Altı Afrika'da her iki kişiden birinden fazlası sağlık, eğitim ve yaşam standartlarına ilişkin temel ihtiyaçlarını yeterli düzeyde karşılayamıyor.

Bölgede yaşanan sorunlar, yalnızca gelir eksikliğiyle sınırlı kalmıyor. Temiz suya erişim, sağlıklı barınma, çocukların eğitime devam edebilmesi ve temel altyapının yetersizliği de yoksulluğun farklı boyutlarını oluşturuyor.

33 ülke yoksulluğu yarıya indirmeyi başardı

Küresel tablonun kötüleşmesine rağmen bazı ülkeler yoksullukla mücadelede önemli ilerleme kaydetti. UNDP'nin zaman içindeki değişimi izleyebildiği 89 ülkenin 33'ü, çok boyutlu yoksulluk endeksi değerini 15 yıldan kısa sürede yarıya indirmeyi başardı.

Bu ülkelerin altısı Sahra Altı Afrika'da bulunuyor. Söz konusu gelişme, en ağır yoksulluk koşullarının yaşandığı bölgelerde bile eğitim, sağlık ve temel hizmetlere erişimin iyileştirilmesiyle sonuç alınabildiğini gösteriyor.

Bununla birlikte yeni rapor, Birleşmiş Milletler'in 2030 yılına kadar yoksulluğu bütün biçimleriyle önemli ölçüde azaltma hedefine ulaşmanın giderek zorlaştığını ortaya koyuyor. Endekste 2010'dan bu yana ilk kez görülen artış, küresel kalkınma hedefleri açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor.