İran Hürmüz için süre verdi: Petrol 106 dolarda, Washington'ın önünde 4-5 gün var

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı için pazarlık sertleşti. Tahran, koşullarının yerine getirilmesi için Washington'a 4-5 gün süre verirken Brent petrol 106 dolar çevresinde. Masada abluka, boğaz ve dondurulmuş varlıklar var.

Petrol piyasasında birkaç gündür süren sert dalgalanmanın merkezine bu kez Hürmüz Boğazı için yürütülen ABD-İran pazarlığı yerleşti. İki tarafın New York'taki temaslarında boğazın yeniden açılması karşılığında ABD'nin İran'a yönelik ekonomik ve deniz ablukasında geri adım atmasını içeren formüller görüşülürken Tahran'dan süreci zorlaştıran yeni bir mesaj geldi.

İran yönetimi, Washington'ın kendi koşullarını yerine getirmesi için 4-5 günlük bir süre bulunduğunu açıkladı. Petrol fiyatları ise diplomatik çözüm ihtimali ile yeni gerilim riski arasında 106 dolar çevresinde tutunuyor.

Brent iki günde yüzde 7'den fazla yükseldi

Brent petrol son iki işlem gününde yüzde 7'yi aşan bir yükseliş yaşadıktan sonra 25 Eylül sabahında 106 dolar çevresinde hareket ediyor.

ABD tipi ham petrol WTI ise 94 dolar civarında seyrediyor.

Petrol fiyatlarında son günlerde görülen sert hareketler, piyasada kalıcı bir diplomatik çözümün henüz fiyatlanmadığını gösteriyor. Hürmüz'ün yeniden açılabileceğine yönelik her olumlu mesaj satış getirirken görüşmelerin çıkmaza girdiğine ilişkin haberler fiyatları yeniden yukarı taşıyor.

Brent'in perşembe günü 106,50 dolara kadar çıkması da bu kırılganlığın son örneği oldu.

İran Washington'a 4-5 gün süre verdi

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Mohsen Rezaei, Washington'ın Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın açılması için öne sürdüğü koşullara cevap vermesi için 4-5 günlük bir süre bulunduğunu açıkladı.

Rezaei'nin mesajına göre İran, ABD'nin önce harekete geçmesini istiyor. Tahran'ın taleplerinin birlikte uygulanması gerektiği belirtilirken aksi durumda boğazın açılmayacağı ve müzakere sürecinin de devam etmeyebileceği ifade ediliyor.

İran tarafı sürenin sonunda nasıl bir adım atılacağını ise açıklamadı.

Bu mesaj, daha önce dile getirilen Hürmüz'ün yedi gün içinde yeniden açılabileceğine yönelik daha esnek formüle kıyasla pazarlığın tonunun sertleştiğine işaret ediyor.

Aşamalı anlaşma iddiası masada

Buna karşılık görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırılan haberlerde farklı bir formül bulunuyor.

ABD ve İran heyetlerinin üzerinde çalıştığı seçeneklerden birinde kriz aşamalar halinde çözülecek. İlk adımda İran'ın Hürmüz Boğazı'nda ticari geçişi yeniden başlatması, ABD'nin ise İran limanlarına uyguladığı ekonomik ve deniz ablukasını kaldırmaya başlaması öngörülüyor.

İran'ın dondurulmuş bazı varlıklarına yeniden erişebilmesi de görüşülen başlıklar arasında bulunuyor.

Ancak Tahran'dan gelen son açıklama, İran yönetiminin bu adımların birbirinden ayrılmasına sıcak bakmadığını gösteriyor. Dolayısıyla tarafların Hürmüz'ün açılması konusunda aynı hedefi konuşmasına rağmen bunun hangi sırayla yapılacağı temel anlaşmazlıklardan biri olmaya devam ediyor.

Hürmüz neden fiyatı bu kadar hızlı değiştiriyor?

Hürmüz Boğazı dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri.

Normal koşullarda boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçiyor. Bu miktar küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine denk geliyor.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Hürmüz'ü bypass edebilen boru hatları bulunmasına rağmen alternatif kapasite, boğaz üzerinden normal dönemde taşınan petrolün tamamını karşılayacak düzeyde değil.

Bu nedenle boğazın yeniden tam kapasiteyle açılması petrol fiyatlarında risk primini hızla azaltabilecek bir gelişme olurken müzakerelerin başarısız olması tam tersine arz endişesini yeniden büyütebilir.

Türkiye için petrol riski devam ediyor

Hürmüz pazarlığının Türkiye açısından en önemli sonucu enerji maliyetleri üzerinden ortaya çıkıyor.

Brent petrolün 100 doların üzerinde kalması, Türkiye'nin enerji ithalat maliyetini artırabilecek bir unsur. Ham petrol fiyatındaki yükseliş aynı zamanda rafineri ürünleri ve uluslararası akaryakıt fiyatlarına da yansıyabiliyor.

Türkiye'deki benzin ve motorin fiyatlarında ise Brent'in yanı sıra döviz kuru, Akdeniz ürün fiyatları ve vergi yapısı birlikte belirleyici oluyor.

Petrol fiyatlarının uzun süre yüksek kalması enflasyon açısından da yeni bir maliyet baskısı yaratabilir. Bu nedenle Hürmüz'deki gelişmeler yalnızca küresel enerji piyasasının değil, Türkiye'de akaryakıt fiyatları, cari denge ve enflasyon görünümünün de yakından izlediği başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

Piyasanın bundan sonraki ana sorusu ise Washington'ın önündeki 4-5 günlük sürede taraflardan somut bir adım gelip gelmeyeceği olacak.