AB'den Rusya'ya destek veren şirketlere kısıtlama, listede Türk şirketleri de var

Avrupa Birliği Rus askeri yapılanmasına, tedarik zincirlerine ve lojistik ağlarına destek sağlayan Çin Halk Cumhuriyeti merkezli dört şirkete yönelik yeni ticari kısıtlamalar hazırlıyor.

Politico tarafından yayınlanan resmi belgelere göre hazırlanan yeni yaptırımlar sadece Uzak Doğu firmalarıyla sınırlı kalmıyor. Brüksel yönetimi aynı zamanda Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Azerbaycan merkezli bazı nakliye ve enerji firmalarını da yaptırım listesine eklemeyi planlıyor. Taslak yaptırım paketi Rusya Federasyonu merkezli enerji şirketi Lukoil firmasının alt iştiraklerini, onlarca kurum içi işletmeyi ve çok sayıda Rus vatandaşını doğrudan hedef seçiyor.

Avrupa Birliği üye ülkelerinin dışişleri bakanları söz konusu kısıtlama listesini 15 Haziran 2026 tarihinde Lüksemburg kentindeki resmi zirvede oylayacak. Taslak veriler, adı geçen dört Çinli firmanın Rusya ordusuna kimyasal madde tedarik ettiğini ve saldırı dronları üretimi için kritik bileşenler sağladığını ortaya koyuyor. Belgeler ayrıca bu firmaların Moskova yönetiminin küresel yaptırımları delmek amacıyla kurduğu gölge filoya da aktif taşımacılık desteği sağladığını gösteriyor. Planlanan adımlar Brüksel ile Pekin hatlarındaki ticari ve siyasi gerilimi daha yüksek bir seviyeye taşıma riski barındırıyor.

Brüksel ve Pekin hattında ticari gerilim tırmanıyor

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen sübvansiyonlu Çin ithalatına karşı üye hükümetlerden güçlü destek arayışını sürdürüyor. Çin Ticaret Bakanlığı ise Brüksel yönetiminin ek ticari kısıtlamalar uygulaması halinde kendi çıkarlarını korumak adına kararlı karşı önlemler alacağını duyurdu. Avrupa Birliği daha önceki yaptırım paketlerinde de bazı Çinli firmaları doğrudan listeye eklemişti. Son taslak metin ise Pekin yönetiminin olumsuz sonuçlar doğacağına yönelik resmi uyarılarına rağmen bloğun Rusya ortaklarıyla mücadele stratejisini sertleştirdiğini gösteriyor.

Avrupa Birliği Komisyonu Sözcüsü Olof Gill iki blok arasındaki ticari ve diplomatik gerginliğin salı günü Paris'te netleşeceğini belirtti. Avrupa Birliği Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič ile Çin Ticaret Temsilcisi Li Chenggang OECD bakanlar toplantısı marjında bir araya gelecek. Diplomatlar 21 Mayıs 2026 tarihli taslak metni önümüzdeki hafta Lüksemburg'daki bakanlar zirvesinde resmi olarak karara bağlamayı planlıyor. Söz konusu mini paket onaylandıktan sonra üye ülkeler yaz aylarında yürürlüğe girmesi beklenen daha geniş kapsamlı 21. yaptırım paketi üzerinde çalışmaya başlayacak.

Enerji sektörüne yönelik yeni kısıtlamalar tartışılıyor

Avrupa Birliği bünyesindeki her yeni ekonomik yaptırım kararının yürürlüğe girmesi için 27 üye ülkenin tamamının oy birliği gerekiyor. Avrupa Dış Eylem Servisi tarafından sunulan taslak metindeki bazı maddeleri üye ülkelerin büyükelçileri müzakereler sırasında çıkarma yetkisine sahip bulunuyor. Komisyon belgesi Birleşik Arap Emirlikleri merkezli beş firmayı, Türkiye merkezli üç firmayı ve Azerbaycan merkezli bir firmayı Rusya'nın deniz taşımacılığı ile enerji satışlarını kolaylaştırmakla suçluyor. Brüksel yönetimi stratejik hamlelerle Ukrayna'nın cephedeki avantajını pekiştirmeyi ve Moskova'yı gerçek müzakerelere zorlamayı hedefliyor.

Avrupa Birliği ülkeleri temmuz ayında süresi dolacak olan Rus petrolüne yönelik tavan fiyat uygulamasının geleceğini de yoğun şekilde tartışıyor. Küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş sebebiyle tavan fiyat sınırının otomatik olarak yukarı yönlü güncellenmesi riski bulunuyor. Kuzey Avrupa ve Baltık ülkeleri Moskova yönetiminin artan enerji gelirlerini tamamen kesmek amacıyla mevcut fiyat sınırının sabitlenmesini talep ediyor. Şahin ülkeler grubu hazırladıkları ayrı bir belgede Lukoil, Gazprom, Novatek ve Rosneft gibi dev Rus enerji şirketlerine topyekun ambargo uygulanmasını savunuyor.

Küresel yoksulluk sınırındaki kırılganlıklar yakından izleniyor

Avrupa Birliği üyesi kuzey ülkeleri aynı zamanda Rus nükleer endüstrisiyle yapılan tüm ticari sözleşmelerin derhal feshedilmesini istiyor. Avrupa Birliği Komisyonu ise gelecekteki yaptırım paketlerinin detayları hakkında resmi bir yorum yapmaktan kaçındıklarını açıkladı. Komisyon yetkilileri temel amaçlarının Rusya üzerindeki ekonomik baskıyı maksimum seviyeye çıkarmak ve yaptrımların delinmesini engellemek olduğunu belirtiyor. Üye ülkeler haziran ayının sonuna kadar yeni kısıtlama kararlarını tamamen netleştirmeyi öngörüyor.

Birleşmiş Milletler tarafından yayınlanan güncel bir çalışma ise yükselen küresel enerji fiyatlarının yoksul ülkelerdeki yaklaşık 1 milyar insanı olumsuz etkileyeceğini gösteriyor. Uzmanlar küçük ada devletlerinin ithal yakıta bağımlı olması sebebiyle kamu hizmeti yatırımları ile enerji faturaları arasında zorlu tercihler yapacağını öngörüyor. Bahse konu kırılgan ülkelerdeki nüfusun yüzde 30'undan fazlası günlük 3 dolar veya daha az bir gelirle aşırı yoksulluk sınırının altında yaşam mücadelesi veriyor. Avrupa Birliği karar alıcıları küresel dengeleri gözeterek yeni yaptırım adımlarını bu veriler ışığında şekillendiriyor.