NATO'da gözler bugüne çevrildi: Kritik kararlar masada

Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi ikinci gününde liderler düzeyindeki temaslarla devam ediyor. Devlet ve hükümet başkanları, aile fotoğrafının çekilmesinin ardından Kuzey Atlantik Konseyi toplantısında bir araya gelecek.

7 Temmuz'da bakanlar düzeyindeki görüşmeler ve yan etkinliklerle başlayan zirvenin en kritik bölümü bugün gerçekleştirilecek resmi oturumlarla tamamlanacak.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşme öncesi ve sonrasında verdiği mesajlar ise zirvenin gündemini etkileyen başlıca unsurlar arasında yer aldı. Trump, Grönland konusunu yeniden gündeme taşırken, İran'a yönelik operasyonlar sırasında bazı Avrupa ülkelerinden beklediği desteği alamadığını dile getirdi ve Avrupa'daki ABD askerlerinin çekilebileceğine ilişkin değerlendirmesini yineledi.

NATO kaynakları ise Trump'ın öngörülemeyen çıkışlarının zirve öncesinde de dikkate alındığını belirtiyor. BBC Türkçe'nin haberine göre, üst düzey bir NATO diplomatı, "her şeyden önce zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi gerektiğini" söylemişti.

Savunma harcamaları ön planda

Resmi oturumlarda liderlerin ilk gündem maddelerinden biri savunma harcamaları olacak.

2025 yılında Lahey'de düzenlenen NATO Zirvesi'nde alınan kararla, üye ülkelerin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'i seviyesine çıkarılması hedeflenmişti. Ankara Zirvesi'nde ise bu taahhütlerin ne ölçüde hayata geçirildiği değerlendirilecek.

Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya belirlenen hedefi şimdiden aşarken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33'ten yüzde 3,8 seviyesine yükseldi.

Savunma sanayisinde yeni dönem

Zirvede savunma sanayisinin güçlendirilmesi, üretim kapasitesinin artırılması, ortak tedarik mekanizmalarının geliştirilmesi ve yenilikçi teknolojilerin sisteme kazandırılması da ele alınacak.

İlk gün gerçekleştirilen NATO Savunma Forumu'nda duyurulan milyarlarca dolarlık yatırımların, savunma alanındaki dönüşümün sahaya yansımaya başladığının önemli göstergesi olduğu değerlendiriliyor.

Son 10 yılda NATO'nun Avrupa'daki üyeleri ile Kanada'nın savunma alanına toplam 1,2 trilyon dolar yatırım yaptığı belirtilirken, yalnızca 2025 yılında savunma harcamalarında yaklaşık yüzde 20'lik artış yaşandığı ifade ediliyor.

NATO 3.0 konsepti masada

ABD'nin Avrupa'nın savunmasındaki rolünü yeniden şekillendirme yaklaşımı, NATO 3.0 olarak adlandırılan yeni dönemi de zirvenin önemli başlıklarından biri haline getirdi.

Yeni dönemde Avrupa ülkelerinin kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi, konvansiyonel savunma kapasitesinin artırılması ve yük paylaşımının dengelenmesi hedefleniyor.

Nükleer caydırıcılıkta ise ABD'nin temel rolünü sürdürmesi öngörülüyor. NATO yetkilileri, NATO 3.0 yaklaşımını Avrupa'nın daha fazla sorumluluk aldığı, savunma yükünün dengelendiği ve ABD'nin ittifaka bağlılığını koruduğu yeni bir yapı olarak tanımlıyor.

Ukrayna desteği sürecek

Zirvede Ukrayna'ya yönelik askeri ve siyasi desteğin devam edeceği mesajının verilmesi bekleniyor.

Ayrıca NATO'nun, Ukrayna'nın özellikle insansız hava araçları ve hava savunma sistemleri konusundaki savaş tecrübelerinden faydalanmayı sürdürmesi planlanıyor. Buna karşın Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda kısa vadede mevcut yaklaşımın değişmesi beklenmiyor.

Bildiride öne çıkacak mesajlar

Zirvenin sonunda yayımlanacak ortak bildirinin, Lahey Zirvesi'nde olduğu gibi kısa tutulması planlanıyor.

Metinde Washington Antlaşması'nın 5. maddesine bağlılığın vurgulanması, savunma harcamalarına ilişkin taahhütlerin teyit edilmesi ve NATO 3.0 yaklaşımına yer verilmesi bekleniyor. Belgede şu ifadelerin yer alması öngörülüyor:

"Geleceği inşa ediyoruz: daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa. Avrupa müttefikleri ve Kanada, ABD ile birlikte çalışarak İttifakın savunması için daha büyük sorumluluk üstleniyor."

Bildiride ayrıca Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli tehdit oluşturduğu vurgulanacak. Türkiye'nin önem verdiği "terörizmin NATO için süregelen bir tehdit olduğu" ifadesinin de metinde yer alması bekleniyor.

İran başlığında ise müttefiklerin şu mesajı vermesi öngörülüyor:

"Müttefikler, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran'ı Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırır."

Bildiride ayrıca Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yıllarında toplam 70 milyar euro seviyesinde askeri destek sağlanmasına yönelik beyanın da yer alması bekleniyor.

NATO Genel Sekreteri Rutte: Rusya uzun vadeli tehdit, Ukrayna'ya destek sürecekGündem