BTSO Başkanı Burkay: Sanayi artık sandalye ve masa değil veri üretiyor

Türkiye erken sanayisiz­leşme sürecine mi girdi? İmalat sanayinin milli ge­lir içindeki payının geçen yıl yüz­de 15’ler mertebesine gerileme­si iş dünyasının bu yönde uyarılar yapmasına neden oldu. Bursa’daki GUHEM-Gökmen Uzay Havacı­lık Eğitim Merkezi’nde soruları­mızı yanıtlayan Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Başkanı İb­rahim Burkay, tartışmaya farklı bir bakış açısı getirdi. “Bunu doğ­ru okumak lazım. 22’lerden 15’lere düştü ama sanayi bir yere gitmedi. Sanayi küçülmedi. Hizmet sektörü hızlı büyüyor” diyen Burkay, “Yurt dışından fon geldiği zaman taşı­macılık-lojistik, data center gibi yatırımlara gözü kapalı para veri­yor. Sanayi dediğimiz şey, üretim. Toplum değişince sanayi de deği­şiyor. Faturalara bakıyoruz şimdi dijital maliyetlere daha çok ödü­yoruz. Masa, sandalye değil ama data/veri üretiyorsun ve satıyor­sun. Sanayinin payı küçüldü ama Türkiye ekonomisi Meksika’yı ge­çecek. Bazı sektörlerde işler büyü­yor” ifadelerini kullandı. Bu nok­tada Mısır gibi ülkelere kayan üre­time değinen Burkay, “Türkiye’yi Orta Doğu ile mukayese etmek zul­dür. Tarımdan sanayiye geçmek iki üç nesle bedel. Londra’dan oraya finansçı yollamakla olmaz. Orada o dönüşümü sağlayacak nüfus yok” ifdalerini kullandı.

Bakanlık, “Fırsat vermeyiz” dedi

Erken sanayisizleşme tuzağı uyarısını bu yıl ilk kez MÜSİAD Başkanı Burhan Özdemir, DÜNYA Gazetesi’nde yayımlanan “Gelir­de üst lige çıktık, sanayide ortada kaldık” başlıklı söyleşide dile ge­tirdi. Özdemir, “Eğer sanayimizi orta gelirli bir halden çıkartamaz­sak tekrardan orta gelir tuzağına takılma durumumuz söz konusu olur. Özellikle son dönemdeki veri­ler, ülkemizde erken sanayisizleş­me riski yaşadığımızı gösteriyor. Erken sanayisizleşme, bir ülkenin sanayisi olgunluğunu tamamla­yamadan iş gücünü farklı alanla­ra kaybetmesi demektir” ifadele­rini kullandı. Bundan sonra İstan­bul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç de 9 Mart’ta DÜN­YA Gazetesi’nde yayımlanan de­mecinde, “Bizim büyük bir emekle kurduğumuz sanayimizin üzerine bir şeyler koymamız gereken bir dönemdeyiz. Bu anlamda rekabet­çiliğimizi kaybetmememiz gere­kiyor. Sanayinin Türkiye’nin gayri safi yurt içi hasılası içindeki payı­nı mutlaka yüzde 20’lerin üzerine süratle çıkarmamız lazım” ifade­leriyle erken sanayisizleşme soru­nuna işaret etti. 16 Mart’ta İstan­bul Dostları sahur programında tartışmalara dikkat çeken Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise, “Türkiye’nin erken sa­nayisizleşme gibi bir tehditle yüz yüze kalmasına asla fırsat verme­yiz. Gereken tüm tedbirleri sana­yimizin üretim gücünü korumak için almaya devam edeceğiz. Ta­bii özellikle KOBİ’lerin o anlamda güçlü tutulması çok önemli” dedi.

GUHEM ile yeni nesli uzaya taşıyacak

GUHEM’deki çalışmalardan da söz eden İbrahim Burkay, 34 ül­keden 400 astronotun üye olduğu özel bir topluluk olan Dünya Ka­şifler Kulübü’nün Bursa’da kong­re düzenlediğini ve uzaydaki ke­şiflerini burada paylaştıklarını anlattı. Uzaya gitmenin maliyeti­nin 50 milyon dolar olduğunu ve astronotların uzaydaki laboratu­varda yaptıkları deneylerin çık­tılarını şirketlere satarak bu ma­liyeti çıkardıklarını kaydeden Burkay, sözlerini şöyle sürdürdü: “GUHEM’i kurmadan önce astro­notlara danıştık. Fransa da böy­le başlamış. Buranın inşaası 2 yıl sürdü. Uzay kampları yapıyoruz. Burada dokunmamak yasak, bo­zacaksan da boz diyoruz. 154 par­ça var burada. En az iki saat ama gelen bir çocuğun bir gün kalma­sı daha uygun. Dünyada bu tip merkezler, devletin şov alanları­dır. Elde ettiği teknoloji ve eser­leri göstereceği alanlardır. Yeni neslin aklında uzay ve havacılığı şekillendirmek gerekiyor. İDEF’i yaptığımız için TSK Güçlendir­me Vakfı, gençler ve çocuklar için malzemeler yapıyorlar. Yeni nesle özenecekleri bazı objeler üretmek hedefimiz. Tabi maliyeti oturt­mak için ölçek de önemli. Burası dünyada ilk 5 içinde ve çok canlı. Aktif düzenekler var ve hem ya­zılım hem de mekanik olarak yeni çıkanları ekliyoruz. TÜBİTAK’ın burada çok desteği var. İçerideki düzenlemelerle ilgili. Üretimle­ri de yurt içinde yaptırdık. En az yüksek lisans mezunu 30 kişilik personelimiz var.”

“Bu iş uçuyor demeyelim eyleme geçelim”

İbrahim Burkay, Bursa Teknoloji Organize Sanayi Bölgesi (TEKNOSAB) faaliyetleri hakkında bilgi verdi. Burkay, şunları anlattı: “TEKNOSAB’da bütün fabrikalar birbirine bağlı. 500 milyar dolar ihracat stratejisini o dönem TİM'de yapan ekipteydim. O stratejiyi yaparken büyüyecek alan yüksek teknoloji idi. TEKNOSAB, GUHEM, BUTEKOM’a 2 milyardan fazla yatırım yaptık. AB fonlarından ve Ar-Ge fonlarından bunu finanse ettik. Yaptığımız yatırımların tamamı mevcut sanayiyi ve teknolojiyi dönüştürecek projeler. 60’dan fazla projemiz var. Kurduğumuz TEKNOSAB Lojistik Teknopark Girişim Sermayesi Yatırım Fonu’nun 650 yatırımcısı var. Gelinen noktada Türkiye’nin en büyük lojistik teknoparkını yapıyoruz. Uzay ekonomisi denince tek bir alan yok. Fransa’nın milli gelirinin yüzde 7’si uzaydan geliyor. Her alanda bir projemiz olsun istiyoruz. Bu iş uçup gidiyor demek yerine eyleme geçmek lazım. Bu merkezler bunun bir örneği. Lojistik merkez için dev şirketlerle anlaşmalar imzalıyoruz. Bağımsız 20 şirketin geleceği ve akıllı depoların olacağı bir yatırım. Genel giderler minimize edilmiş durumda. Veri merkezi için alan olacak, antrepo olacak... Doğrudan raylı sistemle limana bağlantı var. Bu işin ucu çok açık, müthiş bir talep var. Bu projenin dünyada benzeri yok. Çoğu esnaf 650 yatırımcı iş insanı var. Devreye girince kira gelirleri başlayacak biz bunları ortaklara dağıtacağız. İnsanlara gerçek anlamda yatırım geliri sunan, manipülasyona açık olmayan projeler sunmak lazım. Odalar ne iş yapar; işte bunları yapıyoruz.”