Prof. Dr. Selva Demiralp, Koç Üniversitesi anketini değerlendirdi: Enflasyon beklentilerini ne yukarı çekiyor?
Prof. Dr. Selva Demiralp, Koç Üniversitesi Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi'nin nisan sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde, TCMB'nin Hanehalkı Beklenti Anketi ile ortaya çıkan farklarda metodolojik unsurların etkili olabileceğine dikkat çekti. Demiralp, HBA'da katılımcılara beklenti sorulmadan önce manşet enflasyon bilgisinin verilmesinin, yüksek enflasyon ortamında beklentileri yukarı çekebileceğini belirtti. Ankette tasarruf eğilimindeki zayıflama öne çıkarken, ekonomi politikalarına güvenmeyenler ile güvenenler arasındaki beklenti farkı 12 puana ulaştı.
Dünya Gazetesi Yazarı ve Koç Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selva Demiralp'in sosyal medya hesabından paylaştığı değerlendirmeye göre, Koç Üniversitesi Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi'nin nisan ayı sonuçları beklentilerde dikkat çekici bir ayrışmaya işaret etti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) yürüttüğü Hanehalkı Beklenti Anketi (HBA) ile karşılaştırıldığında, son dönemde HBA verilerinin yukarı yönlü bir eğilim sergilediği gözlendi.
İki anket arasındaki farklılıkların; örneklem yapısı, uygulama zamanı ve soru içerikleri gibi çeşitli unsurlardan kaynaklanabileceği belirtilirken, özellikle metodolojik yaklaşımın etkisine dikkat çeken Demiralp, HBA'da katılımcılara beklentiler sorulmadan önce manşet enflasyon bilgisinin paylaşılmasının, yüksek enflasyon ortamında beklentileri yukarı çekebileceği değerlendirdi.
Selva Demiralp konuya ilişkin "İki anket arasındaki sayısal farklılıkların altında örneklem yapısı, uygulama zamanlaması, soru formatı, soru içeriği ve sıralaması gibi pek çok faktör var elbette. Ancak benim özellikle ilgilendiğim faktör HBA ile devreye sokulan metodoloji farkı ile ilgili. Bu platformda daha önce de belirtip eleştirilerimi dile getirmiştim. HBA katılımcılarına enflasyon beklentileri sorulmadan önce manşet enflasyon bilgisi veriliyor. KU anketinde böyle bir bilgilendirme yapılmıyor. Yüksek enflasyon ortamında (hele de enflasyonda gözle görülür bir azalma yokken) bu tür bir bilgilendirme beklentiyi yukarı itiyor olabilir" açıklamasında bulundu.
Önümüzdeki üç yıllık döneme ilişkin enflasyon beklentilerinde ortak görüşün zayıfladığı görüldü. Önceki aylarda yüzde 20-30 bandında yoğunlaşan beklentilerin daha düz bir dağılıma evrildiği tespit edildi.
Tasarruf eğiliminde zayıflama
Ankette, hanehalkının tasarruf davranışına ilişkin bulgular da dikkat çekti. Önümüzdeki 12 ayda tasarruf yapmayı düşünmeyenlerin oranı, bir önceki aya göre yüzde 10'dan yüzde 15'e yükselerek tasarruf eğiliminde gerilemeye işaret etti.
Güven ile beklenti arasında ters ilişki
Ekonomi politikalarına duyulan güven ile enflasyon beklentileri arasındaki ilişki incelendiğinde, belirgin bir ters yönlü korelasyon olduğu görüldü. Önceki aya kıyasla bu dönemde “Güveniyorum” diyenler ile “kesinlikle güvenmiyorum” diyenler arasındaki beklenti farkı 2 puan artarak 12 puana çıktı.
Katılımcıların enflasyon beklentilerini şekillendiren faktörler incelendiğinde, market ve gıda fiyatlarının hem kadınlar hem de erkekler için en belirleyici unsur olduğu öne çıktı.
Finansal okuryazarlık ile beklenti tersine döndü
Ankette finansal okuryazarlık düzeyine ilişkin de değerlendirmeler yer aldı. Katılımcıların yüzde 43'ünün yüksek, yüzde 38'inin orta ve yüzde 19'unun düşük seviyede finansal okuryazarlığa sahip olduğu görüldü. Buna karşın, finansal okuryazarlık arttıkça enflasyon beklentilerinin yükselmesi dikkat çekti.
Demiralp, "Finansal okur yazarlık arttıkça enflasyon beklentilerinde bir artış gözlenmesi literatürle tezat teşkil etmektedir. Bruine de Bruin ve diğerleri (2010) ile Rumler ve Valderrama (2020) gibi çalışmalar, finansal okur yazarlık düzeyi yüksek bireylerin daha düşük ve daha isabetli enflasyon beklentileri bildirdiğini ortaya koymaktadır" açıklamasında bulundu.
