Borsa çılgınlığı pahalıya patladı: Küçük yatırımcıya yeni engel

Güney Kore borsasında yapay zekâ ve çip hisseleri etrafında büyüyen yatırımcı ilgisi, sert fiyat hareketlerinin ardından yeni kuralları beraberinde getirdi. Düzenleyiciler özellikle Samsung Electronics ve SK Hynix gibi hisselere bağlı kaldıraçlı ETF’lerde küçük yatırımcının erişimini zorlaştırıyor.

Önce beş gün deneme yapılacak

Güney Kore Finansal Hizmetler Komisyonu’nun 12 Ağustos’ta açıkladığı son düzenlemeye göre, bu ürünlere ilk kez yatırım yapacak kişiler 19 Ağustos’tan itibaren gerçek para kullanmadan önce simülasyon ortamında işlem yapmak zorunda olacak.

Yeni yatırımcıların en az beş işlem günü boyunca, günde en az bir saat olmak üzere toplam beş saat deneme işlemi yapması gerekecek. Günlerin arka arkaya olması şart değil. Simülasyon hizmeti Güney Kore Borsası tarafından ücretsiz sunulacak.

Kural yalnızca Güney Kore’de işlem gören ürünleri değil, yurt dışında listelenmiş tek hisseye bağlı kaldıraçlı ürünlere yatırım yapmak isteyen Güney Koreli bireysel yatırımcıları da kapsayacak.  

Eğitim ve nakit şartı da ağırlaştı

Simülasyon şartı, daha önce açıklanan önlemlerin üzerine geliyor. Düzenleyiciler temmuz ayında tek hisseye bağlı kaldıraçlı ETF ve ETN’lere yatırım için gerekli eğitimi üç saate çıkardı. Yatırımcıların eğitim bölümlerindeki testlerden en az yüzde 60 başarı sağlaması gerekiyor.

Asıl büyük değişiklik ise giriş için gerekli nakit miktarında yapıldı. Daha önce 10 milyon won olan asgari tutar 30 milyon wona çıkarıldı. Üstelik mevcut hisse veya tahviller artık bu şartın karşılanmasında nakit yerine kullanılamıyor.

30 milyon wonluk nakit şartı 31 Temmuz’dan itibaren uygulanmaya başladı. Yeni tek hisse kaldıraçlı ürünlerin listelenmesi de geçici olarak durduruldu; finans kuruluşlarının bu ürünlere yönelik reklam ve pazarlama faaliyetlerine sınırlama getirildi. ([fsc.go.kr][2])

Ralli çökünce zarar büyüdü

Yeni kuralların arkasında Güney Kore borsasında yaşanan sıra dışı hareketlilik bulunuyor. KOSPI, 2025’te yüzde 76 yükseldikten sonra 2026’nın ilk bölümünde de güçlü bir ralli yaşadı. Yapay zekâ talebinin desteklediği Samsung Electronics ve SK Hynix hisseleri bu yükselişin merkezinde yer aldı.

Tek hisseye bağlı kaldıraçlı ETF’lerin mayıs sonunda piyasaya sürülmesiyle bireysel yatırımcının bu iki şirkete yönelik risk iştahı daha da arttı. Bu ürünler, dayanak hissenin günlük hareketini katlayarak yansıtmayı hedeflediği için yükselişte kazancı büyütebildiği gibi düşüşte zararı da hızla artırabiliyor.

Haziranda zirveye ulaşan piyasa temmuz ayında sert biçimde tersine döndü. KOSPI temmuz boyunca yüzde 22 düşerek küresel finans krizinden bu yana en kötü aylık performanslarından birini yaşadı. Mayıs sonunda Samsung Electronics ve SK Hynix’e bağlı kaldıraçlı ETF’lere girip temmuz ortasına kadar pozisyonunu koruyan yatırımcıların yaklaşık yarı yarıya kayıp yaşadığı hesaplandı.  

İşlem hacmi şimdiden çözüldü

Düzenleyicilerin peş peşe attığı adımlar yatırımcı davranışına da yansımaya başladı. Tek hisseye bağlı kaldıraçlı ETF’lerde günlük işlem hacmi 30 Temmuz’da 12,4 trilyon won düzeyindeyken 11 Ağustos’ta yaklaşık 700 milyar wona kadar geriledi.

Yatırımcılar 4-10 Ağustos arasında bu ürünlerden yaklaşık 1,4 trilyon won çekti. Böylece kaldıraç destekli bireysel yatırım dalgasının önemli bölümünün çözülmeye başladığına ilişkin işaretler güçlendi.

KOSPI ise 30 Temmuz’daki dip seviyesinden yüzde 20’nin üzerinde toparlandı. Ancak yaşanan sert yükseliş ve ardından gelen düşüş, kaldıraçlı ürünlerin bireysel yatırımcı açısından taşıdığı riskleri yeniden tartışmaya açtı.  

Güney Kore’den dünyaya uyarı

Güney Kore örneği, tek hisseye bağlı kaldıraçlı ETF’lerin hızla yaygınlaştığı diğer piyasalar açısından da dikkat çekiyor. Bu ürünler kısa vadede bir hissenin hareketini büyütme imkânı sunarken, yüksek oynaklık dönemlerinde kaybın aynı hızla büyümesine yol açabiliyor.

Seul yönetiminin çözümü ise ürünleri tamamen yasaklamak yerine giriş eşiğini yükseltmek oldu: daha fazla nakit, daha uzun eğitim ve artık gerçek işlemden önce zorunlu deneme süreci.

Yeni sistem 19 Ağustos’ta devreye girdiğinde küçük yatırımcı için tek hisseye kaldıraçlı bahis yapmak eskisine göre çok daha zor olacak.