Hürmüz'de maliyet 5'e katlandı: Petrol devlerinde indirim yarışı

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim petrolün yalnızca arzını değil, taşınma maliyetini de hızla artırıyor. Basra Körfezi'nden Asya'ya petrol taşıyan tankerlerin navlun ücretlerindeki sert yükseliş, Orta Doğulu üreticileri müşterilerini korumak için fiyat indirimine zorluyor.

Baltic Exchange verilerine göre Basra Körfezi'nden Çin'e uzanan TD3C rotasında çok büyük ham petrol tankerlerinin ton başına navlun bedeli, savaş öncesindeki 45,42 dolardan eylül sonunda 229,76 dolara çıktı. Böylece taşıma maliyeti yaklaşık yüzde 406 artarak 5 katına ulaştı.

Hürmüz'den geçmenin faturası yüzde 64 daha fazla

Maliyet artışı Hürmüz Boğazı'ndan geçmeyen rotalara da yansıdı. Umman Körfezi'nden Çin'e uzanan TD34 rotasında ton başına navlun 36,78 dolardan 140,02 dolara çıkarak yaklaşık 3,8 katına ulaştı. Ancak Hürmüz'den geçen rotanın maliyeti halen çok daha yüksek. Eylül sonunda TD3C rotasındaki taşıma maliyeti, Hürmüz geçişi gerektirmeyen rotaya göre yaklaşık yüzde 64 daha pahalı hale geldi.

Bu fark özellikle Asya pazarı açısından önem taşıyor. Hürmüz'den geçen petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık yüzde 80'i Asya'ya giderken, Çin dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı konumunda bulunuyor.

Suudi Arabistan fiyat kırdı

Taşıma maliyetlerindeki artış, Suudi Arabistan petrolünün Asya'daki fiyat avantajını da aşındırmaya başladı. Suudi Arabistan, kasım ayı resmi satış fiyatlarında beklenmedik bir indirime giderek Arab Light petrolünün fiyatını varil başına 3 dolar düşürdü. Fiyat, Umman/Dubai göstergesinin 5 dolar altına çekildi. Böylece Arab Light'taki iskonto Haziran 2020'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

İndirim 9 dolara çıkabilir

Saudi Aramco'nun Hürmüz'deki aksamaların yarattığı yüksek taşıma maliyetini telafi etmek amacıyla Umman açıklarından yüklenen bazı petrol kargolarında daha büyük bir indirim seçeneğini değerlendirdiği belirtiliyor.

Söz konusu indirimin varil başına yaklaşık 9 dolara kadar çıkabileceği ifade ediliyor. Bu hamlenin arkasında Orta Doğu petrolünün Asya pazarındaki rekabet gücünü koruma çabası bulunuyor.

Asyalı alıcılar başka petrole yönelebilir

Sparta navlun uzmanı Michael Ryan'a göre taşıma maliyetleri artık Basra Körfezi petrolünün Asya'daki rekabet gücünü etkileyebilecek seviyeye ulaştı. Bölgedeki üreticilerin satış fiyatlarını düşürmemesi halinde bazı petrol türleri Asya pazarındaki avantajını kaybedebilir. Yüksek navlun nedeniyle Asyalı alıcıların Atlantik Havzası'ndan gelen alternatif ham petrol türlerine yönelmesi de mümkün.

Petrol fiyatlarında yeni belirleyici olabilir

Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi ise navlunlardaki yükselişin temelinde jeopolitik risklerin bulunduğuna dikkat çekiyor. Hürmüz ve Babülmendep gibi kritik geçiş noktalarındaki aksamalar tankerleri daha uzun rotalara yönlendirirken, yaşlanan tanker filosu ve sınırlı yeni gemi arzı da maliyetleri artırıyor.

Gerilimin devam etmesi ve navlunların yüksek kalması halinde taşıma maliyetlerinin uzun vadede petrol fiyatlarının belirlenmesinde daha önemli bir unsur haline gelebileceği değerlendiriliyor.