İngiltere'de iş bulmak zorlaşıyor: 12 yılın en düşük açık iş sayısı

Birleşik Krallık'ta işsizlik oranı düşmesine rağmen iş arayanların karşısına çıkan fırsatlar giderek azalıyor. İşletmelerin artan personel maliyetleri nedeniyle yeni çalışan almaktan kaçınması, istihdam piyasasında dikkat çekici bir tablo ortaya çıkardı. İngiltere Ulusal İstatistik Ofisinin (ONS) 20 Ekim'de açıkladığı veriler, açık iş sayısının salgın dönemi dışarıda bırakıldığında 2014'ten bu yana görülmeyen seviyelere gerilediğini gösterdi.

Verilerin en dikkat çekici yönü, işsizlikteki düşüş ile iş gücü talebindeki zayıflamanın aynı anda yaşanması oldu. İstihdam oranı sınırlı ölçüde artarken özellikle küçük işletmelerde yeni personel alımları belirgin biçimde azaldı. Bu gelişme, mevcut işini koruyan çalışanlarla yeni iş arayanların karşılaştığı koşullar arasındaki farkı büyütüyor.

Açık iş sayısı 700 binin altına indi

ONS'nin temmuz-eylül dönemine ilişkin ilk tahminlerine göre Birleşik Krallık'taki açık iş sayısı 691 bine geriledi. Bu rakam, nisan-haziran dönemine kıyasla 21 bin, yani yüzde 2,9'luk düşüş anlamına geliyor. Böylece açık pozisyonların sayısı Şubat-Nisan 2021 döneminden bu yana ilk kez 700 binin altına indi.

Salgının iş gücü piyasasında yarattığı olağanüstü etkiler dışarıda bırakıldığında, açık iş sayısının bu kadar düşük olduğu son dönem 2014 yılına uzanıyor. Temmuz-Eylül 2014'te İngiltere genelinde 686 bin açık pozisyon bulunuyordu. Son veriler, şirketlerin yeni çalışan arayışının yaklaşık 12 yıl önceki düzeylere kadar zayıfladığını ortaya koyuyor.

Gerileme yalnızca son üç aylık döneme özgü değil. Açık iş sayısı geçen yılın aynı dönemine göre 37 bin azalarak yüzde 5,1 düştü. Yılın ilk çeyreğine kıyasla toplam kayıp ise 28 bine ulaştı. Bununla birlikte ONS, söz konusu verilerin üç aylık ortalamalara ve anket tahminlerine dayandığını, kısa dönemli değişimlerin dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Küçük işletmelerde işe alımlar sert düştü

İstihdam talebindeki zayıflamanın merkezinde küçük işletmeler yer alıyor. Bir ile dokuz arasında çalışanı bulunan şirketlerdeki açık pozisyon sayısı üç ayda 21 bin azalarak 77 bine geriledi. Böylece bu gruptaki düşüş yüzde 21,1'e ulaşırken, salgın dönemi hariç tutulduğunda Ağustos 2013'ten bu yana en düşük açık iş sayısı kaydedildi.

Küçük işletmelerdeki durum, yıllık karşılaştırmada daha da belirgin hale geliyor. Bu gruptaki açık iş sayısı geçen yılın aynı dönemine göre 38 bin azaldı ve yüzde 32,8 geriledi. ONS'nin işletmelerden aldığı geri bildirimler, yükselen iş gücü maliyetlerinin yeni personel alımını sınırlayan önemli etkenlerden biri olduğunu gösteriyor.

Buna karşılık 250 ile 2 bin 499 arasında çalışanı bulunan orta ve büyük ölçekli işletmelerde açık pozisyon sayısı 2 bin arttı. Böylece işe alımlardaki gerilemenin şirket büyüklüklerine göre farklılaştığı görüldü. Küçük işletmeler maliyet baskısı nedeniyle daha temkinli davranırken daha büyük kuruluşların bir bölümünde personel ihtiyacı devam etti.

İnşaat sektöründe 7 bin pozisyon kayboldu

İş gücü talebindeki düşüş, ekonominin farklı alanlarına yayıldı. ONS verilerine göre incelenen 18 sektörün 14'ünde açık iş sayısı geriledi. En büyük azalma ise inşaat sektöründe yaşandı ve üç aylık dönemde açık pozisyon sayısı 7 bin düştü.

İnşaat sektöründeki gerileme, yüksek finansman maliyetleri ve yatırım kararlarındaki temkinli yaklaşımın istihdama yansıması açısından önem taşıyor. Yeni projelerin ertelenmesi veya üretim faaliyetlerinin yavaşlaması, işverenlerin ek çalışan ihtiyacını azaltabiliyor. Ancak ONS verileri tek başına söz konusu 7 bin pozisyonluk düşüşün tamamının hangi nedenlerden kaynaklandığını göstermiyor.

Ülke genelinde boş pozisyonların toplam iş sayısına oranı da yüzde 2,2'den yüzde 2,1'e indi. Bu oran, ekonomideki mevcut istihdam ile doldurulmayı bekleyen işlerin toplamı içerisinde açık pozisyonların payını ifade ediyor. Dolayısıyla göstergedeki düşüş, işverenlerin yeni çalışan talebinin zayıfladığına ilişkin bir başka işaret oluşturuyor.

İşsizlik gerilerken iş bulmak neden zorlaşıyor?

Açık iş sayısındaki düşüşe rağmen Birleşik Krallık'ta işsizlik oranı geriledi. Haziran-Ağustos 2026 döneminde işsizlik yüzde 4,7 olarak ölçüldü ve önceki döneme göre azaldı. Aynı dönemde 16-64 yaş grubundaki istihdam oranı yüzde 75,3'e yükselirken ekonomik olarak aktif olmayan nüfusun oranı yüzde 20,9'a indi.

İşsizlik oranındaki düşüş, mevcut iş gücü piyasasının tamamen güçlendiği anlamına gelmiyor. İşsizlik, çalışmayan ve aktif olarak iş arayan kişilerin oranını ölçerken açık iş sayısı şirketlerin dışarıdan çalışan bulmak için doldurmaya çalıştıkları pozisyonları gösteriyor. Bu nedenle istihdamın artması veya işsiz sayısının azalması, işletmelerin aynı anda daha az yeni çalışan aramasına engel değil.

ONS'nin verilerine göre haziran-ağustos döneminde her açık pozisyona karşılık 2,4 işsiz bulunuyordu. Önceki karşılaştırılabilir dönemde bu oran 2,5 seviyesindeydi. Dolayısıyla açık iş sayısındaki azalma iş arayanların karşılaştığı rekabeti artırabilecek olsa da bu göstergeler henüz işsiz başına düşen iş imkânlarında kesintisiz bir kötüleşmeye işaret etmiyor.

Ücret artışı yüzde 3,7'de kaldı

İngiltere'deki istihdam verileri ücret artışlarının seyrine ilişkin de önemli bilgiler içeriyor. Haziran-Ağustos döneminde ikramiyeler hariç ortalama haftalık kazançlar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,7 arttı. İkramiyeler dâhil toplam ücret artışı da yüzde 3,7 olurken bu gösterge yaklaşık altı yılın en düşük büyüme hızına geriledi.

Kamu ve özel sektör arasındaki ücret farkı ise dikkat çekti. Kamuda yıllık ortalama düzenli ücret artışı yüzde 6,3 olarak gerçekleşirken özel sektörde yüzde 3 seviyesinde kaldı. Kamu ücretlerindeki yükselişin bir bölümünde toplu ücret düzenlemelerinin yapıldığı tarihler etkili oldu.

Enflasyon hesaba katıldığında çalışanların satın alma gücündeki artış daha sınırlı kaldı. Tüketici fiyat endeksine göre düzeltilen düzenli ücretlerde yıllık reel artış yüzde 0,8 oldu. Konut sahiplerinin barınma maliyetlerini de içeren daha geniş enflasyon göstergesi kullanıldığında bu oran yüzde 0,6'ya geriledi.

Vergi kayıtlarına dayanan daha güncel tahminler ise eylül ayında ücretli çalışan sayısının ağustosa göre yaklaşık 13 bin artarak 30,3 milyona ulaştığını gösterdi. Buna karşın çalışan sayısı geçen yılın aynı ayının 66 bin altında bulunuyor. Bu veriler, iş gücü piyasasının toparlanma işaretleri ile devam eden zayıflığı aynı anda barındırdığını ortaya koyuyor.

Gözler İngiltere Merkez Bankasının faiz kararında

İstihdamdaki gelişmeler, İngiltere Merkez Bankasının önümüzdeki dönemde alacağı faiz kararları açısından da önem taşıyor. Ücret artışlarının yavaşlaması ve şirketlerin personel talebini azaltması, ekonomideki talep baskısının hafiflediğine işaret edebilir. Ancak enflasyonun yeniden hızlanma ihtimali, para politikasında daha temkinli bir yaklaşım gerektiriyor.

İngiltere Merkez Bankası, faiz kararlarında ücret artışlarını, hizmet enflasyonunu ve iş gücü piyasasındaki gelişmeleri birlikte değerlendiriyor. Açık pozisyon sayısının gerilemesi tek başına faiz indirimi veya artışı için yeterli gerekçe oluşturmuyor. Özellikle enerji maliyetlerinin seyri ve ücretlerin enflasyon karşısındaki durumu, bankanın değerlendirmelerinde belirleyici olacak.

Yeni verilerin Türkiye açısından önemi ise dış talep ve küresel faiz beklentileri üzerinden ortaya çıkıyor. Birleşik Krallık, Türkiye'nin önemli ihracat pazarları arasında bulunuyor ve ülkedeki ekonomik büyüme ile tüketici harcamalarındaki değişimler ticari ilişkileri etkileyebiliyor. Ancak mevcut iş gücü verileri, tek başına Türkiye'den yapılan ihracatta bir daralma yaşanacağı sonucunu doğurmuyor.

İngiltere'de bir sonraki iş gücü piyasası raporu 17 Kasım 2026'da yayımlanacak. Bu tarihte açık pozisyonlardaki düşüşün devam edip etmediği, küçük işletmelerin işe alım kararları ve ücret artışlarının seyri daha net görülecek.