Enerji piyasalarında savaş dalgası: Petrol, gaz ve kömür fiyatları sert yükseldi

ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden üç hafta geçerken, küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketleri sürüyor.

Verilere göre, uluslararası referans olarak kabul edilen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılar öncesinde 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanmıştı. Son üç haftalık süreçte ise fiyatlarda hem hızlı yükselişler hem de dalgalı seyir dikkat çekti.

Brent petrol, 20 Mart’ta 27 Şubat’a göre yüzde 46,8 artışla 106,4 dolardan günü tamamladı.

Enerji piyasalarının odağında Hürmüz Boğazı var

27 Şubat ile 20 Mart arasındaki dönemde Hürmüz Boğazı çevresinde artan askeri gerilim, deniz taşımacılığında ciddi bir güvenlik krizine yol açtı. İran’ın tanker geçişlerini kısıtlamaya başlamasıyla birlikte boğazdan geçen gemi sayısı düşerken, çok sayıda tanker beklemeye geçti.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği bu kritik geçiş noktasındaki aksama, küresel piyasaları doğrudan etkiledi. Bazı tankerlerin alternatif yollarla ya da “gölge filo” olarak adlandırılan farklı bayraklı gemilerle sevkiyat yapmaya çalıştığı görüldü.

Saldırıların ardından piyasaların açıldığı 2 Mart’ta Brent petrol, jeopolitik risklerin etkisiyle 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Bu yükseliş, önceki kapanışa göre yüzde 7,26 artış anlamına gelirken, 17 Mart 2022’den bu yana en güçlü günlük artış olarak kayda geçti.

Sonraki günlerde Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin sürmesi, arz kesintisi endişelerini artırdı. Petrol fiyatları bu süreçte 78-86 dolar bandında hareket etti. İran’ın ABD üsleri ve enerji altyapılarını hedef alan misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş teminatlarını askıya alması, büyük tanker ve konteyner şirketlerinin geçişleri durdurması ve bazı üreticilerin güvenlik gerekçesiyle üretimi azaltması arz tarafındaki riskleri büyüttü.

ABD’nin, yükselen fiyatlar karşısında Hindistan’ın Rus petrolü alımına geçici muafiyet tanımasına rağmen, Brent petrol 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar çıktı. İkinci haftada da oynaklık devam etti.

9 Mart’ta Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artarak 119,5 dolara yükseldi ve 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesine ulaştı.

Doğal gaz fiyatlarında sert sıçrama

Bölgede enerji sevkiyatlarının aksaması, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da etkiledi. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimi durdurarak “mücbir sebep” ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk oluşturdu.

Avrupa doğal gaz piyasasında dalgalanma belirgin şekilde arttı. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören kontratlar, jeopolitik gelişmelere paralel olarak sert yükseldi.

Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, 2 Mart’ta yüzde 39 artışla 44,5 avroya çıktı.

Yukarı yönlü hareket üç hafta boyunca sürdü. 9 Mart’ta 56,4 avroya ulaşan kontrat, saldırıların başlamasından bu yana en yüksek kapanış seviyesini gördü.

İkinci haftanın sonunda Avrupa’da gaz fiyatları, savaş öncesine göre yüzde 57 artışla 50,1 avroya yükseldi. 20 Mart itibarıyla ise yeni saldırılar ve LNG arzına yönelik riskler nedeniyle fiyatlar yaklaşık yüzde 85 artışla 59,2 avroya kadar çıktı.

Kömür fiyatlarında da yükseliş

Enerji piyasalarındaki dalgalanma kömür fiyatlarına da yansıdı. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür kontratı, 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolar seviyesindeydi. 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi.

9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkan kontrat, saldırı sonrası dönemin en yüksek seviyesini gördü. Üç haftalık süreç sonunda kömür fiyatları, savaş öncesine göre yüzde 13,9 artarak haftayı 135 dolar civarında tamamladı.

Gübre şoku kıtlığa sürükleyebilir: Analistlerden korkutan 'gıda krizi' uyarısıEkonomi