İran savaşının etkileri Avrupa Birliği ekonomisini zorluyor

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İran savaşı petrol ve gaz fiyatlarını etkilerken enerji yardımı fonlarının öncelikle savunmasız hanelere ve endüstrilere yönlendirilmesi gerektiğini belirtti. Komisyon başkanı yardımların hedefsiz dağıtılması durumunda milyarlarca euronun boşa gitme riski taşıdığını vurguladı.

ABD ve İsrail arasındaki çatışmalar ile İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma gibi misillemeleri Avrupa Birliği ekonomisine her gün yaklaşık 500 milyon euroya mal oluyor. Bu durum akaryakıt fiyatlarını artırıyor ve haftalar içinde bir jet yakıtı kıtlığı yaşanabileceği endişelerini beraberinde getiriyor.

Enerji yardımı krizinde geçmiş hatalardan ders alınmalı

Von der Leyen, dünyanın en büyük ticaret bloğunun 2022 yakıt krizinden ders çıkarması gerektiğini söyledi. Rusya o dönemde Avrupa ülkelerine karşı enerji gücünü Ukrayna'ya verilen desteği zayıflatmak için kullanmıştı. Avrupa ülkeleri mevcut durumda ekonomilerine daha fazla zarar vermekten kaçınmak zorunda bulunuyor.

Avrupa Parlamentosu'nda konuşan başkan, o dönemde hedefsiz önlemlere 350 milyar eurodan fazla para harcandığını ve bunun üye devletlerin maliyeleri üzerinde büyük bir etki yarattığını hatırlattı. Von der Leyen, aynı hatanın tekrarlanmaması gerektiğini ve enerji yardımı kaynaklarının en çok ihtiyaç duyulan yerlere odaklanması gerektiğini ifade etti.

Avrupa kıtası dışa bağımlılığını azaltmayı hedefliyor

Avrupa, Rusya'ya olan enerji bağımlılığını kırdığı gibi dış dünyadan gelen tedariklere olan bağımlılığını da sona erdirmeyi planlıyor. Rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir kaynakların yanı sıra nükleer enerjiden daha verimli bir şekilde yararlanılması gerekiyor. İthal fosil yakıtlara olan aşırı bağımlılık kıtayı dış şoklara karşı oldukça savunmasız hale getiriyor.

Savaşın başladığı 2022 yılından bu yana 27 ülkeye yapılan Rus gazı ithalatı geçen yıl yüzde 45 seviyesinden yüzde 12 seviyesine gerilemişti. Kömür ithalatı yaptırımlarla yasaklanmış ve petrol ithalatı yüzde 27 seviyesinden yüzde 2 oranına düşmüştü. Günümüzde sadece Macaristan ve Slovakya Rusya'dan alım yapmaya devam ediyor ve bu durum enerji yardımı planlamalarını zorlaştırıyor.

Enerji yardımı politikaları uzun vadeli trendleri belirliyor

İran savaşının etkilerinin aylarca veya yıllarca yankılanabileceği belirtiliyor. Enerji bağımsızlığına giden yol, yenilenebilir kaynaklardan nükleere kadar yerel, uygun fiyatlı ve temiz enerji arzından geçiyor. Ülkelerin ulaşım ve uçaklara güç sağlamak, evleri ısıtmak ve sanayideki fosil yakıt bağımlılığını azaltmak için yenilenebilir ve nükleer kaynaklardan üretilen elektriği daha fazla kullanması teşvik ediliyor.

Avrupa Birliği Enerji Komiseri Dan Jørgensen geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, İran savaşının sadece kısa vadeli bir fiyat artışı yaratmadığını ve 1973 ile 2022 krizlerinin birleşimi kadar ciddi bir kriz oluşturduğunu uyarmıştı. Avrupa savunmaya çekilmek zorunda kaldı ve olaylar üzerinde çok az kontrole sahip bulunuyor. Mevcut dış şoklar ve uygulanan odaklı enerji yardımı paketleri, kıtanın sadece bu ayki enflasyon verilerini değil aynı zamanda önümüzdeki yıllara yayılan genel yeşil enerjiye geçiş trendini de kalıcı olarak şekillendiriyor.