Kanser ilaçlarında 400 milyar dolarlık birleşme masada

Küresel ilaç sektöründe son yılların en büyük birleşmelerinden birinin kapısı aralandı. İngiltere merkezli AstraZeneca ile ABD’li Bristol Myers Squibb, iki şirketi aynı çatı altında toplayabilecek bir işlem için ön görüşmeler yaptı.

Henüz bağlayıcı bir anlaşma, teklif veya işlem takvimi bulunmuyor. Görüşmelerin sonuçsuz kalması da mümkün ancak yaklaşık 400 milyar dolarlık birleşik değer, ihtimali bile ilaç sektörünün gündemine taşımaya yetti.

Ön görüşmeler yapıldı, anlaşma yok

İki şirketin olası birleşme konusunda son aylarda temas kurduğu belirtiliyor. Görüşmelerin hangi aşamaya ulaştığı ve tarafların fiyat ya da yönetim yapısı üzerinde uzlaşıp uzlaşmadığı bilinmiyor.

AstraZeneca konu hakkında yorum yapmazken Bristol Myers Squibb de resmî bir açıklama yayımlamadı. Bu nedenle gelişme, tamamlanmaya yaklaşan bir satın alma değil, erken aşamadaki birleşme senaryosu olarak değerlendiriliyor.

Böylesine büyük işlemlerde şirketlerin finansman, yönetim, merkez ülke, ürün portföyü ve rekabet koşulları üzerinde aylarca çalışması gerekebiliyor. İlk temasların gerçekleşmesi, anlaşmanın kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Birleşik değer 400 milyar dolara yaklaşıyor

AstraZeneca’nın piyasa değeri yaklaşık 264 milyar dolar, Bristol Myers Squibb’in değeri ise yaklaşık 133 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

İki şirketin birleşmesi hâlinde ortaya çıkacak grubun toplam piyasa değeri 400 milyar dolara yaklaşabilir. Bu büyüklük, yeni şirketi dünyanın en değerli ilaç üreticileri arasına taşıyabilir.

İşlem aynı zamanda son yıllarda küresel ilaç sektöründe görülen en büyük birleşmelerden biri olur. Bristol Myers Squibb’in 2019’da Celgene’i yaklaşık 80 milyar dolara satın alması bile olası yeni anlaşmanın çok gerisinde kalıyor.

Birleşme biçiminin hisse takası, nakit ödeme veya iki yöntemin birlikte kullanıldığı karma bir model olup olmayacağı henüz bilinmiyor.

Kanser ilaçlarında dev portföy

Olası birleşmenin merkezinde iki şirketin kanser tedavilerindeki güçlü konumu bulunuyor.

AstraZeneca’nın kanser ilaçlarından elde ettiği satışlar 2025 yılında yaklaşık 25 milyar dolara ulaştı. Onkoloji ürünleri şirketin toplam gelirinin neredeyse yarısını oluşturdu.

Bristol Myers Squibb’de de kanser ilaçlarının payı oldukça yüksek. Onkoloji ürünleri, şirketin 2026 yılının ilk yarısındaki satışlarının yüzde 40’tan fazlasını sağladı.

İki portföyün birleşmesi; akciğer, kan, mesane, karaciğer ve farklı tümör türlerinde geliştirilmekte olan çok sayıda ilacı aynı şirketin kontrolüne verebilir.

Bu güç, araştırma bütçelerinin ve klinik çalışma kapasitesinin büyümesini sağlayabilir. Ancak aynı durum, rekabet kurumlarının anlaşmaya daha sert yaklaşmasına da neden olabilir.

Opdivo ile Imfinzi engeli

Birleşmenin önündeki en önemli sorunlardan biri, iki şirketin bazı kanser tedavilerinde doğrudan rakip olması.

Bristol Myers Squibb’in Opdivo ilacı ile AstraZeneca’nın Imfinzi tedavisi, küçük hücreli olmayan akciğer kanseri başta olmak üzere bazı tedavi alanlarında birbiriyle rekabet ediyor.

İki rakip ürünün aynı şirketin çatısı altında toplanması, fiyatlama, hastaların tedavi seçenekleri ve yeni ilaçların geliştirilmesi açısından rekabet endişesi yaratabilir.

Sorun yalnızca piyasada bulunan ilaçlarla sınırlı değil. İki şirketin ileri aşamadaki klinik araştırmalarında da benzer hastalıkları hedefleyen projeler bulunuyor.

Düzenleyici kurumlar, mevcut ürünlerin yanında gelecekte piyasaya çıkabilecek tedaviler arasındaki örtüşmeyi de inceleyebilir.

Bristol Myers’ın patent takvimi sıkışıyor

Bristol Myers Squibb açısından birleşme ihtimalini güçlendiren başlıklardan biri, en çok satan ilaçlarının patent korumasının sona yaklaşması.

Şirketin kanser ilacı Revlimid, jenerik rakiplerin pazara girmesiyle ciddi gelir kaybı yaşamaya başladı. Opdivo ile kan sulandırıcı Eliquis’in de 2028’e kadar patent baskısıyla karşılaşması bekleniyor.

Bir ilacın patent koruması sona erdiğinde daha düşük fiyatlı alternatiflerin piyasaya girmesi, orijinal üreticinin satışlarında hızlı düşüşe yol açabiliyor.

Bristol Myers Squibb, Reblozyl, Camzyos ve Breyanzi gibi yeni ilaçlarla gelir kaybını sınırlamaya çalışıyor. Şirket son bilançosunda güçlü sonuçlar açıklayarak yıllık gelir ve kâr beklentisini yükseltmişti.

Buna rağmen önümüzdeki birkaç yıl içinde oluşabilecek patent boşluğu, yeni ürünlere ve daha geniş bir araştırma portföyüne duyulan ihtiyacı artırıyor.

AstraZeneca ABD’de gücünü artırmak istiyor

AstraZeneca açısından olası işlem, dünyanın en büyük ilaç pazarı olan ABD’deki konumunu güçlendirebilir.

Şirket son dönemde ABD’de üretim, araştırma ve ticari faaliyetlerini büyütmeye yönelik yatırımlarını hızlandırdı. New York piyasasındaki görünürlüğünü artırması da ABD odaklı stratejinin parçalarından biri oldu.

Bristol Myers Squibb’in ABD’deki satış ağı, hastane ilişkileri, üretim altyapısı ve ilaç portföyü AstraZeneca’ya önemli bir ölçek kazandırabilir.

Ancak İngiltere’nin en değerli şirketlerinden biri olan AstraZeneca’nın ABD merkezli büyük bir ilaç üreticisiyle birleşmesi, şirket merkezinin ve stratejik kararların hangi ülkeden yönetileceği konusunda siyasi tartışma yaratabilir.

İşlemin İngiltere’de istihdam, araştırma yatırımları ve Londra piyasası üzerindeki etkisi de yakından izlenecek.

Rekabet kurumları varlık satışı isteyebilir

Yaklaşık 400 milyar dolarlık bir ilaç şirketinin kurulması, ABD ve Avrupa’daki rekabet kurumlarının ayrıntılı incelemesine tabi olacak.

Yetkililer, belirli ilaçların veya araştırma projelerinin rakip bir şirkete satılmasını şart koşabilir. Özellikle kanser tedavilerindeki doğrudan örtüşmeler, anlaşmanın onay sürecini uzatabilir.

Bristol Myers Squibb’in Celgene’i satın aldığı önceki büyük işlemde de rekabet kurumu önemli bir ürünün elden çıkarılmasını istemişti. Celgene’in sedef hastalığı ilacı Otezla, anlaşmanın tamamlanabilmesi için 13,4 milyar dolara başka bir şirkete satılmıştı.

Yeni birleşmede talep edilebilecek satışların daha geniş olması ihtimali bulunuyor. Çok sayıda ürünün elden çıkarılması, işlemin AstraZeneca açısından sağlayacağı ekonomik faydayı azaltabilir.

İlaç fiyatlarının yüksekliği ve sektördeki yoğunlaşma tartışmaları da düzenleyici kurumların yalnızca mevcut rakip ilaçlara değil, gelecekteki yenilik kapasitesine odaklanmasına yol açabilir.

Anlaşmanın yolu hâlâ uzun

AstraZeneca ile Bristol Myers Squibb’in birleşmesi, kanser ilaçlarından kalp ve damar tedavilerine kadar sektörün birçok alanında dengeleri değiştirebilir.

Bununla birlikte piyasa değeri, ürün çakışmaları, patent riskleri ve siyasi hassasiyetler işlemi son derece karmaşık hâle getiriyor.

Tarafların resmî bir teklif açıklaması durumunda ilk olarak birleşmenin yöntemi, yeni şirketin yönetim merkezi ve hangi ilaçların elden çıkarılacağı izlenecek.

Şimdilik masada yaklaşık 400 milyar dolarlık güçlü bir ihtimal bulunuyor. Bu ihtimalin gerçek bir anlaşmaya dönüşmesi için ise şirketlerin yalnızca birbirini değil, düzenleyici kurumları ve siyasi otoriteleri de ikna etmesi gerekecek.