5 yıllık savaşın faturası ağır oldu: Avrupa'da fiyatlar yüzde 100'ü aştı, kriz bitmedi!

Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde beşinci yıla girilirken, Avrupa'da konut elektrik ve doğalgaz fiyatları istikrar kazansa da kriz öncesi seviyelere dönemedi. Eurostat verileri, savaşın hane bütçelerine etkisinin sürdüğünü ortaya çıkarırken, fiyat artışları bazı Avrupa başkentlerinde yüzde 100'ü aştı. Bu dönemi diğerlerine göre daha rahat atlatan ülkeler ise enerjide çeşitlilik sağlayanlar oldu.

5 yıllık savaşın faturası ağır oldu: Avrupa'da fiyatlar yüzde 100'ü aştı, kriz bitmedi!

AB'de konutlar özelinde elektrik ve doğalgaz fiyatları enerji krizindeki dalgalı yılların ardından, 2026 itibarıyla büyük ölçüde istikrar kazansa da Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden önceki seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali beşinci yılına girerken savaş Avrupa'da tüketici enerji fiyatlarını vurdu. Avrupa Konseyi'ne göre, Moskova'nın işgali ve ardından gelen yaptırımlar, AB'nin Rusya'dan doğalgaz ithalatındaki payını yüzde 40'tan yüzde 6'ya düşürdü.

Fiyatlar son iki yıldır istikrar göstermeye başlasa da işgalden bu yana Avrupa başkentlerinde elektrik ve doğalgaz fiyatları rekor artış kaydetti. Eurostat'ın son verilerine göre, 2021 yılının ilk yarısı ile 2025 yılının ilk yarısı arasında, AB'de hane halkı elektrik fiyatları yüzde 30 artarken, doğalgaz fiyatları da yüzde 79 artış gösterdi.

Elektrik fiyatlarında çarpıcı artışlar

Beş yıllık dönemde en dikkat çekici artış Litvanya'nın başkenti Vilnius'ta yaşandı. Kentte elektrik fiyatları yüzde 102 artarak iki kattan fazla yükselirken artışlar Bükreş'te yüzde 88, Bern'de yüzde 86, Kiev'de yüzde 77, Amsterdam'da yüzde 75, Riga'da yüzde 74, Brüksel'de yüzde 67 ve Londra'da yüzde 64 olarak kaydedildi. Aynı dönemde fiyatlar sadece Kopenhag'da yüzde 16, Budapeşte'de ise yüzde 8 geriledi.

Avrupa'nın en büyük beş ekonomisinin başkentleri arasında Londra ve Roma (yüzde 54) güçlü artışlar kaydederken, Madrid (yüzde 13) ve Berlin (yüzde 15) daha sınırlı yükseliş gösterdi. Paris'te ise artış yüzde 31 ile AB ortalamasının altında kaldı.

Enerjide çeşitlilik belirleyici oldu

Avrupa Enerji ve İklim Politikası (IEECP) uzmanlarına göre ülkelerin elektrik üretiminde kullandıkları enerji kaynakları fiyat gelişmelerinde kritik rol oynadı.

İspanya gibi ülkelerde rüzgar, güneş ve hidroelektrik enerjinin üretimdeki yüksek payı fiyat şoklarını sınırladı. İskandinav ülkeleri de güçlü hidroelektrik, jeotermal ve rüzgar kapasitesi sayesinde fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı daha dayanıklı bir yapı sergiledi.

Doğalgazda tablo daha karmaşık

Ocak 2022 ile Ocak 2026 arasında AB başkentlerinde konutlara yönelik doğalgaz fiyatları ortalama yüzde 1 geriledi. Ancak şehirler arasında büyük farklılıklar oluştu.

Berlin'de fiyatlar yüzde 41, Brüksel'de yüzde 40 ve Atina'da yüzde 40 düştü. Buna karşılık Riga'da yüzde 89, Varşova'da yüzde 55 ve Lizbon'da yüzde 55 artış görüldü. Kasım 2021 ile Ocak 2026 arasındaki dönemde ise AB başkentlerinde doğalgaz fiyatları toplamda yüzde 24 yükseldi. En sert artış yüzde 88 ile Varşova'da kaydedildi. Onu yüzde 85 ile Bratislavayüzde 77 ile Lizbon ve yüzde 70 ile Prag izledi. Kiev'de ise fiyatlar yüzde 35, Bükreş'te yüzde 33 ve Brüksel'de yüzde 18 geriledi.

Büyük ekonomilerin başkentleri arasında doğalgazda düşüş kaydeden tek şehir ise yüzde 13'le Londra oldu. Berlin yüzde 39'la ve Paris yüzde 28'le AB ortalamasının üzerinde artış gösterirken, Madrid'de artış yüzde 16, Roma'da yüzde 23 oldu.