IEA duyurdu: 40’tan fazla enerji tesisi yerle bir oldu

Orta Doğu’da savaş 4. hafta­sına girerken iki taraf da hedeflerine enerji ve su tesisle­rini koydu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fa­tih Birol, Orta Doğu’da dokuz ül­kedeki 40’tan fazla enerji tesi­sinin savaş nedeniyle “ciddi ve­ya çok ciddi” hasar gördüğünü açıkladı. Birol bu zararın çatış­ma sona erdikten sonra da küre­sel tedarik zincirlerindeki aksa­maları uzatabileceğini söyledi.

1970 ve 2022 krizinin toplamına eşit

Halihazırda çatışmalar petrol ve gaz fiyatlarını rekor seviye­lere taşırken Birol, mevcut du­rumun 1970’lerdeki iki büyük petrol krizi ve Rusya’nın Ukray­na’yı işgalinden sonra yaşanan 2022 doğal gaz krizinin topla­mına eşdeğer olduğunu söyle­yerek, “Sadece petrol ve doğal­gaz değil, petrokimya, gübre, kükürt, helyum gibi küresel ekonominin hayati damarların­dan bazıları da sekteye uğradı ve bu durum küresel ekonomi için ciddi sonuçlar doğuracak” dedi. Birol, bölgeden gelen ham pet­role bağımlı olan Asya’nın bu krizin ön saflarında yer aldığını, yakıt ihracatını kısıtlama kararı alan Çin’in de tüm dünyayla bir­likte enerji kriziyle yüzleşmesi gerektiğini belirtti. Her ülke ön­celikle kendi iç çıkarlarını gö­zeteceğini belirten Birol, “An­cak böyle bir durumda, gerekçe olmaksızın ciddi ihracat kısıt­lamaları getirmek, uluslararası toplumdan olumlu puan kazan­dırma” diye konuştu.

Tek çözüm Hürmüz’ün açılması

IEA, mart başında savaşın neden olduğu arz şoklarını ha­fifletmek ve fiyat artışlarını kontrol altına almak için stra­tejik petrol rezervlerinden 400 milyon varil petrolün piyasaya salınacağını duyurmuştu. Birol, savaşın uzaması durumunda ek petrol rezervlerinin de piyasa­ya sürülebileceğini söyledi. An­cak Hürmüz’deki trafiğin dur­ma noktasına geldiğini belirten Birol, yakıt tedarikindeki aksa­malara tek kalıcı çözümün bo­ğazın yeniden açılması olduğu­nu vurguladı.

“Gemiler sigorta endişesi nedeniyle bekliyor”

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı kapalı değil. Gemiler, sizin başlattığınız keyfi savaş nedeniyle sigorta şirketlerinin duyduğu endişe yüzünden tereddüt ediyor, İran yüzünden değil. Hiçbir sigorta şirketi ve hiçbir İranlı daha fazla tehditle etkilenmeyecek. Saygı göstermeyi deneyin. Seyrüsefer özgürlüğü, ticaret özgürlüğü olmadan var olamaz. Her ikisine de saygı gösterin, aksi halde hiçbirini beklemeyin” ifadelerini kullandı.

İran: Şartlı geçiş mümkün

İran Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği ve seyrüsefer emniyetine ilişkin yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İran’ın uluslararası hukukun temel ilkelerine bağlı bir devlet olarak her zaman denizlerde güvenlik ve emniyetin sağlanmasına ve serbest deniz ticaretinin korunmasına önem verdiği belirtildi. Bu kapsamda, özellikle Basra Körfezi, Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgedeki deniz alanlarında bu ilkelerin uygulanmasına bağlı kalındığı ifade edildi. Açıklamada, “İran, meşru müdafaa kapsamında gerekli önlemleri alırken, ABD’nin bölgedeki askeri imkanlarını kötüye kullanımını engellemek için tedbirler uygulamıştır. Bu çerçevede, daha önce de açıklandığı üzere Hürmüz Boğazı kapatılmamış olup, deniz trafiği uluslararası düzenlemelere ve mevcut savaş koşullarından kaynaklanan zorunlu tedbirlere uygun şekilde devam etmektedir” ifadelerine yer verildi. İran Dışişleri Bakanlığı, İran’a yönelik saldırılara katılmayan ülkelere ait gemilerin, güvenlik kurallarına uymaları ve Tahran ile koordinasyon sağlamaları halinde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabileceğini açıkladı.

Rusya lideri Putin’den ‘krizi fırsata çevirin’ mesajı

Küresel enerji fiyatları savaşla birlikte sert yükselişe geçerken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den krizi kâra çeviren petrol ve doğal gaz şirketlerine dikkat çeken bir talimat geldi. Rus lider enerji devlerine elde edilen kazançların borçların kapatılması için kullanılması gerektiğini söyledi.

Putin, küresel enerji fiyatlarındaki artışla birlikte gelirlerinde yükseliş kaydedilen Rus enerji şirketlerine ilişkin konuşarak, “Rus petrol ve doğal gaz şirketleri, artan küresel hidrokarbon fiyatlarından elde ettikleri ek gelirleri borç yüklerini azaltmak için kullanmayı düşünmelidir. Bu olgun bir karar olurdu” ifadesini kullandı.